Thứ ba, 20/11/2018 2:43 PM

Lịch Sử Khoa Bảng An Nam: Ngay Cả Ăn Mày Cũng Thi Cử Đỗ Đạt Thành Tiến Sỹ

Chủ nhật, 06/05/2018 6:54 AM

Mỗi người đều có vận mệnh riêng, được an bài từ trước, phúc họa đều do nhân gieo trồng mà gặt, vậy nên trong cõi nhân sinh, dẫu đang vinh hiển hay phải trải qua khổ ải thì cũng đừng oán thán bởi đó là nghiệp của bản thân. Ví như chuyện kẻ ăn mày cũng thi đỗ tiễn sỹ mà lịch sử khoa bảng nước nhà đã ghi nhận là một minh chứng rõ ràng nhất.

Câu chuyện về tiến sĩ Vũ Dương

Ở làng Đại Hội, xã Tân Phong, huyện Thư Trì, phủ Kiến Xương, trấn Sơn Nam (nay là thôn Thụy Bình, xã Tân Phong, huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình), có hai chị em nhà nọ gia cảnh rất nghèo khó, cha mẹ mất sớm, ruộng đất lại không có nên hai chị em phải dắt nhau đi ăn xin mong sống qua ngày.

Một lần hai chị em dắt nhau đến làng Mộ Trạch, huyện Đường Hào, xứ Hải Dương thì gặp ông Vũ Đức Lâm. Ông Đức Lâm từng đỗ tiến sĩ khoa thi năm Mậu thìn (1448), làm quan đến Thượng Thư dưới thời vua Lê Thánh Tông. Sau này ông về quê mở trường dạy học.

Thấy hai đứa trẻ mồ côi, phải đi xin ăn khắp nơi, ông Đức Lâm thương cảm, bèn cho cả hai chị em vào làm người ở và giúp việc cho gia đình mình. Từ đó hai chị em đỡ cơ cực hơn, chăm chỉ làm việc. Đặc biệt, người em là Quách Phác rất siêng năng học hành.

Ông Vũ Đức Lâm nhận Quách Phác làm con nuôi và cho mang họ Vũ.

Thấy Quách Phác siêng học, mặt mũi lại khôi ngôi sáng sủa, ông Vũ Đức Lâm ngày càng yêu mến, chỉ bảo rồi cuối cùng nhận làm con nuôi, cho đổi tên sang họ Vũ gọi là Vũ Dương.

Không phụ sự kỳ vọng của cha nuôi, Vũ Dương học hành ngày càng tấn tới. Đến năm 1484, Triều đình mở kỳ thi Hội, Vũ Dương là một trong số 44 người đỗ đầu và được vào đến thi Đình.

► Xem thêm: 20 Tuổi Làm Quan Đầu Triều, Không Qua Thi Cử, Không Phải Hoàng Thân Quốc Thích, Không Người Giới Thiệu, Phải Chăng Định Mệnh Là Có Thực?​

Trong kỳ thi Đình, Vũ Dương đỗ Đệ tam giáp đồng tiến sĩ xuất thân. Ông làm quan trải qua nhiều chức vụ khác nhau, giữ chức Hiệu lý ở viện Hàn Lâm; sau được thăng làm Hiến sát sứ Kinh Bắc chuyên lo việc án tụng. Vũ Dương xử án công khai và minh bạch nên được người dân xem là quan công minh và hiền đức.

Câu chuyện về tiến sĩ Đỗ Kính

Bùi Tất Năng quê ở làng Dục Linh (tên Nôm là làng Lầy), xã Dục Linh, tổng Địa Linh, huyện Phụ Dực, trấn Sơn Nam (nay thuộc xã An Ninh, huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình).

Thuở nhỏ gia cảnh rất nghèo, bố ông phải ngày ngày đi quét chợ để kiếm sống. Người bố sớm qua đời khiến hai mẹ con ông không biết làm sao để sống. Thương cảm cho hai mẹ con, một thầy địa lý đã chỉ cho họ một ngôi đất phát ở cánh đồng Mục để chôn cất.

