Thứ năm, 24/01/2019 2:27 AM

Con Đường Đi Đến Thủ Khoa và Trở Thành Trạng Nguyên Của Các Sĩ Tử Ngày Xưa

Chủ nhật, 06/01/2019 1:50 PM

Từ năm mở khoa thi đầu tiên 1075 cho đến khi kết thúc giai đoạn triều đình phong kiến 1919, nước ta có tổng cộng 184 kỳ thì và lấy được 54 trạng nguyên, 2.785 tiến sỹ. Hãy thử nghĩ, trong gần 1.000 năm mà chỉ có 184 trạng nguyên thì qúa trình thi cư đã khắc nghiệt đến mức nào. Cả 100 năm mới có 1-2 người đỗ đầu. Vậy họ làm thế nào để đỗ thủ khoa và trở thành rường cột quốc gia?

Lê Văn Thịnh: Người đỗ thủ khoa đầu tiên trong lịch sử khoa cử Đại Việt.

Lịch sử khoa cử nước ta bắt đầu vào năm 1075, khi vua Lý Nhân Tông cho mở kỳ thi đầu tiên lấy tên là “Minh kinh bác học và nho học tam trường”.

Tại kỳ thi này, triều đình nhà Lý lấy đỗ 20 người. Người đỗ đầu kỳ thi (thủ khoa) là Lê Văn Thịnh, quê huyện Gia Bình, tỉnh Bắc Ninh ngày nay.

Làm quan sau khi đỗ đạt

Ban đầu, ông là thầy dạy của vua, sau đó thăng dần tới các chức quan khác nhau như nội cấp sự, thị lang bộ binh rồi cuối cùng là thái sư - chức quan đứng đầu triều đình.

Là vị thủ khoa đầu tiên trong lịch sử khoa bảng nước nhà, Lê Văn Thịnh có nhiều đóng góp cho dân tộc trên các lĩnh vực khác nhau, trong đó nổi bật là việc ông đòi lại cho nhà Lý vùng đất gồm 6 huyện và 3 động thuộc châu Quảng Nguyên (Cao Bằng) do nhà Tống chiếm giữ.

Sau Lê Văn Thịnh, thủ khoa nổi tiếng thứ hai là Nguyễn Quán Quang - người được khắc tên tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám với tư cách trạng nguyên đầu tiên trong lịch sử khoa bảng nước nhà.

Nguyễn Quán Quang cũng là người Bắc Ninh. Ông đỗ trạng nguyên vào năm 1246. Dù năm 1247 triều đình nhà Trần mới chính thức lấy danh hiệu trạng nguyên, Nguyễn Quán Quang vẫn được suy tôn là trạng nguyên đầu tiên vì ông đỗ đầu ở kỳ thi trước đó chỉ một năm.

Cũng như Lê Văn Thịnh, sau khi đỗ đầu, Nguyễn Quán Quang đã có nhiều đóng góp to lớn cho triều Trần. Ông từng “đuổi giặc Mông Cổ chỉ bằng một viên đá” và làm quan đến chức tể tướng.

Thủ khoa trẻ nhất trong lịch sử khoa bảng nước nhà là Nguyễn Hiền. Ông quê ở xã Nam Trực, huyện Nam Thắng, tỉnh Nam Định ngày nay. Sinh năm 1234, Nguyễn Hiền đỗ trạng nguyên năm 1247 khi mới chỉ 13 tuổi. Đây chính là kỳ thi đầu tiên trong lịch sử nước ta, triều đình định ra chế Tam khôi (trạng nguyên, bảng nhãn, thám hoa).

Vì đỗ trạng lúc còn quá bé, Nguyễn Hiền được vua Trần Thái Tông cho về nhà 3 năm tu dưỡng, chờ khi lớn ra làm quan cho triều đình. Sau này, ông ra làm thượng thư bộ công, nhưng tiếc là nhân tài mệnh yểu, ông mất khi mới 21 tuổi.

Nguyễn Quán Quang cũng là người Bắc Ninh. Ông đỗ trạng nguyên vào năm 1246.

Đó là 3 trong rất nhiều người đỗ đầu mà nền giáo dục nước nhà từng sản sinh ra bên cạnh những kỳ tài như Mạc Đĩnh Chi, Nguyễn Trãi, Lê Quý Đôn, Nguyễn Bỉnh Khiêm… Điểm chung của họ là đều đỗ thủ khoa và về sau đều trở thành rường cột của nước nhà.

Lịch sử khoa bảng nước ta từ năm 1075 đến 1919 có tổng cộng 184 kỳ thi, tương đương 184 người đỗ đầu. Trong đó, 54 người đạt danh hiệu trạng nguyên, 2.785 người đỗ tiến sĩ.

