Thứ hai, 19/11/2018 10:14 PM

HPV

Thứ năm, 13/09/2018 6:00 PM
Tên Khác
Human Papillomavirus

Human Papillomavirus gọi tắt là HPV thuộc họ Papovaviridae. Họ này bao gồm hai tộc là papiplomaviruspolyomavirus.

Polyomavirus bao gồm các virus BK, JC (lưu hành ở người) và Simian virus (SV 40, lưu hành ở khỉ). Polyomavirus thường gây nhiễm trùng không triệu chứng và kết hợp với một số bệnh thận.

Papovavirus có thể gây nhiễm và phá vỡ tế bào, nhiễm trùng mạn tính, thể ẩn, thể duy trì và cũng có thể gây chuyển dạng tế bào. Các hình thái nhiễm virus này phụ thuộc vào tế bào cơ thể bị nhiễm.

Papillomavirus là những virus hiện nay rất được quan tâm, vì nó được coi là đóng vai trò quan trọng trong gây ung thư cô tử cung.

Human Papillomavirus (HPV).

1. SIÊU CẤU TRÚC VÀ NHÂN LÊN CỦA HPV

Virus có ADN hai sợi vòng, không có envelop, có đối xứng hình khối, đường kính: 50-55nm.

Do HPV rất khó nuôi cấy, vì vậy phân loại chúng chủ yếu trên phân tích ADN virus. HPV có ít nhất 140 typ và được chia thành 16 nhóm (ký hiệu từ A- P). HPV còn được phân loại chi tiết hơn dựa trên sự nhậy cảm của chúng với tế bào niêm mạc hoặc da. Đây cũng là vị trí HPV gây nhiễm và tạo nên tổn thương là những mụn cơm hoặc mụn cóc. Các HPV cùng nhóm gây tổn thương giống nhau.

Capsid HPV có đối xứng hình khối được tạo thành bởi hai protein cấu trúc và tạo nên 72 capsomer.

Genom của HPV là ADN vòng bao gồm khoảng 8000 bp. Genom này chứa khoảng 7 - 8 gen sớm (từ E1-E8), phụ thuộc vào virus, và chứa hai gen muộn (L1-L2) là những gen cấu trúc. Các gen này quyết định sự phiên mã và dịch mã trong quá trình nhân lên của virus. Các gen này đều nằm trên sợi ADN bổ sung.

Gen của HPV có thể tồn tại ở dạng plasmid tự do hoặc tích hợp vào ADN tế bào lớp đáy và tái hoạt động khi có điều kiện.

Sự nhân lên của HPV phụ thuộc vào cơ chế phiên mã của tế bào biểu mô da hoặc niêm mạc.

HPV bám vào bề mặt của tế bào biểu mô qua các receptor chưa được xác định, HPV phiên mã ở trong nhân của tế bào nhờ transcriptase. Gen sớm bắt đầu cho sự tổng hợp ADN của HPV phiên mã và chuyển thể, Gen muộn phiên mã cho các protein cấu trúc. Chỉ có các gen sớm gây chuyển thể tế bào và tạo nên kháng nguyên K.

2. KHẢ NĂNG GÂY BỆNH

HPV có thể gây ra các tổ mụn cóc và mụn cơm (wart) trên da và trên đường sinh dục.

HPV gây nhiễm theo đường niệu dục có thể gây tổn thương thanh quản trẻ em (nhiễm trùng theo đường sinh đẻ)

Các typ HPV 16, 18 thường đóng vai trò quan trọng trong ung thư cô tử cung, dương vật, âm đạo.

Polyoma có thể gây nhiễm trùng đường hô hấp trên ở mức độ trung bình ở những bệnh nhân đã bị suy giảm miễn dịch.

- PAPOVAVIRUS có vai trò quan trọng trong các loại ung thư sau đây: 50% ung thư cổ tử cung, âm đạo, 85% ung thư hậu môn, 20% ung thư hầu họng, 10% ung thư thanh quản và đường thở.

