Thứ năm, 19/07/2018 8:40 AM

Đạo Người Quân Tử Biết Sai Tự Sửa: Câu Chuyện Cảm Động Lý Ly Làm Quan Phán Oan Gây Mất Mạng Người, Khi Xét Lại Thấy Oan Tình Nên Đã Tự Phán Mình Tử Tội

Thứ tư, 03/01/2018 8:05 AM

Biết sai tự sửa ấy là cái đạo của người quân tử, biết sai dấu diếm tội sẽ tăng thêm một bậc. Làm người ai mà chả có lúc sai lầm, lỡ bước thế nhưng nếu biết quay đầu, hối cải thì bạn vẫn được người đời tín trọng, xã hội khoan dung.

Biết sai tự sửa, ấy là cái đạo của người quân tử.

Trong “Sử Ký” của Tư Mã Thiên có ghi lại một câu chuyện xưa rất cảm động, đại ý như sau: Vào thời Xuân Thu, ở nước Tấn có một danh thần tên Lý Ly. Một ngày, Lý Ly kiểm tra lại hồ sơ các vụ án thì phát hiện bản thân vì nghe lời xàm tấu của thuộc hạ mà giết lầm người tốt. Sau khi Lý Ly xác định được sai lầm của mình, liền tự phán mình tội chết.

Tấn Văn Công nói: “Chức quan vốn cao thấp bất đồng, hình phạt nặng nhẹ cũng khác nhau. Đây là do sai lầm của thuộc hạ, không phải là tội lỗi của ngươi mà”.

Lý Ly nói: “Thần đảm đương chức quan lớn, chưa từng đem địa vị cao này tặng cho thuộc hạ, thần nhận bổng lộc rất nhiều, cũng chưa từng đem chỗ lương bổng đó phân phát cho cấp dưới. Hôm nay thần xem xét thấy vụ án có tình tiết oan sai, còn khiến một người phải uổng mạng, giờ thần lại đem tội lỗi này đẩy xuống cho cấp dưới, đâu có loại đạo lý như vậy chứ?”.

Lý Ly nhất quyết cự tuyệt mệnh lệnh của Tấn Văn Công. Văn Công nói: “Ngươi nhận định nhận mình có tội, như vậy ta chẳng phải cũng có tội sao?”

Lý Ly nói: “Quan tòa xử án có pháp quy, hình phạt sai thì phải tự mình chịu hình, giết nhầm người thì phải lấy thân đền mạng. Hiện tại thần xem xét vụ án có oan sai mà giết nhầm người tốt, vậy nên cần phải phán tử tội”. Cuối cùng Lý Ly không tiếp nhận lệnh ân xá của Tấn Văn Công mà rút kiếm tự vận.

Những danh sĩ trọng nghĩa trọng danh thời Xuân Thu nhiều vô số, Lý Ly vào thời đó cũng không phải là quá nổi danh, ông cũng chỉ là một vị quan nhỏ của nước Tấn. Nhưng mỗi khi chúng ta nghĩ đến những án oan thời hiện đại mà nhớ đến chuyện xưa của Lý Ly, thì không thể không thổn thức trong lòng.

Người quân tử dám làm dám chịu.

Cổ nhân coi trọng người biết sửa sai

Cổ nhân cho rằng, dù là bậc thánh hiền đi nữa thì cũng khó có thể không mắc lỗi lầm. Điều quan trọng nhất là biết sai mà dũng cảm sửa chữa. Người biết sai mà dũng cảm sửa chữa là người đáng trân quý.

Trong “Tả truyện” viết: “Nhân thùy vô quá. Quá nhi năng cải, thiện mạc đại yên”, tức là con người ai không có lỗi lầm? Có lỗi mà có thể sửa thì chẳng gì tốt đẹp bằng. Còn nếu có lỗi mà không muốn sửa thì chính là phạm thêm một tầng sai lầm trầm trọng. Đúng như lời Khổng Tử nói: “Quá nhi bất cải, thị vị quá hĩ”, đã sai mà không chịu sửa, vậy mới gọi là sai.

“Cải sửa” là tích cực tu chỉnh lại hành vi sai trái của bản thân cho nên rất đáng được khen ngợi. Học trò của Khổng Tử là Tử Lộ từng nói: “Vui mừng được nghe lời góp ý của mọi người!”. Người có tâm muốn cải sửa lỗi lầm thì nên là giống như thế. Một người chỉ có dũng cảm sửa sai mới có thể không ngừng tu chỉnh lời nói và hành vi của bản thân mình và cuối cùng trở thành một người có đạo đức cao thượng.

Học trò Tử Trương của Khổng Tử nói: “Quân tử chi quá dã, như nhật nguyệt chi thực yên: quá dã, nhân giai kiến chi; canh dã, nhân giai ngưỡng chi”. Ý nói rằng, con người khó tránh khỏi phạm phải lỗi lầm, nhất là lỗi của người quân tử thì càng giống như nhật thực, nguyệt thực, người khác dễ dàng thấy rõ.

