Thứ hai, 28/05/2018 6:10 AM

Phương Pháp Xử Trí Vỡ Ối Sớm và Vỡ Ối Non Cho Thai Phụ

Thứ bảy, 12/05/2018 10:32 AM

1. VỠ ỐI SỚM VÀ VỠ ỐI NON LÀ GÌ?

- Vỡ ối sớm là ối vỡ xảy ra sau hoặc cùng lúc với chuyển dạ, trước khi cổ tử cung mở hết. Vì không có nhiều ý nghĩa trên lâm sàng nên hiện nay thuât ngữ này không còn được nhắc đến trong y văn ở nước ngoài.

- Vỡ ối non là vỡ tự nhiên của màng ối và màng đệm tại bất kì thời điểm nào trước khi có chuyển dạ.

Vỡ ối non là vỡ tự nhiên của màng ối và màng đệm tại bất kì thời điểm nào trước khi có chuyển dạ.

2. PHƯƠNG PHÁP CHẨN ĐOÁN ỐI VỠ NON

2.1. Lâm sàng 

- Xác định tuổi thai:

Xác định tuổi thai dựa vào ngày kinh cuối cùng nếu vòng kinh đều và sản phụ nhớ ngày kinh. Dựa vào siêu âm chẩn đoán tuần thai lúc 3 tháng đầu với sản phụ kinh nguyệt không đều hay không nhớ ngày kinh cuối cùng. 

- Xác định ối vỡ, thời điểm và thời gian vỡ ối. Hỏi kỹ tiền sử ra nước âm đạo đột ngột ra nước lượng nhiều, loãng, màu trong hoặc lợn cợn đục, thời gian ra nước. Tiền sử viêm nhiễm đường sinh dục dưới. Đóng khố theo dõi.

- Đặt mỏ vịt theo dõi dịch ÂĐ, viêm nhiễm CTC-ÂĐ.

2.2. Cận lâm sàng: xác định nước ối: 

2.2.1. Nghiệm pháp Valsalva hoặc ho: khi đặt mỏ vịt, cho sản phụ rặn hoặc ho sẽ quan sát thấy có nước ối chảy ra từ lỗ trong cổ tử cung. 

2.2.2. Nitrazine test: 

- Thực hiện khi quan sát không thấy rõ có nước ối chảy ra hay không khi thực hiện nghiệm pháp nói trên. 

- Đặt mỏ vịt, lau sạch âm đạo, cho sản phụ rặn hoặc ho sau đó dùng tăm bông vô trùng nhúng vào dịch đọng ở túi cùng sau âm đạo rồi phết lên giấy thử Nitrazine. 

- pH của dịch âm đạo có tính acid (pH = 4,4 – 5,5) khác với pH nước ối mang tính kiềm (pH = 7 – 7,5). Nếu có ối vỡ, nước ối chảy vào âm đạo sẽ làm pH của dịch âm đạo trở nên kiềm hóa và sẽ làm đổi màu giấy thử từ màu vàng sang màu xanh.

► Xem thêm: Ngôi Vai Là Gì? Phương Pháp Xử Trí Đối Với Thai Phụ Khi Phát Hiện Ngôi Vai?​

- (+) giả trong trường hợp có lẫn máu, tinh dịch, Trichomonas, dịch nhầy ở cổ tử cung, các dung dịch sát khuẩn có tính kiềm và nước tiểu. 

2.2.3. Chứng nghiệm kết tinh hình lá dương xỉ: 

- Dùng que nhỏ quệt vào túi cùng sau âm đạo rồi phết lên một phiến kính, để khô rồi quan sát dưới kính hiển vi. 

- Sự hiện diện của hình ảnh dương xỉ giúp chẩn đoán xác định ối vỡ non với độ nhạy khoảng 96%. 

- (-) giả (+) giả: phết dịch nhầy ở cổ ngoài hoặc có lẫn tinh dịch 

2.2.4. Siêu âm: 

- Chẩn đoán (+) theo dõi lượng ối thông qua chỉ số ối→ thiểu ối hoặc hết ối. 

- Ước lượng cân nặng, xác định ngôi thai, vị trí dây rốn và những bất thường.

Ước lượng cân nặng, xác định ngôi thai, vị trí dây rốn và những bất thường.