- HPV có 40 týp gây bệnh cho đường sinh dục, trong đó có 15 týp gây khối u (oncogen) trong đó có các týp 6, 11, 16 và 18.

HPV chịu trách nhiệm 99,7 % ung thư cổ tử cung, trong đó HPV 16 và 18 chiếm 70%.

HPV týp 6 và 11 kết hợp với những tổn thương không bình thường và 9% những tổn thương ngoài đường sinh dục.

3. BỆNH SINH

- HPV gây nhiễm tế bào da hoặc niêm mạc và nhân lên gây ra tổn thương (mụn cóc hay mụn cơm) sau thời kỳ nung bệnh khoảng từ 1 đến 2 tháng. Các tiến triển của tổn thương qua nhiều tháng (3-4 tháng) và không lây nhiễm vào lớp tế bào sâu hơn. ADN của virus có thể tồn tại bên trong tế bào niêm mạc và có thể tái hoạt động. Trong những khối u lành và ác tính đường sinh dục, genom của HPV vẫn tồn tại bên trong tế bào và liên quan đến các yếu tố tương tác. HPV týp 16 và týp 18 gây papilloma cô tử cung, loạn sản và ung thư cổ tử cung, ít nhất có 85% ADN của HPV tích hợp vào gen tế bào.

Ngoài dạng tích hợp, ADN HPV còn tồn tại dạng plasmid, nhưng dạng tích hợp nhiều hơn là dạng plasmid. Sự tích hợp này gây ra bất hoạt của các gen E1 và E2 và do vậy sự sao mã là giới hạn trong các gen E6 và E7. E6 và E7 là các oncogen, chúng tạo nên các protein gắn và bất hoạt protein p53 (E6) và p105RB (E7). Nếu các liên kết này không bị phá vỡ, nhiễm sắc thể dễ dàng đột biến và dưới sự tác động của một số yếu tố khác, tế bào sẽ dễ dàng chuyển thành ác tính.

Cơ chế mà do đó dẫn đến sự khỏi bệnh do papillomavirus hiện nay chưa rõ, nhưng người ta thấy rằng ở những người bị đàn áp miễn dịch, bệnh do papillomavius bị nặng hơn những người khác.

- Polyomavirus phát tán từ đường hô hấp trên, định vị ở trong các niêm mạc và có thể lây nhiễm theo đường niệu dục.

Đáp ứng miễn dịch khi mhiễm HPV: kháng thể được tạo ra nhưng ít vai trò bảo vệ mà miễn dịch qua trung gian tế bào mới đóng vai trò quyết định làm cho bệnh nhân có thể hồi phục, cơ chế bảo vệ này dẫn đến tình trạng kiểm soát nhiễm trùng HPV.

ADN của HPV tồn tại bên trong các tế bào đáy của da hoặc niêm mạc bị nhiêm, dưới dạng tích hợp hoặc plasmid, khi bị nhiễm HPV thể ẩn, hoặc duy trì và nó sẽ tái nhân lên, biệt hóa và giải phóng các hạt virus lây nhiễm, ở những bệnh nhân bị đàn áp miễn dịch (như sau ghép cơ quan...) các virus tái hoạt động và gây tổn thương tiếp tục.

4. ĐƯỜNG LÂY TRUYỀN

HPV có thể lây truyền trực tiếp qua đường da, đường tình dục thông qua các vết xước. Đường tình dục có thể là đường khác giới hoặc đồng giới và vì thế có thế lây trực tiếp từ đường sinh dục tới miệng hoặc hậu môn.

Polyomavirus từ đường hô hấp trên có thể lây nhiễm qua các giọt nước bọt và có thể cả nước tiểu. Những người bị suy giảm miễn dịch (hoặc bị đàn áp miễn dịch) có nguy cơ bị bệnh cao với các virus BK và JC.

