Thứ sáu, 21/09/2018 10:54 PM

Lịch Sử Khoa Bảng An Nam: Ngay Cả Ăn Mày Cũng Thi Cử Đỗ Đạt Thành Tiến Sỹ

Chủ nhật, 06/05/2018 6:54 AM

Mỗi người đều có vận mệnh riêng, được an bài từ trước, phúc họa đều do nhân gieo trồng mà gặt, vậy nên trong cõi nhân sinh, dẫu đang vinh hiển hay phải trải qua khổ ải thì cũng đừng oán thán bởi đó là nghiệp của bản thân. Ví như chuyện kẻ ăn mày cũng thi đỗ tiễn sỹ mà lịch sử khoa bảng nước nhà đã ghi nhận là một minh chứng rõ ràng nhất.

Câu chuyện về tiến sĩ Vũ Dương

Ở làng Đại Hội, xã Tân Phong, huyện Thư Trì, phủ Kiến Xương, trấn Sơn Nam (nay là thôn Thụy Bình, xã Tân Phong, huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình), có hai chị em nhà nọ gia cảnh rất nghèo khó, cha mẹ mất sớm, ruộng đất lại không có nên hai chị em phải dắt nhau đi ăn xin mong sống qua ngày.

Một lần hai chị em dắt nhau đến làng Mộ Trạch, huyện Đường Hào, xứ Hải Dương thì gặp ông Vũ Đức Lâm. Ông Đức Lâm từng đỗ tiến sĩ khoa thi năm Mậu thìn (1448), làm quan đến Thượng Thư dưới thời vua Lê Thánh Tông. Sau này ông về quê mở trường dạy học.

Thấy hai đứa trẻ mồ côi, phải đi xin ăn khắp nơi, ông Đức Lâm thương cảm, bèn cho cả hai chị em vào làm người ở và giúp việc cho gia đình mình. Từ đó hai chị em đỡ cơ cực hơn, chăm chỉ làm việc. Đặc biệt, người em là Quách Phác rất siêng năng học hành.

Ông Vũ Đức Lâm nhận Quách Phác làm con nuôi và cho mang họ Vũ.

Thấy Quách Phác siêng học, mặt mũi lại khôi ngôi sáng sủa, ông Vũ Đức Lâm ngày càng yêu mến, chỉ bảo rồi cuối cùng nhận làm con nuôi, cho đổi tên sang họ Vũ gọi là Vũ Dương.

Không phụ sự kỳ vọng của cha nuôi, Vũ Dương học hành ngày càng tấn tới. Đến năm 1484, Triều đình mở kỳ thi Hội, Vũ Dương là một trong số 44 người đỗ đầu và được vào đến thi Đình.

► Xem thêm: 20 Tuổi Làm Quan Đầu Triều, Không Qua Thi Cử, Không Phải Hoàng Thân Quốc Thích, Không Người Giới Thiệu, Phải Chăng Định Mệnh Là Có Thực?​

Trong kỳ thi Đình, Vũ Dương đỗ Đệ tam giáp đồng tiến sĩ xuất thân. Ông làm quan trải qua nhiều chức vụ khác nhau, giữ chức Hiệu lý ở viện Hàn Lâm; sau được thăng làm Hiến sát sứ Kinh Bắc chuyên lo việc án tụng. Vũ Dương xử án công khai và minh bạch nên được người dân xem là quan công minh và hiền đức.

Câu chuyện về tiến sĩ Đỗ Kính

Bùi Tất Năng quê ở làng Dục Linh (tên Nôm là làng Lầy), xã Dục Linh, tổng Địa Linh, huyện Phụ Dực, trấn Sơn Nam (nay thuộc xã An Ninh, huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình).

Thuở nhỏ gia cảnh rất nghèo, bố ông phải ngày ngày đi quét chợ để kiếm sống. Người bố sớm qua đời khiến hai mẹ con ông không biết làm sao để sống. Thương cảm cho hai mẹ con, một thầy địa lý đã chỉ cho họ một ngôi đất phát ở cánh đồng Mục để chôn cất.

