Thứ năm, 21/02/2019 6:12 PM

Giai Thoại Trạng Non Nguyễn Hiền Giúp Luồn Chỉ Qua Vỏ Ốc và Nặn Voi Đất Biết Đi

Thứ ba, 08/01/2019 10:05 AM

Vì nhỏ tuổi mà đã đầu nên người ta gọi là Trạng Non, tuy thế nhưng Nguyễn Hiền là bậc kỳ tài của Đại Việt thời nhà Lý, chính sử không có nhiều tư liệu về ông nhưng giai thoại dân gian thì có khá nhiều, cụ thể như chuyện luồn chỉ qua vỏ ốc, nặn voi biết đi.

Nguyễn Hiền được vua tôn là Thần và cho thờ ở 32 nơi.

Theo Việt Nam văn hóa sử cương của nhà sử học Đào Duy Anh, năm 1075, dưới thời vua Lý Nhân Tông, triều đình mở khoa thi đầu tiên nhằm chọn hiền tài phục vụ đất nước.

Năm 1247, nhà Trần đặt ra tam khôi - Trạng nguyên, Bảng nhãn, Thám hoa. Chính trong năm này, thần đồng nhỏ tuổi Nguyễn Hiền thi đỗ trạng nguyên và được vua Trần Thái Tông phong là "Khai quốc Trạng Nguyên" - vị trạng nguyên đầu tiên ở nước ta, theo Đại Việt sử ký toàn thư của Ngô Sĩ Liên.

Nguyễn Hiền sinh năm 1234 (một số tài liệu ghi là 1235) ở làng Dương An, huyện Thượng Hiền (nay là xã Nam Thắng, huyện Nam Trực), tỉnh Nam Định.

Ông mồ côi cha từ bé và được mẹ cho theo học sư thầy trong làng. Cậu bé Nguyễn Hiền sớm thể hiện tư chất vượt trội, học tập rất nhanh. 11 tuổi, Hiền đã nổi tiếng và được mệnh danh thần đồng.

Năm 1247, triều đình mở khoa thi. Nguyễn Hiền, lúc đó mới 13 tuổi, khăn gói lên kinh, dự kỳ thi đình với bài phú "Áp tử từ kê mẫu du hồ phú". Trí tuệ tinh thông giúp ông đạt danh hiệu trạng nguyên - vị trí cao nhất trong tam khôi.

Khi vào cung diện kiến nhà vua, vua Trần Thái Tông rất thán phục khả năng ứng đối trôi chảy của trạng nguyên nhỏ tuổi, bèn hỏi ông học thầy nào.

Khi nghe Nguyễn Hiền kể ông chỉ tự học, chỗ nào không hiểu thì hỏi sư thầy, vua cho rằng, trạng có tài nhưng còn nhỏ tuổi, chưa hiểu hết lễ nghĩa và phán: "Trạng nguyên niên ấu vị tri lễ hứa hồi gia học lễ đãi tam niên nhi hậu dụng".

Nguyễn Hiền giúp triều đình luồn chỉ qua vỏ ốc.

Vì thế, mặc dù đỗ cao, Nguyễn Hiền chưa được phong chức quan hay mũ áo. Ông trở về quê, tiếp tục đọc sách. 

Trên thực tế, sử sách viết về Nguyễn Hiền không nhiều, đa phần là những giai thoại truyền miệng, trong đó, nổi tiếng nhất là câu chuyện ông nặn voi biết đi và câu trả lời về cách xâu chỉ qua ốc.

Trong cuốn Kho tàng về các ông trạng Việt Nam, giáo sư Vũ Ngọc Khánh viết về hai giai thoại trên.

Tương truyền, sau khi về quê, ngoài việc phụng dưỡng mẹ và đọc sách, cậu bé Nguyễn Hiền vẫn thường xuyên chơi đùa cùng các bạn. Có lần sứ giả nước khác sang thăm, thách đố vua quan nhà Trần xâu chỉ qua con ốc. Triều đình bó tay. Lúc đó, vua mới nhớ đến trạng Nguyễn Hiền, sai người đến hỏi ý kiến.