Đối với khuyết điểm, sai trái của bản thân mà người quân tử có thể sửa chữa được thì mọi người sẽ vẫn ngưỡng mộ họ như trước. Một người nếu biết sai trái mà không sửa, còn cố tình che giấu thì không chỉ không bảo vệ được sự tôn nghiêm của bản thân mà còn khiến người khác xem thường.

 

Nguồn tham khảo

Tinhhoa

Quan tâm  
3

Bài viết liên quan

Ý kiến bạn đọc

Bài viết cùng chuyên mục

 
Người Gieo Nhân Lành Ắt Sẽ Trổ Quả Phúc Báo, Phong Thủy Sẽ Tự Chuyển Hung Thành Cát
Phong thủy luôn luân chuyển, người thường hay hành thiện tích âm đức, dương đức ắt sẽ được phúc âm dương hồi báo. Kẻ hành ác dẫu có thay đổi phong thủy gia trạch đến thế nào đi chăng nữa thì con cháu cũng không thể giàu sang...
Thấy Mới Tin, Không Thấy Không Tin và Câu Chuyện Nhan Hồi Ăn Vụng
Thầy trò Khổng Từ qua nước Tề du thuyết, qua nhiều ngày tháng trên đường, lương thảo cạn kiệt và cũng may khi vừa đến đất Tề thì có một vị hào phú biếu một ít gạo, Nhan Hồi được giao nhiệm vụ nấu cơm nhưng trong lúc ấy ông...
Ảo Thuật Là Phép Màu Huyền Năng Hay Chỉ Là Trò Bịp?
Ảo thuật đã từng xuất hiện trong xã hội loài người từ cách đấy hơn 5.000 năm, nó cũng trải qua nhiều giai đoạn thăng trầm. Bạn đã từng xem hay nghe nói đến ảo thuật rồi, vậy Ảo Thuật Là Phép Màu Huyền Năng Hay Chỉ Là Trò Bịp?
Sự Tích Về Phật Di Lặc - Biểu Tượng Của Hạnh Phúc Trọn Vẹn
Phật Di Lặc là vị Phật thứ năm trong Hiền Kiếp nối ngôi Phật Thích Ca. Với tướng người mập tròn, thường có trẻ con quấn quýt vui vẻ xung quanh, ông chính là biểu tượng của hạnh phúc trọn vẹn. Theo truyền thuyết, niềm vui lớn...
Hứa Phụ: Nữ Sỹ Thời Hán Có Tài Xem Tướng Đoán Mệnh Như Thần
Vận mệnh con người đã được sắp đặt từ trước vì thế mới có thể tiên đoán được. Nói về thuật xem tướng đoán mệnh thì không thể không nói đến Hứa Phụ, một nữ sỹ thời Hán được xem như thần nhân bởi những sấm ngôn...
Có Thể Cười Trong Nghịch Cảnh Được Thì Mọi Khổ Ải Sẽ Qua Rất Mau
Có thể cười trong nghịch cảnh được thì khổ ải sẽ qua rất mau. Có thể bao dung, khoáng đạt, giữ tâm thái bình hòa thì chắc chắn sẽ trường thọ, viên mãn. Có thể không chấp trước vào tài sản hữu hình mà tập trung nâng cao giá...
3 Cung Hoàng Đạo Có Tài Tranh Luận Cực Đỉnh Với Tư Duy Logic Và Khả Năng Lập Luận Chặt Chẽ
Nói thì ai chẳng nói được còn tư duy Logic, khả năng lập luận chặt chẽ với tài hùng biện cực đỉnh thì chỉ có 3 cung hoàng đạo này mới có thôi. Vậy những bạn nào nằm trong top này thì thật đáng ngưỡng mộ...
9 Giá Trị Quyết Định Tướng Mệnh Một Người
Không tranh giành chính là từ bi, không tranh cãi chính là trí tuệ, không nghe thấy chính là thanh tịnh, không nhìn thấy chính là tự tại, tha thứ chính là giải thoát, thấy đủ chính là buông bỏ. Chính những thứ này sẽ quyết định tướng...
Hãy Cân Nhắc Trước Khi Phát Lời Thề Độc: Câu Chuyện Báo Ứng Qua Lời Thề Của Vị Ni Cô Sẽ Giúp Ta Khai Tâm
Lời thề chính là cam kết với trời đất, với Thần Phật mặc dù chỉ là lời nói nhưng có giá trị thiên thu vì chúng đã được Đấng Tối Cao chứng giám, chỉ khi thực hiện xong lời thề ấy thì mới được tự do. Vậy nên hãy cân nhắc...
Ngủ Mơ Thấy Chó Có Ý Nghĩa Gì?
Chó tượng trưng cho sự trung thành, vậy nếu bạn ngủ mơ thấy chó kiểu như: Bị chó cắn, chó rượt, chó bị thương, chó chết, nuôi chó, chăm sóc chó...thì có ý nghĩa gì? Giải mộng hôm nay sẽ giúp bạn thoát khỏi...