2.3. Chẩn đoán xác định 

Chỉ cần hỏi bệnh sử, khám lâm sàng, nghiệm pháp Valsalva , thử nghiệm Nitrazine, chứng nghiệm kết tinh lá dương xỉ thì chẩn đoán chính xác lên đến 93,1%.

2.4. Chẩn đoán phân biệt 

- Són tiểu: thường thì không ra nước nhiều và cũng không rỉ rả liên tục như trong vỡ ối. Ngoài ra nước tiểu có mùi khai và có pH acid. 

- Khí hư: đôi khi nhiều và loãng làm dễ lầm với vỡ ối. Phân biệt bằng cách hỏi bệnh sử kỹ và khám lâm sàng cẩn thận.

► Xem thêm: Phương Pháp Điều Trị HIV Cho Thai Phụ​

- Chất nhầy cổ tử cung: ở giai đoạn cuối thai kỳ hoặc bắt đầu chuyển dạ, cổ tử cung hé mở sẽ tống nút nhầy ở lỗ cổ tử cung ra ngoài: nhầy, dai và thường có lẫn ít máu hồng. 

3. CÁCH XỬ TRÍ VỠ ỐI NON

3.1. Thai 22 – 31 tuần: cố gắng dưỡng thai 

3.1.1. Thuốc trưởng thành phổi thai: Tiêm bắp Betamethasone 12mg/24 giờ x 2 ngày hoặc Dexamethasone 6mg/12 giờ x 2 ngày.

Sử dụng trên 2 đợt có thể gây giảm cân nặng thai nhi, giảm chu vi vòng đầu và chiều dài cơ thể.

3.1.2. Quản lý nhiễm khuẩn 

- Hạn chế thăm khám bằng tay → có thể theo dõi bằng khám mỏ vịt.

- Cấy dịch cổ tử cung, âm đạo, hậu môn 

- Sử dụng kháng sinh phổ rộng ngăn ngừa nhiễm trùng cho cả mẹ và thai, ngoài ra còn làm giảm tỉ lệ chuyển dạ do đó được khuyến cáo sử dụng thường quy trong trường hợp cần kéo dài thai kì khi ối vỡ non để kích thích trưởng thành phổi thai.

Hiện nay các nghiên cứu đều đồng thuận sử dụng kháng sinh không nên quá 7 ngày, vì việc kéo dài thời gian sử dụng kháng sinh ở những thai kỳ này là không cần thiết, mà còn làm tăng kháng thuốc của vi khuẩn.

- Theo dõi mẹ: Nghỉ ngơi, đóng băng vệ sinh sạch. Theo dõi dấu hiệu sinh tồn 4 lần/ngày, công thức máu, công thức bạch cầu, CRP. Cấy dịch âm đạo 1 – 3 lần/tuần. 

- Theo dõi thai: monitor sản khoa 3 lần/ngày. Siêu âm đánh giá thai, rau, nước ối.

3.1.3. Sử dụng thuốc giảm co. 

Theo dõi mẹ: Nghỉ ngơi, đóng băng vệ sinh sạch. Theo dõi dấu hiệu sinh tồn 4 lần/ngày.

3.2. Thai 32 – 33 tuần 

3.2.1. Xác định tình trạng sức khỏe của thai nhi tại thời điểm tiếp nhận. Theo dõi monitor tim thai lúc nhập viện. Xác định thai chậm phát triển trong tử cung.

3.2.2. Corticoid trưởng thành phổi thai nhi

3.2.3. Quản lý nhiễm trùng. Hạn chế thăm khám bằng tay, nên khám bằng mỏ vịt để tránh nhiễm trùng. Kháng sinh dự phòng.

3.2.4. Thuốc giảm co

3.2.5. Khởi phát chuyển dạ khi có đủ bằng chứng trưởng thành phổi, nhiễm khuẩn, thai suy.

► Xem thêm: Cách Ăn Uống Khi Bị Tiểu Đường Thai Kỳ​

3.3. Thai 34 – 36 tuần 

3.3.1. Xác định tình trạng sức khỏe của thai nhi tại thời điểm tiếp nhận 

3.3.2.Corticoid: không khuyến cáo.