Viên quan được giao việc đến quê trạng gặp ngay một lũ trẻ chăn trâu đang nghịch đất ngoài làng. Trong đó, một đứa bé mặt mũi khôi ngô chỉ huy nhóm bạn nặn voi từ đất. Kỳ lạ là con voi đó có thể đi, hỏi ra mới biết, họ dùng cua làm mình voi và lấy đỉa làm vòi nên con voi có thể di chuyển.

Viên quan đoán đây là trạng Nguyễn Hiền nhưng vẫn ra vế đố để thử tài: "Tự là chữ, cắt giằng đầu, chữ tử là con, con ai con ấy?".

Trạng nhanh chóng ứng đối: "Vu là chưng, bỏ ngang lưng, chữ đinh là đứa, đứa nào đứa này!".

Biết chắc đây là người cần tìm, viên quan xuống, truyền lại ý chỉ vua muốn mời Nguyễn Hiền về kinh nhưng trạng không chịu vì cho rằng, vua làm vậy cũng không đúng lễ.

Quan đành thuật lại câu đố của sứ giả nước ngoài, Nguyễn Hiền xui bọn trẻ hát:

"Tích tịch tình tang

Bắt con kiến càng buộc chỉ ngang lưng

Bên thì lấy giấy mà bưng

Bên thì bôi mỡ kiến mừng kiến sang".

Quan nghe xong, biết đây là câu trả lời triều đình cần liền vội vã về kinh.

Hai giai thoại này cho thấy sự thông minh, lanh lợi của Nguyễn Hiền.

Nguyễn Hiền làm đến chức Thượng thư Bộ Công và từng cho đắp đê quai vạc sông Hồng.

Sau này, Nguyễn Hiền vào triều làm quan. Theo cuốn Danh nhân văn hóa Nam Định, sử sách không ghi lại được quá trình làm quan cùng những công trạng của ông khi giữ trọng trách trong triều đình. Ông cũng không sáng tác thơ văn hoặc có sáng tác nhưng đã thất truyền.

Theo một số ghi chép, có thể Nguyễn Hiền làm đến chức Thượng thư Bộ Công và từng cho đắp đê quai vạc sông Hồng.

Năm 1255 (một số tài liệu ghi là 1256, 1257), Nguyễn Hiền lâm bệnh nặng, qua đời. Nhà vua thương tiếc truy phong ông là "Đại vương thành hoàng" và tôn làm thần ở 32 nơi.

Cuộc đời ngắn ngủi của vị Khai quốc trạng nguyên được tóm gọn trong cuốn Ngọc phả được bảo tồn tại đền thờ trạng nguyên Nguyễn Hiền ở quê hương ông. 

"Thập nhị tuế khôi khai lưỡng quốc

Vạn niên thiên tuế lập tam tài".

Hai câu thơ trên phần nào khái quát được tài năng lỗi lạc của ông "trạng non" - trạng nguyên đầu tiên và nhỏ tuổi nhất trong lịch sử khoa cử nước ta.

► Xem thêm: Mạ Tặc Lê Giốc Chửi Khiến Hàng Vạn Quân Chiêm Kinh Sợ Mà Quỳ Rạp Xuống Bái Lạy​

 