Bùi Tất Năng chôn cất bố vào nơi thầy địa lý chỉ, rồi hai mẹ con ông dẫn nhau đi xin ăn ở quanh vùng.

Một ngày nọ khi hai mẹ con đói đến kiệt sức thì cũng là lúc đến một ngôi nhà rất khang trang, lại đang mở cửa sẵn. Họ đành đánh liều vào xin ăn.

Nguyên đây là nhà của quan Tả thị lang bộ Lễ tên là Đỗ Nhân An ở làng An Bài (tên Nôm là làng Bệ). Nơi này thuộc về danh gia vọng tộc, nhà họ Đỗ có đến mấy đời đỗ đại khoa nổi tiếng khắp vùng. Bản thân ông Đỗ Nhân An cũng đỗ tiến sĩ năm 1544.

Trường thi ngày xưa.

Ngay đêm hôm trước, Đỗ Nhân An nằm mộng thấy một vị Thần nói với mình rằng:“Ngày mai nhà có quan Nghè tới chơi”. Thế là ngày hôm đấy Đỗ Nhân An sai người dọn dẹp nhà cửa. Nhưng suốt cả ban ngày chẳng có ai ghé cửa, mãi đến gần tối thì lại thấy có hai mẹ con người ăn mày đến.

Đỗ Nhân An nhìn tướng mạo cậu bé thì đoán sau này có thể thành đạt, lại liên hệ với giấc mộng đêm qua nên quyết định nhận luôn Đỗ Nhân An làm con nuôi. Quyết định này khiến người trong nhà, cũng như gia nhân và người hầu đều hoàn toàn bất ngờ.

► Xem thêm: Thất Tuế Thần Đồng Vũ Công Duệ: Vị Trạng Nguyên Trung Thần Tử Tiết Dành Truyền Sang Tận Trung Hoa​

Từ đó Đỗ Nhân An coi Bùi Tất Năng như con đẻ, nuôi cho học hành rất tử tế, và cho đổi tên thành họ Đỗ gọi là Đỗ Kính.

Năm Tân Mùi (1571) thời vua Mạc Mậu Hợp, Đỗ Kính khăn gói đi thi. Vượt qua kỳ thi Hương, ông vào đến thi Hội và đỗ đầu gọi là Hội nguyên. Vào thi Đình ông đỗ Đệ tam giáp đồng tiến sĩ xuất thân.

Bảng vàng thời xưa.

Đỗ Kính nhận mũ áo vinh quy bái tổ về quê. Thế nhưng các chức sắc làng ông lại khinh khi cho rằng ông là ăn xin nên không muốn làm lễ đón tiếp, lại còn đổ bùn ra đường ông đi qua.

Đỗ Kính thấy thế thì giận lắm, liền bỏ sang sinh sống tại làng Tò, xã Tô Xuyên, tổng Tô Xuyên, huyện Phụ Dực (nay thuộc xã An Mỹ, huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình).

Sau khi đỗ Tiến sĩ, Đỗ Kính làm quan đến chức Thừa Chính Sứ, rồi sau được thăng làm Thượng Thư.

Tuy nhiên chứng kiến nhà Mạc ngày càng suy, Đỗ Kính chán nản nên quyết định từ quan rồi đi tu ở Lạng Sơn cho đến khi mất.