3.3.3. Chấm dứt thai kỳ:

Hầu hết người bệnh (90%) sẽ chuyển dạ tự nhiên trong vòng 24 giờ sau khi vỡ ối. Chờ chuyển dạ tự nhiên hay khởi phát chuyển dạ tùy tình trạng ối, thai và nhiễm khuẩn. Nên tư vấn với người bệnh việc kéo dài thai kỳ có nguy cơ nhiễm trùng tử cung và viêm màng ối, thiểu ối, nhau bong non, suy thai, thiểu sản phổi, biến dạng chi. Nếu có đủ bằng chứng trưởng thành phổi thì chấm dứt thai kỳ ngay. 

3.3.4. Nếu giữ thai → quản lý nhiễm trùng (tương tự như trên).

3.3.5. Thuốc giảm co: không có chỉ định đối với thai kỳ > 36 tuần 

3.4. Thai ≥ 37 tuần 

- ACOG 2009 khuyến cáo chấm dứt thai kỳ đối với thai >37 tuần bị vỡ ối sớm, không đợi 12 – 24 giờ nhằm giảm biến chứng cho mẹ và thai. Nên khởi phát chuyển dạ ngay trong 6 – 12 giờ hoặc nếu thuận lợi thì nên chấm dứt thai kỳ càng sớm càng tốt. 

Chấm dứt thai kỳ tùy tình trạng cổ tử cung, ngôi thai, tình trạng thai, có nhiễm trùng hay không. 

+ Ngôi bất thường hoặc có những bằng chứng cho thấy thai nhi không chịu nổi cuộc chuyển dạ → mổ lấy thai.

+ Nếu có bằng chứng nhiễm trùng trên lâm sàng và không có chống chỉ định đẻ đường âm đạo, cho kháng sinh và khởi phát chuyển dạ ngay lập tức. 

+ Khi cổ tử cung thuận lợi → gây chuyển dạ bằng truyền oxytocin

+ Khi cổ tử cung không thuận lợi → làm chín muồi cổ tử cung.

- Đề phòng nhiễm trùng: 

+ Chuyển lên tuyến có đơn vị chăm sóc trẻ non tháng nhẹ cân. 

+ Kháng sinh thường quy khi ối vỡ ở những thai > 37 tuần: dùng kháng sinh làm giảm có ý nghĩa tỉ lệ viêm màng ối và nhiễm trùng hậu sản ở mẹ nhưng không hiệu quả cải thiện kết cục nhiễm trùng chu sinh. 

=> Một số tác giả khuyến cáo chỉ sử dụng kháng sinh để phòng ngừa tác nhân streptococcus nhóm B nếu có bằng chứng cấy (+) ở tuần 35 – 37 thai kì, hoặc vỡ màng ối > 18 giờ ở những người bệnh không có kết quả cấy.

4. TIẾN TRIỂN VÀ BIẾN CHỨNG VỠ ỐI NON

4.1. Chuyển dạ tự nhiên: thai càng non tháng càng kéo dài thời gian tiềm tàng, phần lớn các thai trưởng thành sẽ chuyển dạ tự nhiên trong vòng 24 giờ. 50% trường hợp vỡ ối sau 37 tuần sẽ tự chuyển dạ trong vòng 5 giờ. Vỡ ối ở tuổi thai từ 32 – 34 tuần trung bình 4 ngày sau sẽ chuyển dạ và 93% trường hợp đẻ trong vòng 1 tuần. 

Phần lớn các thai trưởng thành sẽ chuyển dạ tự nhiên trong vòng 24 giờ.

4.2. Nguy cơ cuả ối vỡ non kéo dài: 

+ Nhiễm khuẩn ối, nhiễm khuẩn hậu sản, suy hô hấp sơ sinh, nhiễm khuẩn sơ sinh. 

+ Thiểu ối → thiểu sản phổi, biến dạng chi, chèn ép dây rốn. 

+ Rau bong non, thai chết trong tử cung

5. PHÒNG BỆNH VỠ ỐI NON

- Nhanh chóng chuyển thai phụ lên tuyến có đơn vị chăm sóc trẻ non tháng nhẹ cân. 

- Sử dụng kháng sinh đúng chỉ định.

- Khởi phát chuyển dạ đúng thời điểm.