Nguồn tham khảo

Zing.vn
Biên soạn: Nguyễn Sương

Quan tâm  
4

Bài viết liên quan

Ý kiến bạn đọc

Bài viết cùng chuyên mục

 
Sự Oán Hận Giống Như Một Quả Bóng, Nếu Không Thổi Thì Nó Cứ Mãi Như Thế, Nhưng Càng Thổi Càng To, Cho Đến Một Lúc, Nó Sẽ Vỡ Tung
Sự oán hận giống như một quả bóng, nếu không thổi thì nó cứ mãi như thế, nhưng càng thổi thì càng to, cho đến một lúc, nó sẽ nổ tung. Sống trên đời hẹp hòi, ích kỷ là lẽ thường, khoan dung, độ lượng mới là người trí tuệ.
Tuổi Heo Cần Kiêng Gì Trong Năm Kỷ Hợi Để Tránh Tai Ương?
Kỷ Hợi 2019 là năm tuổi của những người tuổi Heo. Những người hiện đại thì nói "Năm tuổi là năm may mắn" còn truyền thống thì coi là điều ngược lại. Dưới đây là 5 điều mà những người tuổi Hợi cần...
Ảo Thuật Là Phép Màu Huyền Năng Hay Chỉ Là Trò Bịp?
Ảo thuật đã từng xuất hiện trong xã hội loài người từ cách đấy hơn 5.000 năm, nó cũng trải qua nhiều giai đoạn thăng trầm. Bạn đã từng xem hay nghe nói đến ảo thuật rồi, vậy Ảo Thuật Là Phép Màu Huyền Năng Hay Chỉ Là Trò Bịp?
Đất Ở Dưới Chân Nắng Ở Trên Đầu Mỗi Người Đều Phải Dựa Vào Chính Mình Để Tìm Kiếm Cho Bản Thân Một Lối Đi Riêng
Trong cuộc sống có một số người mà bạn có thể kỳ vọng nhưng không thể ỷ lại. Thế nên hãy nhắc nhở bản thân luôn nỗ lực, kiên cường. Đất ở dưới chân mà nắng ở trên đầu, mỗi người đều phải dựa vào chính mình để tìm...
Chân Nhân Thiên Sư Hứa Tốn: Người Đã Tu Luyện Đến Mức Xuất Quỷ Nhập Thần, Đắc Đạo Thành Tiên
Một người muốn tu thân thì đầu tiên phải tích đức, không sát sinh, muốn thành chân nhân thì phải loại bỏ tham, sân si, muốn đắc đạo thành tiên thì phải loại bỏ dục vọng và sắc. Tuy khó như vậy nhưng trong lịch sử vẫn có rất...
Lưu Bá Ôn: Khi Sống Khiến Người Đời Nể Phục, Khi Chết Khiến Hậu Nhân Kính Sợ
Thời Chu Nguyên Chương dẹp giặc khăn vàng lập lên vương triều nhà Minh, Lưu Bá Ôn chính là công thần khai quốc, mưu lược của ông thật khiến người ta kính phục và ngay cả đến khi chết đã mấy trăm năm, ông vẫn còn khiến người đời...
Top 5 Cung Hoàng Đạo Làm Gì Cũng May Mắn Và Thuận Lợi Trong Năm 2019
2019 này không biết cung hoàng đạo nào nằm trong top may mắn và làm việc gì cũng thuận lợi đây nhỉ? Đừng nôn nóng nha. Hãy xem ngay bài viết này để tìm xem mình có trong danh sách tuyệt vời này không bạn nhé!
Hãy Nói KHÔNG với 3 Điều Này Để Nâng Cấp Bản Thân Lên Một Tầm Cao Mới
Trong cuộc sống, bản thân mỗi người đều có những quyền năng rất lớn nhưng sử dụng chúng như thế nào để giúp người ích ta thì không phải ai cũng tỏ tường. Khi đọc xong bài viết này, mong rằng bạn hãy nói KHÔNG với 3 điều CÓ...
Vua Lý Thái Tông Chỉ Cần Nhìn Tướng Thôi Cũng Biết Nguyễn Khánh Có Tâm Mưu Phản
Tướng do tâm sinh, tâm bất chính thì tướng sẽ hiển lộ điều đó. Chính vì thế mà vua Lý Thái Tông nhìn ra được Nguyễn Khánh có tâm mưu phản ngay cả khi điều đó chưa diễn ra.
Giấc Mộng Kỳ Lạ Của Vợ Trương Sinh
Người ta thường nói rằng, mộng mị là hư ảo nhưng đôi khi những điều trong mơ lại diễn ra một cách chân thực đến khó tin, câu chuyện về một người tên Trương Sinh được ghi trong "Thái Bình Quảng Ký" sẽ giúp ta tường minh.