Thứ hai, 19/02/2018 8:31 PM

Chăm Sóc Sản Phụ Sau Sinh Thường

Thứ sáu, 09/10/2015 10:33 AM

Trong khoảng 6 tuần của giai đoạn hậu sản, các cơ quan trong cơ thể người mẹ, nhất là cơ quan sinh dục sẽ dần dần trở về trạng thái bình thường như trước khi có thai trừ tuyến vú vẫn tiếp tục phát triển để tiết ra sữa.

Trong khoảng thời gian này, có những vấn đề cần theo dõi là sự thu hồi tử cung, tiết sản dịch, lên và tiết sữa, những thay đổi tổng quát khác và phát hiện nhiễm trùng hậu sản.

Chăm sóc sản phụ sau sinh thường

Sự thu hồi tử cung

Bình thường ngay sau khi lấy nhau ra, tử cung sẽ co hồi thành một khối cầu an toàn. Ngày đầu sau sanh, đáy tử cung cao khoảng 13cm trên khớp vệ, trung bình mỗi ngày nhỏ đi 1cm. Sau ngày thứ 12 – 13, tử cung thu hồi về nhỏ đủ để nằm gọn trong vùng chậu, không còn sờ thấy đáy tử cung trên bụng nữa.

Sự thu hồi tử cung ở con so nhanh hơn ở con rạ, ở người cho con bú nhanh hơn ở người không cho con bú.

Khi tử cung bị nhiễm trùng, sự thu hồi tử cung sẽ chậm hơn bình thường.

Sản dịch

Trong 2 – 3 ngày đầu sau sinh, sản dịch có màu đỏ tươi, sau đổi sang màu đỏ sậm như bã trầu. Từ ngày thứ 4 đến thứ 8 chất dịch loãng hơn, lẫn với chất nhầy lờ lờ như máu cá. Từ ngày thứ 8 đến ngày thứ 12, sản dịch chỉ còn là một chất nhầy trong, ít đi dần dần.

Nếu bị nhiễm trùng sản dịch có mùi hôi, có thể có lẫn mủ.

Vết khâu tầng sinh môn

Nếu tầng sinh môn bị rách hay cắt khi sinh thì được may lại. Vết khâu tầng sinh môn cần được kiểm tra (xem có bị sưng nề, bầm tím, đỏ, đau nhiều, có tụ máu âm hộ, âm đạo, chân chỉ có mủ…) và bôi thuốc 3 lần mỗi ngày bằng thuốc sát trùng, sản phụ nên tự rửa thêm khi tiêu tiểu, thay băng vệ sinh sạch nhiều lần trong ngày, tránh tình trạng ẩm ướt kéo dài vết thương sẽ chậm lành và dễ nhiễm trùng, tập đi tiểu, ngồi dậy đi lại, tránh bị táo bón… Kháng sinh thường được bác sĩ cho sử dụng trong 5 ngày. Nếu vết may tốt và lớp da may bằng chỉ không tiêu thì thường sẽ được cắt chỉ vào ngày thứ 5 sau sanh.

Sự tiết sữa

Sau khi sinh, lượng sữa non tăng dần lên. Vào khoảng ngày thứ 3 sau sinh có hiện tượng lên sữa (ở người đẻ con so là từ 3-5 ngày, người đẻ con rạ là từ 2-3 ngày sau đẻ). Sản phụ sẽ thấy vú căng cứng, đau nhức, có thể sốt nhẹ (38 – 38,5 0C), đôi khi kèm nhức đầu, khó chịu. Tình trạng căng sữa có thể kéo dài 24 – 48 giờ, sau đó sữa thực sự chảy ra. Nếu căng sữa nên cho trẻ bú thường xuyên hơn, bú đúng cách và vắt sữa dư.

Những thay đổi tổng quát

Bình thường, tổng trạng sản phụ tốt, thân nhiệt bình thường (trừ lúc lên sữa có thể có sốt nhẹ). Sản phụ có thể có rét run sau khi sinh do sự mất nhiệt và mệt mỏi khi rặn sinh, rét run ngắn hạn và mau hết.