Theo quy chế thi cử, tất cả người đỗ đạt sẽ được triều đình bổ nhiệm làm quan. Trong đó, thủ khoa thường giữ những chức vụ cao. Gần như tất cả 184 thủ khoa đều làm quan trong triều.

Nhiều người được triều đình trọng dụng, giữ chức vụ rất cao, tiêu biểu như các thủ khoa Lê Văn Thịnh, Nguyễn Quán Quang, Mạc Đĩnh Chi, Lương Thế Vinh, Vũ Kiệt, Nguyễn Đăng Đạo…

Một số ít người không ra làm quan, tiêu biểu như cụ Nguyễn Khuyến, hoặc một số người vì những lý do khác nhau đã cáo quan về ở ẩn, mở trường dạy học như trạng trình Nguyễn Bỉnh Khiêm.

Học trò xưa học thế nào để đỗ thủ khoa?

Để đứng đầu kỳ thi Đình (chọn ra trạng nguyên, bảng nhãn, thám hoa…), học trò ngày xưa phải vượt qua hàng chục nghìn sĩ tử trên cả nước. Họ phải tích lũy được khối lượng kiến thức đồ sộ, dàn trải trên nhiều lĩnh vực khác nhau.

Theo một số tài liệu còn lưu lại, khi 6 đến 7 tuổi, trẻ đã bắt đầu học về sách Sơ học vấn tân, Tam tự kinh (kinh ba chữ), Tứ tự kinh (kinh 4 chữ), Ngũ ngôn (văn vần 5 chữ). Học trò tập làm văn, làm câu đối 2 chữ, 4 chữ, biết phân biệt vần trắc và bằng…

Khoảng 10 tuổi, học trò làm quen những sách kinh điển của Nho giáo, như Tứ thư, Ngũ kinh, rồi Bắc sử (sử Trung Quốc), Nam sử (sử nước ta).

Ngoài ra, trẻ còn phải đọc sách Bách gia chư tử của các triết gia Trung Quốc thời cổ đại, Đường thi, Tống thi, những áng văn tiêu biểu trong lịch sử Việt Nam và Trung Quốc.

Tất cả nội dung đó, học trò phải thuộc lòng, quên một chữ thì tìm thầy để hỏi. Tất nhiên, để thi cử đậu đạt, những kiến thức trên vẫn chưa đủ. Nó còn phụ thuộc nhiều vào việc vẫn dụng sáng tạo, linh hoạt vào nội dung của từng bài thi cụ thể.

Bộ Tứ Thư Ngũ Kinh in bằng chữ giản thể của Tiếng Hoa hiện nay.

Không chỉ học thuộc làu văn thơ, kinh sách, viết văn, làm thơ, vế đối, học trò còn phải biết soạn thảo các loại văn bản của triều đình.

Ngoài kiến thức, để trở thành thủ khoa, sĩ tử ngày xưa đã phải trải qua những kỳ thi tuyển chọn cực kỳ khốc liệt với nhiều kỳ thi khác nhau như thi Hương, thi Hội, thi Đình. Mỗi kỳ thi thường có tới 5 vòng thi khác nhau.

Thủ khoa là người đỗ đầu, kỳ thi nào cũng có. Trạng nguyên là do quy định của triều đình. Chỉ giai đoạn từ 1247-1736, triều đình mới lấy trạng nguyên (đỗ đầu nhưng phải đạt điểm tuyệt đối). Từ năm 1075-1246 và từ 1736-1919, không có ai đạt danh hiệu trạng nguyên.

Trong giai đoạn từ 1736-1802, tuy các kỳ thi vẫn được tổ chức, không có ai đạt điểm để được công nhận là trạng nguyên.

Dưới thời Nguyễn, triều định quy định không lấy trạng nguyên. Thay vào đó, những ai đỗ đầu kỳ thi Đình sẽ được gọi là Đình nguyên Tiến sĩ.

Theo quy chế thi cử ngày xưa, người muốn đỗ trạng nguyên phải đạt điểm tuyệt đối (10 điểm) trong kỳ thi Đình; đạt 9 điểm đỗ bảng nhãn; đạt 8 điểm đỗ thám hoa.

Kỳ thi nào không có ai đạt điểm tuyệt đối, triều đình sẽ không lấy trạng nguyên của kỳ thi đó.

