Thứ hai, 24/09/2018 3:46 AM

Phương Pháp Chẩn Đoán và Điều Trị Bệnh Nhiễm Khuẩn Đường Tiểu Nhi Khoa

Thứ sáu, 14/09/2018 1:00 PM

ĐỊNH NGHĨA

Nhiễm khuẩn đường tiểu là một thuật ngữ theo nghĩa rộng dùng để chỉ các tình trạng viêm nhiễm ở hệ thống tiết niệu, đặc trưng bởi tăng số lượng vi khuẩn và bạch cầu niệu một cách bất thường. Thuật ngữ này không bao gồm các viêm đường tiết niệu do các bệnh hoa liễu (lậu, giang mai,...).

Tùy theo vị trí tổn thương mà có những thuật ngữ tương ứng như viêm bàng quang, viêm thận bể thận.

Nhiễm khuẩn đường tiểu là một thuật ngữ dùng để chỉ các tình trạng viêm nhiễm ở hệ thống tiết niệu.

BỆNH NGUYÊN

Vi khuẩn gây bệnh chủ yếu là vi khuẩn đường ruột, đứng đầu là E.coli, Proteus, Klebsiella, cầu khuẩn đường ruột,..... Ngoài ra, virus, nấm, Mycoplasma cũng có thể gây bệnh, nhưng rất hiếm.

Các yếu tố thuận lợi gồm: cơ địa (trở dưới 2 tuổi, trẻ gái, tình trạng suy dinh dưỡng), ứ đọng nước tiểu (dị dạng tiết niệu, sởi, chít hẹp bao quy đầu,.....).

DẤU HIỆU LÂM SÀNG GỢI Ý

Nhiễm khuẩn đường tiểu không có triệu chứng đặc hiệu, có thể không có triệu chứng hoặc ngược lại, có triệu chứng nhiễm khuẩn, nhiễm độc toàn thân. Tùy lứa tuổi mà có các dấu hiệu lâm sàng gợi ý đến nhiễm khuẩn đường tiểu. Khi nghi ngờ, phải tiến hành thăm khám hệ thống tiết niệu một cách cẩn thận, đặc biệt phải xét nghiệm nước tiểu.

Ở trẻ sơ sinh: có thể sốt hoặc hạ nhiệt độ, kém ăn, chậm tăng cân, vàng da, có các biểu hiện nhiễm khuẩn huyết.

Ở trẻ bú mẹ: nôn, ỉa chảy, sốt, kém ăn, nước tiểu đục.

Ở trẻ lớn: triệu chứng khá điển hình như sốt, rét run, đau bụng hoặc vùng sườn lưng, kèm theo đái buốt, đái dắt, đái dầm,...

CÁC XÉT NGHIỆM CẦN THIẾT CHO CHẨN ĐOÁN

Xét nghiệm nước tiểu

Có giá trị quyết đinh chẩn đoán, song kết qủa phụ thuộc vào cách lấy nước tiểu và kĩ thuật xét nghiệm.

Vi khuẩn niệu

BẢNG 7.1: KẾT QUẢ NUÔI CẤY NƯỚC TIỂU
CÁCH LẤY NƯỚC TIỂU SỐ LƯỢNG KHUẨN LẠC/ML NƯỚC TIỂU
KHÔNG NHIỄM KHUẨN NGHI NGỜ NHIỄM KHUẨN
Chọc dò trên xương mu < 10   ≥ 10
Thông bàng quang < 103   ≥ 103
Nước tiểu giữa dòng < 103 103-105 ≥ 105
Túi đựng nước tiểu < 103 103-105 ≥ 105

Chú ý: Nước tiểu phải được đưa đến phòng xét nghiệm ngay, nếu không thì phải để trong tủ lạnh 4oC nhưng không quá 4 giờ.

Bạch cầu niệu

Phương pháp xét nghiệm Số lượng bạch cầu
Soi cặn sau li tâm ≥ 10 bạch cầu/vi trường
Cặn Addis ≥ 10.000 bạch cầu/phút
Soi tươi theo Webbs-Standfield ≥ 30 bạch cầu/mm3

Chú ý: Trong một số tình trạng bệnh lí khác, bạch cầu niệu có thể tăng như viêm cầu thận cấp, lao thận, hoặc các bệnh nhiễm khuẩn ngoài thận.

Có thể vừa có nhiều bạch cầu, vừa có nhiều vi khuẩn trong nước tiểu nhưng có thể chỉ có 1 trong 2 tiêu chuẩn trên.

