Thứ ba, 23/01/2018 1:08 PM

Đạo Người Quân Tử Biết Sai Tự Sửa: Câu Chuyện Cảm Động Lý Ly Làm Quan Phán Oan Gây Mất Mạng Người, Khi Xét Lại Thấy Oan Tình Nên Đã Tự Phán Mình Tử Tội

Thứ tư, 03/01/2018 8:05 AM

Biết sai tự sửa ấy là cái đạo của người quân tử, biết sai dấu diếm tội sẽ tăng thêm một bậc. Làm người ai mà chả có lúc sai lầm, lỡ bước thế nhưng nếu biết quay đầu, hối cải thì bạn vẫn được người đời tín trọng, xã hội khoan dung.

Biết sai tự sửa, ấy là cái đạo của người quân tử.

Trong “Sử Ký” của Tư Mã Thiên có ghi lại một câu chuyện xưa rất cảm động, đại ý như sau: Vào thời Xuân Thu, ở nước Tấn có một danh thần tên Lý Ly. Một ngày, Lý Ly kiểm tra lại hồ sơ các vụ án thì phát hiện bản thân vì nghe lời xàm tấu của thuộc hạ mà giết lầm người tốt. Sau khi Lý Ly xác định được sai lầm của mình, liền tự phán mình tội chết.

Tấn Văn Công nói: “Chức quan vốn cao thấp bất đồng, hình phạt nặng nhẹ cũng khác nhau. Đây là do sai lầm của thuộc hạ, không phải là tội lỗi của ngươi mà”.

Lý Ly nói: “Thần đảm đương chức quan lớn, chưa từng đem địa vị cao này tặng cho thuộc hạ, thần nhận bổng lộc rất nhiều, cũng chưa từng đem chỗ lương bổng đó phân phát cho cấp dưới. Hôm nay thần xem xét thấy vụ án có tình tiết oan sai, còn khiến một người phải uổng mạng, giờ thần lại đem tội lỗi này đẩy xuống cho cấp dưới, đâu có loại đạo lý như vậy chứ?”.

Lý Ly nhất quyết cự tuyệt mệnh lệnh của Tấn Văn Công. Văn Công nói: “Ngươi nhận định nhận mình có tội, như vậy ta chẳng phải cũng có tội sao?”

Lý Ly nói: “Quan tòa xử án có pháp quy, hình phạt sai thì phải tự mình chịu hình, giết nhầm người thì phải lấy thân đền mạng. Hiện tại thần xem xét vụ án có oan sai mà giết nhầm người tốt, vậy nên cần phải phán tử tội”. Cuối cùng Lý Ly không tiếp nhận lệnh ân xá của Tấn Văn Công mà rút kiếm tự vận.

Những danh sĩ trọng nghĩa trọng danh thời Xuân Thu nhiều vô số, Lý Ly vào thời đó cũng không phải là quá nổi danh, ông cũng chỉ là một vị quan nhỏ của nước Tấn. Nhưng mỗi khi chúng ta nghĩ đến những án oan thời hiện đại mà nhớ đến chuyện xưa của Lý Ly, thì không thể không thổn thức trong lòng.

Người quân tử dám làm dám chịu.

Cổ nhân coi trọng người biết sửa sai

Cổ nhân cho rằng, dù là bậc thánh hiền đi nữa thì cũng khó có thể không mắc lỗi lầm. Điều quan trọng nhất là biết sai mà dũng cảm sửa chữa. Người biết sai mà dũng cảm sửa chữa là người đáng trân quý.

Trong “Tả truyện” viết: “Nhân thùy vô quá. Quá nhi năng cải, thiện mạc đại yên”, tức là con người ai không có lỗi lầm? Có lỗi mà có thể sửa thì chẳng gì tốt đẹp bằng. Còn nếu có lỗi mà không muốn sửa thì chính là phạm thêm một tầng sai lầm trầm trọng. Đúng như lời Khổng Tử nói: “Quá nhi bất cải, thị vị quá hĩ”, đã sai mà không chịu sửa, vậy mới gọi là sai.

“Cải sửa” là tích cực tu chỉnh lại hành vi sai trái của bản thân cho nên rất đáng được khen ngợi. Học trò của Khổng Tử là Tử Lộ từng nói: “Vui mừng được nghe lời góp ý của mọi người!”. Người có tâm muốn cải sửa lỗi lầm thì nên là giống như thế. Một người chỉ có dũng cảm sửa sai mới có thể không ngừng tu chỉnh lời nói và hành vi của bản thân mình và cuối cùng trở thành một người có đạo đức cao thượng.

Học trò Tử Trương của Khổng Tử nói: “Quân tử chi quá dã, như nhật nguyệt chi thực yên: quá dã, nhân giai kiến chi; canh dã, nhân giai ngưỡng chi”. Ý nói rằng, con người khó tránh khỏi phạm phải lỗi lầm, nhất là lỗi của người quân tử thì càng giống như nhật thực, nguyệt thực, người khác dễ dàng thấy rõ.