► Xem thêm: Món Ngon Dưỡng Thai​

 

Nguồn tham khảo

Hướng Dẫn Chẩn Đoán và Điều Trị Các Bệnh Sản Khoa (PGS.TS. Nguyễn Viết Tiến)

Quan tâm  
4

Bài viết liên quan

Ý kiến bạn đọc

Phương Pháp Xử Trí Bệnh Tắc Mạch Ối Cho Thai Phụ
Tắc mạch ối là một biến chứng sản khoa rất nguy hiểm, tỷ lệ tử vong cao, không thể đoán trước và không thể dự phòng được. Tắc mạch ối là do nước ối, tế bào của thai nhi, chất gây, tóc, lông tơ hoặc các mảnh mô khác lọt...
Ai Là Kẻ Đánh Cắp Thời Gian Tai Hại Nhất? Làm Thế Nào Để Thoát Khỏi Kẻ Thù Nguy Hiểm Này?
Sự trì hoãn được coi là "kẻ đánh cắp thời gian", nó giúp ta rảnh rang ở thì hiện tại nhưng lại giết ta ở tương lai, trì hoàn chỉ làm cho thời gian của ta vơi đi chứ công việc thì vẫn còn đó. Vậy làm sao để thoát khỏi sự trì...
Bệnh Tim Bẩm Sinh Ebstein
Bệnh tim bẩm sinh Ebstein là bất thường về cấu trúc của tim mà trong đó các lá van của van ba lá (van thông giữa tâm nhĩ phải và tâm thất phải) không khép kín được vào nhau. Ở người bệnh, do sự bất thường này mà máu có thể chảy...
Phương Pháp Điều Trị Suy Thai Trong Tử Cung
Tuần hoàn tử cung – rau – thai đảm nhiệm việc cung cấp oxy cho thai, nếu vì một nguyên nhân nào đó ảnh hưởng đến tuần hoàn tử cung – rau – thai làm giảm lưu lượng máu đến hồ huyết, hoặc từ gai rau đến thai, sẽ làm giảm...
Trị Xuất Huyết, Đau Bụng Sau Sinh Bằng Rượu Rễ Hoa Mào Gà Đỏ
Rượu Hoa Mào Gà Đỏ là một Tửu Dược được dùng trị chứng xuất huyết, đau bụng sau khi sinh vô cùng hiệu quả. Nếu chị em nào đang mắc chứng này thì hãy thực hiện ngay bài thuốc được hướng dẫn dưới đây nhé!
Trị Chứng Lâu Mọc Tóc Ở Trẻ Em Bằng Lá Hương Nhu
Trị Chứng Lâu Mọc Tóc Ở Trẻ Em Bằng Lá Hương Nhu: Đổ 1 bát nước vào 60g Hương nhu lâu năm, đun cạn còn 3 phần, đem trộn với 15g mỡ lợn, dùng để xoa hàng ngày sẽ làm tóc trẻ nhỏ mọc bình thường.
Những Lưu Ý Về Ăn Uống Của Trẻ Thừa Cân
Trẻ đã bị thừa cân, cha mẹ cần biết một số chế độ dinh dưỡng thích hợp sau đây: Hạn chế tối đa loại bánh kẹo và nước ngọt, thức ăn chế biến sẵn...
Tầm Quan Trọng Của Vitamin B2 Đối Với Mẹ Bầu
Riboflavin còn gọi là vitamin B2, giúp thúc đẩy chiều cao, thị giác, đặc biệt quan trọng trong quá trình phát triển xương, cơ và hệ thần kinh của thai nhi.
2 Giai Đoạn Phát Triển Về Chiều Cao Và Cân Nặng Đỉnh Điểm Của Trẻ Mẹ Cần Nhớ Để Giúp Con Cao Lớn Khỏe Mạnh
Để con cao lớn và khỏe mạnh thì mẹ hãy lưu ý 2 giai đoạn giúp phát triển chiều cao và cân nặng đỉnh điểm trong đời trẻ này nhé! TS.BS Phan Bích Nga, Giám đốc TT Tư vấn, Phục hồi dinh dưỡng và Kiểm soát béo phì, Viện...
4 Cách Trị Hóc Xương Ở Trẻ Nhỏ Không Thể Ngờ Lại Hiệu Quả Đến Vậy
Đang ăn bé bỗng khóc toáng lên và sợ hãi vì bị hóc xương. Mẹ hãy thật bình tĩnh để chữa cho bé bằng 1 trong 4 cách dưới đây nhé. Đảm bảo hiệu quả bất ngờ luôn đó.