Sau sinh, sản phụ có thể cảm giác lạnh và trẻ cũng cần hơi ấm vì trẻ mới sinh dễ mất nhiệt ra môi trường ngoài nên phải giữ ấm đủ cho cả con và mẹ. Tuy nhiên, ở các nơi nhiệt độ môi trường cao, việc nằm hơ lửa như xưa là không cần thiết, đôi khi còn có thể mang lại những điều tai hại như làm mẹ và con đổ mồ hôi suốt cả ngày làm cho cơ thể mất nước, da ẩm thường xuyên khiến bị hăm lở, vi trùng dễ phát triển gây viêm da hoặc gây ra tai nạn ngoài ý muốn như tàn lửa có thể gây phỏng cho mẹ và con nếu sơ ý... Nếu ở những nơi lạnh như ở vùng núi, cao nguyên hay vào mùa đông lạnh có gió bấc... sản phụ có thể nằm phòng kín đáo tránh gió lùa sau sinh, sử dụng máy sưởi, chăn ấm, nhưng không nên sưởi bằng than tổ ong vì dễ ngạt hơi độc.

Sản phụ và trẻ nên ra ngoài phòng phơi nắng vào buổi sáng (trước 9 giờ) khoảng một vài tuần sau sinh, hít thở không khí trong lành và vận động nhẹ nhàng.

Sau khi sinh, người mẹ chỉ nằm bất động trên giường 8 - 10 giờ (24 giờ với người sinh mổ), sau đó nên đi lại nhẹ nhàng. Tuy nhiên, ban đầu, sản phụ cần ngồi dậy từ từ, hít thở sâu, rồi chậm rãi đưa chân xuống đất trước khi đứng thẳng dậy. Nếu thấy chóng mặt, sản phụ cần nằm xuống để máu lưu thông lên não, tránh hiện tượng choáng ngất, bị ngã.

Nếu chuyển dạ kéo dài hay trong những trường hợp sinh khó có thể bị bí tiểu (do đầu thai nhi đè lên bàng quang trong một thời gian lâu làm liệt bàng quang). Trong trường hợp bị bí tiểu, sản phụ có thể chườm nóng, xoa bụng dưới...

Nhu động ruột có thể giảm nên sản phụ dễ bị táo bón sau sinh. Nên tránh để bị táo bón bằng cách ăn nhiều rau, trái cây, uống nhiều nước. Trong trường hợp bị trĩ, có thể dùng thuốc bôi để đỡ đau.

Da là một cơ quan rất nhạy cảm và cần được bảo vệ. Nếu cữ nước, không tắm rửa sạch sẽ thường xuyên, các lỗ chân lông sẽ bị bít và vi trùng có cơ hội phát triển gây viêm da, ngứa ngáy và cơ thể có mùi hôi rất khó chịu. Nên tấm bằng nước ấm, trong phòng kín, tránh gió lùa, không nên ngâm mình lâu trong nước, lau khô và mặc đủ ấm sau khi tắm. Có thể tắm gội sau vài ngày sinh nhưng không nên tắm bồn. Nếu mệt, sản phụ không nên tắm gội cùng một lúc và đừng đứng cúi lom khom sẽ dễ gây chóng mặt, ngã quỵ.

Trong tháng đầu, bé thường hay thức nhiều về đêm và sản phụ phải thức theo, vì vậy nên tranh thủ ngủ những lúc trẻ ngủ. Có thể vắt sữa cho vào bình tiệt trùng bảo quản trong tủ lạnh vài giờ nhờ người thân cho trẻ uống một vài lần vào ban đêm để tránh tình trạng sản phụ bị mất ngủ nhiều quá.

Cho con bú

Sản phụ nên cho con bú sữa mẹ nếu không có chống chỉ định của bác sĩ vì sữa mẹ kinh tế hơn, tiện dụng, dễ bảo quản, cho con bú sẽ thắt chặt tình cảm mẹ con, giúp tử cung co hồi tốt hơn trong thời kỳ hậu sản, có thể phòng thiếu máu, mẹ chậm có kinh lại 8 tháng sau sinh, có thể ngừa thai được 6 tháng đầu sau sinh, giảm nguy cơ ung thư vú ở mẹ …

Trước và sau mỗi lần cho bú nên làm vệ sinh vú sạch sẽ bằng nước ấm.