Đo khả năng cô đặc nước tiểu trong trường hợp nghi ngờ có viêm thận bể thận mạn.

Xét nghiệm máu có giá trị hỗ trợ

Công thức máu ngoại biên và tốc độ lắng máu.

Urê, creatinin, ion đồ: khi nghi ngờ có viêm thận bể thận.

X quang thận

Chụp bàng quang và chụp thận với thuốc cần quang tiêm tĩnh mạch (UIV).

Chỉ định:

- Nhiễm khuẩn tiết niệu kéo dài hoặc tái phát.

- Trẻ trai, dưới 1 tuổi.

- Nghi ngờ có dị dạng tiết niệu.

- Có biểu hiện suy thận, huyết áp cao.

XỬ LÝ VÀ ĐIỀU TRỊ

Khi nghi ngờ nhiễm khuẩn đường tiểu, cần phải cấy nước tiểu và định lượng bạch cầu niệu. Với trẻ dưới 2 tuổi, nên chọc trên xương mu (đối với trẻ trai) hoặc đặt thông bàng quang (đối với trẻ gái). Đối với trẻ lớn lấy nuớc tiểu giữa dòng.

Nẽu kết qìm nước tiểu dương tính, trẻ không sốt và có dấu hiệu bệnh lí về tiểu tiện (đái dắt, đái buốt,...) phải nghĩ đến nhiễm khuẩn đường tiết niệu dưới (viêm bàng quang), cho uống nhiều nước và kháng sinh.

Amoxicilin 30-50 mg/kg/ngày, uống, chia 2 lần.

Co-trimoxazol (Bactrim, Bisepton, Trimason) 36-48 mg/kg/ngày, uống, chia 2 lần.

Thời gian điều trị 7-10 ngày.

Nếu có sốt và các dấu hiệu của viêm thận bể thận thì dùng phối hợp 2 loại kháng sinh:

- Ampicillin 100mg/kg/ngày hoặc Bactrim.

Gentamycin 5-7mg/kg/ngày, tiêm tĩnh mạch hoặc nhóm kháng sinh Cephalosporin (như Keforan, Keflex, Claforan,...) 25-50 mg/kg/ngày, uống hoặc tiêm bắp, tĩnh mạch.

Thời gian điều trị 10-14 ngày. Điều chỉnh kháng sinh sau khi có kháng sinh đồ.

Sau đợt điều trị kháng sinh, phải xét nghiệm lại nước tiểu. Nếu nước tiểu vô khuẩn, có thể cho uống tiếp Nitrofurantoin 3-5 mg/kg/ngày, trong 7 ngày (đối với trẻ trên 1 tuổi) hoặc acid nalidixic 30-40 mg/kg/ngày, trong 7 ngày. Nếu nước tiểu vẫn còn vi khuẩn, cần chụp X quang đường tiết niệu để phát hiện các bệnh tiết niệu như dị dạng, sởi,...

Nơi điều trị bệnh nhân

Đa số trường hợp nhẹ, hoặc nhiễm khuẩn đường tiết niệu dưới, chữa ngoại trú tại nhà.

Những trường hợp cần điều trị tại bệnh viện gồm:

- Có tình trạng nhiễm khuẩn toàn thân, viêm thận bể thận.

- Có nghi ngờ một bệnh tiết niệu, cần phải chụp X quang thận.

- Nhiễm khuẩn tái phát hoặc kéo dài.

Hướng dẫn cho gia đình bệnh nhi biết

- Cách sử dụng các thuốc đã cho, nếu có biểu hiện không chịu thuốc, cần đua trẻ đến khám lại.

- Sau khi có kết qùa cấy nước tiểu, cần đưa trẻ đến khám lại để nếu cần điều chỉnh kháng sinh thích hợp.

- Sau đợt điều trị (7-10 ngày), đưa trẻ đển để xét nghiệm lại nước tiểu.

- Huống dẫn cho gia đình biết cách đề phòng nhiễm khuẩn tiết niệu gồm: Giữ vệ sinh sạch sẽ bộ phận sinh dục ngoài, chú ý lau rửa đúng kĩ thuật khi trẻ đi ngoài.

- Không nên để trẻ bị táo bón.

- Cho trẻ uống đủ nước, không nên nhịn đái.