Bùi Tất Năng chôn cất bố vào nơi thầy địa lý chỉ, rồi hai mẹ con ông dẫn nhau đi xin ăn ở quanh vùng.

Một ngày nọ khi hai mẹ con đói đến kiệt sức thì cũng là lúc đến một ngôi nhà rất khang trang, lại đang mở cửa sẵn. Họ đành đánh liều vào xin ăn.

Nguyên đây là nhà của quan Tả thị lang bộ Lễ tên là Đỗ Nhân An ở làng An Bài (tên Nôm là làng Bệ). Nơi này thuộc về danh gia vọng tộc, nhà họ Đỗ có đến mấy đời đỗ đại khoa nổi tiếng khắp vùng. Bản thân ông Đỗ Nhân An cũng đỗ tiến sĩ năm 1544.

Trường thi ngày xưa.

Ngay đêm hôm trước, Đỗ Nhân An nằm mộng thấy một vị Thần nói với mình rằng:“Ngày mai nhà có quan Nghè tới chơi”. Thế là ngày hôm đấy Đỗ Nhân An sai người dọn dẹp nhà cửa. Nhưng suốt cả ban ngày chẳng có ai ghé cửa, mãi đến gần tối thì lại thấy có hai mẹ con người ăn mày đến.

Đỗ Nhân An nhìn tướng mạo cậu bé thì đoán sau này có thể thành đạt, lại liên hệ với giấc mộng đêm qua nên quyết định nhận luôn Đỗ Nhân An làm con nuôi. Quyết định này khiến người trong nhà, cũng như gia nhân và người hầu đều hoàn toàn bất ngờ.

► Xem thêm: Thất Tuế Thần Đồng Vũ Công Duệ: Vị Trạng Nguyên Trung Thần Tử Tiết Dành Truyền Sang Tận Trung Hoa​

Từ đó Đỗ Nhân An coi Bùi Tất Năng như con đẻ, nuôi cho học hành rất tử tế, và cho đổi tên thành họ Đỗ gọi là Đỗ Kính.

Năm Tân Mùi (1571) thời vua Mạc Mậu Hợp, Đỗ Kính khăn gói đi thi. Vượt qua kỳ thi Hương, ông vào đến thi Hội và đỗ đầu gọi là Hội nguyên. Vào thi Đình ông đỗ Đệ tam giáp đồng tiến sĩ xuất thân.

Bảng vàng thời xưa.

Đỗ Kính nhận mũ áo vinh quy bái tổ về quê. Thế nhưng các chức sắc làng ông lại khinh khi cho rằng ông là ăn xin nên không muốn làm lễ đón tiếp, lại còn đổ bùn ra đường ông đi qua.

Đỗ Kính thấy thế thì giận lắm, liền bỏ sang sinh sống tại làng Tò, xã Tô Xuyên, tổng Tô Xuyên, huyện Phụ Dực (nay thuộc xã An Mỹ, huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình).

Sau khi đỗ Tiến sĩ, Đỗ Kính làm quan đến chức Thừa Chính Sứ, rồi sau được thăng làm Thượng Thư.

Tuy nhiên chứng kiến nhà Mạc ngày càng suy, Đỗ Kính chán nản nên quyết định từ quan rồi đi tu ở Lạng Sơn cho đến khi mất.

► Xem thêm: Trương Đăng Quế: Vị Lưỡng Triều Lương Thần, Là Đại Thần Có Công Lớn Nhất Trong Triều Đại Nhà Nguyễn​

 