 
Quan tâm  
5

Bài viết liên quan

Ý kiến bạn đọc

Bài viết cùng chuyên mục

 
Sinh Ngôi Ngược
Sinh ngôi ngược xảy ra khi em bé được sinh với mông ra trước thay vì đầu. Một tỷ lệ nhỏ khoảng 3-5% phụ nữ mang thai đủ tháng (thai 37-40 tuần) sẽ sinh ngôi ngược. Hầu hết các bé ở tư thế sinh ngôi ngược nên được mổ vì sẽ an...
9 Thói Quen Vô Tình Biến Bạn Thành Kẻ Vô Duyên Và Phiền Phức Ai Cũng Muốn Tránh Xa
Đôi khi bạn không phải là người vô duyên phiền phức nhưng chỉ một lúc nào đó lỡ quên hay vô tình mà có 9 thói quen dưới đây thì bạn sẽ bị người khác nhìn như người ngoài hành tinh đấy nhé! Hãy kiểm tra và...
Nếp Da Thừa Bẩm Sinh
Nếp da thừa bẩm sinh là khi lông mi mọc đâm ngược vào trong mắt - một dạng bệnh lý thường gặp ở các trẻ em Châu Á. Ở bệnh lý này, có sự bất thường bẩm sinh ở nếp gấp da nằm ngang ở mi mắt trên hay mi mắt dưới. Điều này làm...
Trái Sầu Riêng Có Thể Giúp Trị Căn Bệnh Vô Sinh, Mang Đến Niềm Hạnh Phúc Cho Nhiều Gia Đình
Khi nhìn thấy sự sần sùi, gai góc, một số người có thể chả ưa gì trái Sầu riêng, nhưng khi đến gần, hương thơm của nó tỏa ra thì không tài nào cưỡng lại được. Nhưng bạn biết không, trái sầu riêng còn giúp ta trị được cả...
Nhiễm Trùng Hậu Sản
Nhiễm trùng hậu sản bao gồm một loạt các nhiễm trùng có thể xảy ra sau khi sinh và mổ lấy thai hoặc trong quá trình cho con bú. Ngoài chấn thương xảy ra trong suốt quá trình sinh hoặc mổ lấy thai, những thay đổi sinh lý trong suốt thai kỳ...
3 Bài Thuốc Trị Bụng Đầy Do Hư Trướng Ở Trẻ Nhỏ
Theo y học cổ truyền tiểu nhi mắc bệnh bụng đầy do hư trướng phần nhiều do tỳ hư đã lâu, hoặc do thổ tả tổn thương tỳ khí, kiện vận thất thường khiến ăn uống không tiêu, mà bụng cứ đầy căng lên, đó là bụng đầy do hư...
Những Lưu Ý Về Ăn Uống Của Trẻ Thừa Cân
Trẻ đã bị thừa cân, cha mẹ cần biết một số chế độ dinh dưỡng thích hợp sau đây: Hạn chế tối đa loại bánh kẹo và nước ngọt, thức ăn chế biến sẵn...
Tầm Quan Trọng Của Vitamin B2 Đối Với Mẹ Bầu
Riboflavin còn gọi là vitamin B2, giúp thúc đẩy chiều cao, thị giác, đặc biệt quan trọng trong quá trình phát triển xương, cơ và hệ thần kinh của thai nhi.
2 Giai Đoạn Phát Triển Về Chiều Cao Và Cân Nặng Đỉnh Điểm Của Trẻ Mẹ Cần Nhớ Để Giúp Con Cao Lớn Khỏe Mạnh
Để con cao lớn và khỏe mạnh thì mẹ hãy lưu ý 2 giai đoạn giúp phát triển chiều cao và cân nặng đỉnh điểm trong đời trẻ này nhé! TS.BS Phan Bích Nga, Giám đốc TT Tư vấn, Phục hồi dinh dưỡng và Kiểm soát béo phì, Viện...