BẢNG 7.2: LỰA CHỌN KHÁNG SINH TỐI ƯU THEO VI KHUẨN GÂY BỆNH NHIỄM KHUẨN TIẾT TIỆU

(Theo H.Mathieu trong Pédiatrie, 1989)

Vi khuẩn Kháng sinh
Liên cầu khuẩn nhóm D Ampicillin + Gentamycin hoặc Amikacin
Tụ cầu khuẩn Vancomycin + Amikacin
E.coli Cefotaxim + Netilmicin
Klebsiella Cefotaxim + Netilmicin
Proteus Cefotaxim + Netilmicin
Providencia Cefotaxim + Amikacin
Enterobacler cloacea Cefotaxim + Amikacin
Serratia Cefoazidin + Gentamycin
Pseudomonas aeruginosa Ticarcillin + Amikacin hoặc Ceftazidime

► Xem thêm: Phương Pháp Điều Trị Hội Chứng Thận Hư Cho Trẻ

 

Nguồn tham khảo

Cẩm nang điều trị nhi khoa (GS.PTS. Nguyễn Thu Nhạn - GS.PTS. Nguyễn Công Khanh)

Quan tâm  
3

Bài viết liên quan

Ý kiến bạn đọc

Ưu Nhược Điểm Của Phương Pháp Sinh Thường Và Sinh Mổ
Giữa đẻ thường và đẻ mổ lấy thai, chúng ta đều biết đẻ thường tự nhiên là phương pháp tốt nhất cho cả sức khỏe người mẹ nhanh chóng phục hồi sau sinh và em bé cũng nhận được những lợi ích mà phương pháp đẻ mổ không có...
6 Phẩm Chất Tạo Nên Tâm Thái 1 Người Mạnh Mẽ
Sắt phải được tôi rèn trong lửa đỏ, con người muốn thành đại sự thì phải kinh qua những nỗi thống khổ, nghịch cảnh và cả sự tuyệt vọng nữa, khi đã nếm trải đủ, tâm sẽ vững như thái sơn và tĩnh lặng như dòng nước dưới...
Bệnh Tim Bẩm Sinh Ebstein
Bệnh tim bẩm sinh Ebstein là bất thường về cấu trúc của tim mà trong đó các lá van của van ba lá (van thông giữa tâm nhĩ phải và tâm thất phải) không khép kín được vào nhau. Ở người bệnh, do sự bất thường này mà máu có thể chảy...
Để Sinh Con Ra Khỏe Mạnh Và Thông Minh Thì Mẹ Bầu Nên Làm Gì?
Các nghiên cứu chỉ ra rằng khoảng 40 - 60% trí thông minh là do di truyền, phần còn lại phụ thuộc vào môi trường, lối sống. Để sinh được em bé thông minh và khỏe mạnh, ngoài việc chăm sóc kỹ cơ thể trong thờ gian mang thai thì...
Trị Viêm Tuyến Sữa Bằng Hạt Quýt
Trị Viêm Tuyến Sữa Bằng Hạt Quýt: Hạt quýt tươi 30g, cho ít rượu, rang khô, đổ nước sắc uống. Ngày 2 lần.
Phương Pháp Chẩn Đoán và Điều Trị Bệnh Cường Năng Tuyến Giáp Ở Trẻ Em
Bệnh nguyên chủ yếu của cường năng tuyến giáp là do nồng độ thyroxin tiết ra qúa thừa. Nguyên nhân dẫn tới rối loạn này còn chưa rõ. Các bệnh nhiễm khuẩn hoặc sang chấn tinh thần có tác động thúc đẩy bệnh phát triển. Yếu tố...
Những Lưu Ý Về Ăn Uống Của Trẻ Thừa Cân
Trẻ đã bị thừa cân, cha mẹ cần biết một số chế độ dinh dưỡng thích hợp sau đây: Hạn chế tối đa loại bánh kẹo và nước ngọt, thức ăn chế biến sẵn...
Phương Pháp Ăn Dặm Kiểu Mỹ Baby Led Weaning (BLW) Bé Tự Chỉ Huy Là Gì?
Bạn có thấy hình ảnh tới bữa ăn là trẻ quấy khóc, rồi cả nhà nhao nhao làm trò hề để mong bé ăn thêm được miếng nữa quen quen không nhỉ? Bạn có muốn khắc phục tình trạng này không? Bài viết này sẽ giới...
4 Cách Trị Hóc Xương Ở Trẻ Nhỏ Không Thể Ngờ Lại Hiệu Quả Đến Vậy
Đang ăn bé bỗng khóc toáng lên và sợ hãi vì bị hóc xương. Mẹ hãy thật bình tĩnh để chữa cho bé bằng 1 trong 4 cách dưới đây nhé. Đảm bảo hiệu quả bất ngờ luôn đó.