Papovavirus khá vững bền và nó có thể tồn tại một thời gian ở môi trường bên ngoài, như: khăn mặt, máy tính, vịn cửa và gây ra lây nhiễm.

5. XÁC ĐỊNH HPV TRONG PHÒNG THÍ NGHIỆM

Phương pháp huyết thanh học thường không thể xác định một cách đầy đủ. Có thể sử dụng những phương pháp khác như kính hiển vi điện tử hoặc kỹ thuật gen, đặc biệt là PCR và lai tại chỗ rất có giá trị.

LOẠI XÉT NGHIỆM XÁC ĐỊNH
Tế bào học

Hình dạng tế bào bị tổn thương (Koilocytotic cells)

PCR

AND của virus

Miễn dịch huỳnh quang hoặc peroxidase

Kháng nguyên virus

Kính hiển vi điện tử

Virus
Nuôi cấy Không có ý nghĩa

6. TỶ LỆ NHIỄM HPV

Nhiễm nhiễm HPV qua đường tình dục là rất phổ biên, do quan hệ tình dục có tới 70% phụ nữ bị nhiễm (có tài liệu công bô tỷ lệ này là 10-20%) chủ yếu ở những người trẻ.

HPV thường gây nhiễm trong một thời gian ngắn, nhưng tồn tại thể nhiễm HPV duy trì. Sự tồn tại của các týp oncogen là yếu tố quan trong kích hoạt tiền ung thư và ung thư.

Yếu tố nguy cơ cao lây nhiễm HPV là tiếp xúc trực tiếp theo đường tình dục, đường miệng, đường da. Bao cao su làm giảm tỷ lệ nhiễm HPV, nhưng không hoàn toàn ngăn chặn được lây nhiễm virus này.

Việt Nam chưa có số liệu đầy đủ nhưng theo nghiên cứu của PGS Lê Văn Phủng với số lượng mẫu chưa nhiều thì tỷ lệ nhiễm HPV ở phụ nữ đến khám bệnh lây nhiễm qua đường tình dục khoảng 17%. Theo số liệu của GS. Nguyên Bá Đức Bệnh viện K Hà Nội, tỷ lệ nhiễm của phụ nữ ở cộng đồng Hà Nội là gần 1% và TP Hổ Chí Minh la 9%.

Tỷ lệ nhiễm HPV ở Úc:

Từ những tổn thương tiền ung thư CIN1, CIN2, CIN3 (CIN: cervical intraepithelial neoplasia, loạn sản niêm mạc cổ tử cung, CIN1 loạn sản nhẹ, CIN2, CIN3 lọan sản vừa và nặng) đã xác định được:

- HPV týp 16 chiếm 29% ở CIN 1, 39% ở CIN 2 và 27% ở CIN 3.

- HPV týp 18 chiếm 5% CIN1, 15% CIN2 và %5 CIN3.

Với ung thư cổ tử cung, nghiên cứu được tiến hành ở 186 phụ nữ và xác định được HPV là 91,9%, trong đó 54% của những trường hợp này là HPV týp 16 và 17% là HPV týp 18.

Ung thư cổ tử cung trên toàn cầu mỗi năm có 50.000 trường hợp bị bệnh mới và 274 000 người chết do ung thư này. Việt Nam năm 2000 phát hiện trên 5.600 người bị ung thư cổ tử cung mới, trong đó có 2.500 người chết.

7. ĐIỀU TRỊ VÀ PHÒNG BỆNH

Chưa có thuốc điều trị hiệu quả cao, tổn thương trên da có thể điều trị bằng nitrogen lạnh, những tổn thương cổ tử cung có thể điều trị bằng tia laser.

Hiện nay ở nhiều nưóc Âu-Mỹ đã lưu hành vacxin phòng bệnh của hãng Gardasil là vacxin công nghệ sinh học, hỗn hợp capsid của các týp HPV 6, 11, 16 và 18. Có tác dụng bảo vệ.