► Xem thêm: Trương Đăng Quế: Vị Lưỡng Triều Lương Thần, Là Đại Thần Có Công Lớn Nhất Trong Triều Đại Nhà Nguyễn​

 

Nguồn tham khảo

Trithucvn

Quan tâm  
5

Bài viết liên quan

Ý kiến bạn đọc

Bài viết cùng chuyên mục

 
10 Nghệ Thuật Từ Chối Khéo Léo Khiến Người Nghe Dịu Lòng Và Bản Thân Bạn Không Cảm Thấy Bứt Rứt Áy Náy
Khi bạn gặp một lời đệ nghị từ người khác mà bản thân không muốn thì phải làm cách nào để từ chối mà họ không giận hờn và bản thân không cảm thấy áy náy đây? Dưới đây là bí kíp dành cho bạn với...
Nỗi Lòng Bồ Đề Sư Tổ
Danh sư ắt xuất cao đồ. Thầy giỏi thì đồ đệ sẽ giỏi giang. Nhưng giỏi giang phải trong khuôn khổ, kỷ luật, để thầy còn ngẩng mặt tự hào khi chúng ta thành công và thành nhân. Chưa có ông thầy nào trên đời mong học trò mình thất...
Hãy Vẽ Người Thân Nhất Của Em
Tuyển tập 30+ hình ảnh ngộ nghĩnh về nhiều đề tài giúp bạn thư giãn sau những phút giây căng thẳng.
Chuyện Mổ Lưng Bên Mỹ
Bạn nào đang Stress thì hãy đọc ngay Chuyện Mổ Lưng Bên Mỹ của dượng Tony đi, mắc cười kinh khủng luôn. Chỉ là kể chuyện đi điều trị thoát vị đĩa đệm thôi mà dễ thương hết biết vậy nè. Đọc xong tinh thần...
12 Năm Đứng Top Đầu Trong Trường Cho Tới Khi Ra Đời Không Bằng Cậu Bạn Cá Biệt Học Cùng Lớp
Có rất nhiều con đường để đi đến thành công điều quan trọng là bạn định hướng thế nào và thực hiện ra sao? Bài viết này là một tâm sự của một bạn trẻ khi mà 12 năm học lúc nào cũng đứng trong top đầu,...
Lợn Đi Chợ: Than Thân Và Trách Phận Không Bao Giờ Thay Đổi Được Thời Cuộc
Khi tai hoạ tới, sợ hãi và than thân trách phận cũng không thể thay đổi được thực tế. Cách tốt nhất là cố gắng thay đổi vận mệnh của mình ngay từ đầu. Câu chuyện Lợn Đi Chợ hôm nay sẽ giúp bạn hiểu hơn về dụng ý này.
13 Danh Ngôn Cực Hay Đập Thẳng Vào Mặt Người Có Tính Cố Chấp Và Bảo Thủ
Bạn có phải là người mang tính cố chấp và bảo thủ? Nếu có hãy sửa ngay đi bạn nhé bởi vì một trí óc bảo thủ là một trí óc đang chết dần.Và cơ hội tốt không bao giờ đến với người bảo thủ đâu. Hãy nhớ...
Truyền Thuyết Về Miếu Bà Trên Côn Đảo
Có câu ca "Gió đưa cây Cải về trời, rau Răm ở lại chịu lời đắng cay". Vậy nguyên nhân ra đời của câu ca này như thế nào? Nó được cho là gắn với truyền thuyết về một ngôi miếu linh thiêng trên côn đảo: Miếu Bà hay còn gọi là...
Tích Xưa Chuyện Cũ: Chưa Đỗ Ông Nghè Đã Đe Hàng Tổng
Hẳn bạn đã nghe qua câu thành ngữ "chưa đỗ ông nghè đã đe hàng tổng". Bạn hiểu rõ ý nghĩa của nó chứ? Tích xưa chuyện cũ về sự ra đời của câu thành ngữ này thế nào? Câu chuyện sau sẽ giúp bạn tỏ tường.
Trí và Dũng Của Các Bậc Thông Tuệ
Gặp biến không loạn, gặp nghịch cảnh không chút dao động, được lợi không quá vui, bị mất không quá buồn ấy là cái trí và dũng của những bậc thông tuệ, như 2 câu thơ của Tô Đông Pha "Mạc thính xuyên lâm đả diệp thanh, hà phướng...