► Xem thêm: Vua Minh Mạng Chém Đầu Ngay Cả Cha Vợ Vì Ông Này Tham Nhũng 3 Vạn Quan Tiền​

 

Nguồn tham khảo

Kienthuc.net.vn
Biên soạn: Nguyễn Thanh Diệp

Quan tâm  
4

Bài viết liên quan

Ý kiến bạn đọc

Bài viết cùng chuyên mục

 
Kiên Trì Xông Mặt 3 Lần Trên Tuần Với Chanh, Sả, Gừng Và Cái Kết Không Tưởng Của Cô Gái
Con gái chúng ta dành cả tuổi thanh xuân để lo về làn da và vóc dáng. Nhưng bỗng một ngày kia mặt nổi toàn mụn: li ti có, ẩn nó, bọc có, mủ có, ngứa râm ran khó chịu bao ngày. Vậy tại sao các chị em lại không sử...
Pomodoro - Phương Pháp Giúp Bạn Học Tập Và Làm Việc Mà Không Bao Giờ Biết Mệt Mỏi
Việc tiếp xúc nhiều với máy tính, công văn giấy tờ khi làm việc và học tập khiến não của bạn thường xuyên bị treo rất ư là khó chịu. Vậy làm thế nào dể luôn vui vẻ, khỏe mạnh, đập tan được tình trạng...
Những Nguyên Nhân Khiến Chàng Bỗng Dưng Hờ Hững Với Bạn?
Trong tất cả các mối quan hệ giữa người với người thì tình cảm vợ chồng hay yêu đương nam nữ là phức tạp và huyền bí nhất. Đang yên đang lành thì bỗng dưng chàng lại hờ hững với bạn, đang quan hệ mặn nồng thì chàng lại tỏ...
Con Đường Đi Đến Thủ Khoa và Trở Thành Trạng Nguyên Của Các Sĩ Tử Ngày Xưa
Từ năm mở khoa thi đầu tiên 1075 cho đến khi kết thúc giai đoạn triều đình phong kiến 1919, nước ta có tổng cộng 184 kỳ thì và lấy được 54 trạng nguyên, 2.785 tiến sỹ. Hãy thử nghĩ, trong gần 1.000 năm mà chỉ có 184 trạng nguyên thì...
Để Tránh Các Cuộc Cãi Vã Ồn Ào Sau Kết Hôn Thì Các Bạn Trẻ Hãy Ổn Định Tài Chính Từ Ngay Bây Giờ
Thời đại ngày nay sẽ chẳng còn có câu "Một túp lều tranh hai trái tim vàng". Đừng kết hôn khi nguồn tài chính của bạn còn bấp bênh. Thiếu tiền là nguyên nhân cốt lõi trong các cuộc tranh cãi nảy lửa. Để tương...
Lông Vùng Kín Có Tác Dụng Gì, Người Vô Mao Có Thể Sinh Nở Được Không, Lấy Phụ Nữ Không Lông Có Nghèo Suốt Đời Không?
Lông vùng kín ở mỗi người là khác nhau, có người ít, người nhiều và người không có. Vậy rốt cuộc, cái mớ bòng bong ấy có tác dụng gì, có nên cạo sạch hoặc triệt chúng đi không? việc "vô mao" có ảnh hưởng gì đến "phong thủy"...
Đang
Đang "vận động" với em bồ cũ trong nhà nghi thì ở phòng bên có tiếng gõ cửa, Quân tức lắm nhưng cuối cùng cũng chỉnh lại quần áo ra mở cửa, chân anh run lẩy bẩy và như không còn sức nữa khi thấy gương mặt của người phòng bên...
Những Điều Thú Vị Về Bà Chủ Của Vietjet Air Nữ Tướng Nguyễn Thị Phương Thảo
Mặc dù là người giàu có, tỷ phú dollar (3.1 tỷ USD) nhưng bà Nguyễn Thị Phương Thảo (Vietjet Air) có lối sống giản dị, phong cách thời trang riêng biệt, giàu lòng nhân ái và rất nhiều điều vô cùng thú vị mà ít người biết đến.
Hãy Đọc To Và Lặp Lại - Bí Quyết Giúp Nói Tiếng Anh Lưu Loát Trong Vòng 4 Tháng Của Thầy Lý Dương
Từng là người rụt rè, sợ hãi khi giao tiếp, thi rớt tiếng anh. Vậy mà chỉ sau 4 tháng Lý Dương đã có thể nói được tiếng anh một cách lưu loát, trở thành phát thanh viên Anh ngữ nổi tiếng, người dẫn chương trình...
Thử Thách Vượt Qua Giới Hạn Của Bản Thân Với Plank Trong 30 Ngày Để Có Rãnh Và Cơ Bụng 6 Múi
Hỡi những chàng trai và cô gái xinh đẹp đang dùng cả thanh xuân để lo về cân nặng và vóc dáng. Hãy cùng Ydvn.net thực hiện thử thách vượt qua giới hạn của bản thân với Plank trong 30 ngày để bụng có rãnh và 6 múi...