Nguồn tham khảo

Trithucvn

Quan tâm  
5

Bài viết liên quan

Ý kiến bạn đọc

Bài viết cùng chuyên mục

 
5 Điều Giúp Rèn Luyện Tính Kỷ Luật Cho Bản Thân
Đã bao nhiêu lần bạn lên kế hoạch dậy sớm để tập thể dục mà không thành vì ma lực ấm áp của chiếc giường? Tải đủ phần mềm, băng đĩa học ngoại ngữ nhưng rồi lại bỏ xó cho đóng bụi chơi. Bạn à! nếu...
Nỗi Lòng Bồ Đề Sư Tổ
Danh sư ắt xuất cao đồ. Thầy giỏi thì đồ đệ sẽ giỏi giang. Nhưng giỏi giang phải trong khuôn khổ, kỷ luật, để thầy còn ngẩng mặt tự hào khi chúng ta thành công và thành nhân. Chưa có ông thầy nào trên đời mong học trò mình thất...
Những Đôi Mắt Hút Hồn Nhân Loại
Không chỉ dùng để nhìn, đôi mắt còn là cửa sổ tâm hồn, đôi khi chỉ cần nhìn vào nơi ấy thôi là ta có thể đoán được tính cách một người. Chuyện đó sẽ được bàn trong một chủ đề khác. Bài viết này sẽ giới thiệu đến bạn...
Oán Trời Trách Người Để Được Chi, Phải Chăng Là Tự Vượt Lên Được Nghịch Cảnh Mới Là Đỉnh Cao Của Minh Trí
Khi gặp chuyện bất lợi, không theo ý mình thay vì oán trời trách người, thì chỉ có mạnh mẽ vượt lên chính mình mới là thực tại, chỉ có tự mình đi trên con đường của chính mình mới là minh trí.
Tổng Thống Mỹ Lyndon B. Johnson và Câu Chuyện Tranh Cử Đại Biểu Quốc Hội Vùng Texas
Thế giới này nhiều người như thế nhưng suy cho cùng thì chỉ có 2 loại mà thôi: Kẻ thất bại và người thành công. Vậy những người thành công suy nghĩ và hành động ra sao, họ có khác biệt so với người đối lập, câu chuyện về vị...
Lợn Đi Chợ: Than Thân Và Trách Phận Không Bao Giờ Thay Đổi Được Thời Cuộc
Khi tai hoạ tới, sợ hãi và than thân trách phận cũng không thể thay đổi được thực tế. Cách tốt nhất là cố gắng thay đổi vận mệnh của mình ngay từ đầu. Câu chuyện Lợn Đi Chợ hôm nay sẽ giúp bạn hiểu hơn về dụng ý này.
Đọc Sách Như Kết Giao Bằng Hữu, Nên Cầu Ít Mà Tinh Tường
Lời hay ý đẹp của cổ nhân không phải do ngẫu nhiên, tùy hứng mà có. Bởi nó được đúc rút qua biết bao thế hệ, được mài gọt từ thực tế "phũ phàng" của bao kiếp nhân sinh để rồi lưu truyền cho hậu thế và dưới đây là những...
Trận Thủy Chiến Vàm Nao: Nhà Nguyễn Đập Tan Hơn 4 Vạn Quân Xiêm La Xâm Lược
Trong lịch sử dựng nước và giữ nước, ta đã phải chịu không biết bao nhiêu cuộc sâm lăng của các thế lực hùng mạnh và hầu hết các cuộc chống giặc ngoại sâm đều diễn ra trên sông. Trận thủy chiến trên sông Vàm Nao vào thời...
Truyền Thuyết Về Sự Xuất Hiện Của 4 Mùa Trong Thần Thoại Hy Lạp
Hiện chúng ta đang sống trong 4 mùa: Xuân, Hạ, Thu, Đông nhưng bạn có biết vì sao có 4 mùa này không? Một câu chuyện hay thấm đưỡm tình yêu thương trong thần thoại Hy Lạp sẽ là lời giải thích hợp lý cho điều này.
10 Vạn Hùng Binh Của Nước Bột Hải Bị 1 Đạo Thư Của Lý Bạch Dọa Lui
Thái sư là bậc đại thần, đại úy là cận thần, thì cũng chỉ là quyền quý trong nhân gian. Học sĩ họ Lý kia lại là thần tiên giáng trần, đặc biệt đến để giúp đỡ Thiên triều, còn có loại người nào dám sánh cùng cơ chứ!