Đối với khuyết điểm, sai trái của bản thân mà người quân tử có thể sửa chữa được thì mọi người sẽ vẫn ngưỡng mộ họ như trước. Một người nếu biết sai trái mà không sửa, còn cố tình che giấu thì không chỉ không bảo vệ được sự tôn nghiêm của bản thân mà còn khiến người khác xem thường.

 

Nguồn tham khảo

Tinhhoa

Quan tâm  
2

Bài viết liên quan

Ý kiến bạn đọc

Bài viết cùng chuyên mục

 
Cách Chọn Cây Phong Thủy Trang Trí Trong Dịp Tết Mậu Tuất 2018
Phong thủy trong cách bố trí nội thất là rất quan trọng, bày biện vật trang trí đúng cách sẽ giúp gia chủ phát tài, tấn lộc, thăng quan tiến chức. Đặc biệt là khi tiễn biệt năm cũ, chào đón năm mới. Bài viết này xin gợi ý cùng quý...
10 Điều Cấm Kỵ Cần Loại Bỏ Để Có Cuộc Sống Viên Mãn
Trên đời này thứ gì "quá" cũng không tốt cả. Điều độ, trung dung thi luôn mang lại sự hòa ái. Trong đối nhân xử thế nếu ta biết tiết chế bản thân và hiểu được 10 Điều Cấm Kỵ Cần Loại Bỏ Để Có Cuộc Sống Viên Mãn thì tốt...
5 Màn Ảo Thuật Có Cái Kết Kinh Hoàng Nhất Trong Lịch Sử
Những màn trình diễn ảo thuật thành công có thể khiến công chúng ngẩn ngơ. Tuy nhiên, không phải ảo thuật gia nào cũng hoàn thành màndiễn kịch tính của mình mà không hề hấn gì, một số ảo thuật gia do không gặp may nên đã bị tử...
Cách Đây 1400 Năm Lý Thuần Phong Thời Nhà Đường Đã Tiên Đoán Được Nhật Thực Sẽ Xảy Ra
Cách đây khoảng 1400 năm trước, một người tên là Lý Thuần Phong sống tại thời nhà Đường, đã dự đoán chính xác về sự xuất hiện của nhật thực, cho thấy khả năng dự đoán phi thường của người xưa.
Người Biết Nhún Nhường Và Khiêm Tốn Thì Sẽ Luôn Nhân Được Phúc Báo Còn Kẻ Cao Ngạo, Tự Mãn Thì Luôn Luôn Chiêu Mời Tổn Hại Và Tai Họa
“Khiêm thụ ích, mãn chiêu tổn” : Nhún nhường thì luôn luôn được lợi, cao ngạo, tự mãn thì luôn luôn chiêu mời tổn hại và tai họa. Kỳ thực người biết khiêm tốn thì luôn nhận được phúc báo. Đời người còn mong...
Bảo Bình 2018: Những Người Được Sinh Ra Theo Cung Hoàng Đạo Này Thường Sẽ Có Trí Tuệ Và Nổi Trội Bởi Những Ý Tưởng Sáng Tạo Của Họ
Được cai trị bởi chòm sao Thiên Vương, năm 2018 sẽ có tác động tích cực đối với Bảo Bình, đặc biệt là vào khoảng giữa năm 2018. Những người được sinh ra theo cung hoàng đạo này thường sẽ có trí tuệ và nổi trội bởi những ý...
Thần Tướng Viên Thiên Cang: Chọn Tên Lưu Manh Làm Rể Cho Gia Đình Đại Quý Tộc
Viên Thiên Cang là một bậc thầy về phong thủy và tiên tri nhưng nổi tiếng nhất vẫn là thuật xem tướng. Ông xuất hiện cả trong chính sử lẫn các giai thoại dân gian với nhiều sấm ngôn và đoán mệnh chuẩn xác đến phi thường, được...
Câu Chuyện Luân Hồi Của Dương Thị: Kiếp Trước Là Mẹ, Kiếp Này Chuyện Sinh Lại Kém Con Gái 3 Tuổi
Ngày nay người ta hay coi những câu chuyện luân hồi là "viển vông" và không mấy tin vào nó. Nhưng những câu chuyện về luân hồi chuyển thế thì được ghi nhận khá nhiều. Trong cuốn “Hội Xương giải di lục” đời Đường có ghi lại...
Mơ Rụng Răng: Lời Cảnh Báo Về Sức Khỏe, Sự Bế Tắc Và Tình Dục
Thỉnh thoảng người ta thường có những giấc mơ tiên tri như bắt được cá lóc, hoặc răng tự nhiên rụng vài ba cái, miệng đầy máu hay có hàm răng trắng xinh sáng chói. Mơ thấy rụng răng đó cũng là lời cảnh báo...