 

Nguồn tham khảo

Vi Sinh Vật Y Học (GS.TS. Lê Huy Chính)

Quan tâm  
1

Bài viết liên quan

Ý kiến bạn đọc

Con Rươi - Tylorrhynchus heterochaetus
Con Rươi hay còn gọi là Rươi Biển, Địa Long là loại thường hay được khai thác ở Việt Nam để chế ra các món ăn đặc trừng vùng miền, Rươi có tên khoa học là Tylorrhynchus heterochaetus, thường số trong cát sỏi, mép khe đá hay đáy bùn...
7 Kỹ Năng Sống Sót Nên Luyện Hàng Ngày Để Đảm Bảo An Toàn Tính Mạng Cho Chính Bản Thân Bạn
Cuộc sống luôn tồn tại những điều bất ngờ mà bạn không thể lường trước được. Hãy học cách quan sát và phân tích kỹ tình hình trước khi bạn làm một việc gì đó và nếu muốn bảo đảm sự an toàn tính...
Những Câu Chuyện Về Tuổi Thơ Của Các Nhân Vật Làm Thay Đổi Thế Giới
Những nhân vật vĩ đại như Newton, Einstein, Napoleon, Edison,... các nghiên cứu và cống hiến của họ đã góp phần làm thay đổi lịch sử nhân loại. Vậy họ sinh đã là người kiệt xuất hay có tuổi thơ rất đỗi bình thường như bao người?
Phế Cầu Khuẩn - Streptococcus Pneumoniae
Phế cầu khuẩn (Streptococcus pneumoniae) là một loài vi khuẩn Gram dương thuộc chi Streptococcus. S. pneumoniae cư trú nhưng không gây ra bệnh trong mũi họng của người khỏe mạnh. Tuy nhiên, ở những người nhạy cảm, chẳng hạn như người già và...
Điều Gì Ẩn Chứa Sau Những Bức Tranh Nổi Tiếng Của Danh Họa Leonardo De Vinci
Một bức tranh của danh họa Leonardo de Vinci thôi cũng được bán với giá 450.3 triệu USD, nhưng điều kỳ điều của những bức họa ấy không nằm ở giá cả mà là các bí ẩn chưa lời giải bên trong chúng. Vậy cụ thể nó là gì?
Nano Membrane Toilet: Loại Bồn Cầu Không Cần Dùng Nước
Bill Gates lại gây bất ngờ khi ông giới thiệu loại bồn cầu có tên Nano Membrane Toilet, đây là thiết bị "relax" không cần dùng nước, chi phí chưa đến 0.01 USD/ngày, giúp tiết kiệm cho thế giới 233 tỷ USD/năm.
Penicillium
Penicillium là một chi nấm có tầm quan trọng lớn trong môi trường tự nhiên cũng như sản xuất thực phẩm và thuốc. Vài thành viên của chi được dùng để sản xuất penicillin - một kháng sinh có thể giết chết hoặc ngừng sự phát triển...
Những Sinh Vật Có Hình Dáng Kỳ Lạ Mới Được Phát Hiện Trong Năm 2018
Nhiều người nói thẳng thừng rằng: Chả còn con gì mà loài người chưa biết, vâng đó là phát ngôn riêng của họ, sự thật thì năm 2018, các khoa học gia đã phát hiện thêm được cả 10 loài sinh vật mới đấy mà hình dáng của chúng có...
Trung Quốc Phát Triển Robot AI Quyết Định Sinh Mạng Bệnh Nhân Đang Hôn Mê
Tại bệnh viện công PLA của Trung Quốc, người ta phát triển một loại robot AI để xác định một người nào đó đang hôn mê có thể tỉnh lại một lần nữa hay không, loại máy mọc này có thể chẩn đoán chính xác lên đến 90%.