Thứ ba, 24/04/2018 2:09 AM

Đạo Người Quân Tử Biết Sai Tự Sửa: Câu Chuyện Cảm Động Lý Ly Làm Quan Phán Oan Gây Mất Mạng Người, Khi Xét Lại Thấy Oan Tình Nên Đã Tự Phán Mình Tử Tội

Thứ tư, 03/01/2018 8:05 AM

Biết sai tự sửa ấy là cái đạo của người quân tử, biết sai dấu diếm tội sẽ tăng thêm một bậc. Làm người ai mà chả có lúc sai lầm, lỡ bước thế nhưng nếu biết quay đầu, hối cải thì bạn vẫn được người đời tín trọng, xã hội khoan dung.

Biết sai tự sửa, ấy là cái đạo của người quân tử.

Trong “Sử Ký” của Tư Mã Thiên có ghi lại một câu chuyện xưa rất cảm động, đại ý như sau: Vào thời Xuân Thu, ở nước Tấn có một danh thần tên Lý Ly. Một ngày, Lý Ly kiểm tra lại hồ sơ các vụ án thì phát hiện bản thân vì nghe lời xàm tấu của thuộc hạ mà giết lầm người tốt. Sau khi Lý Ly xác định được sai lầm của mình, liền tự phán mình tội chết.

Tấn Văn Công nói: “Chức quan vốn cao thấp bất đồng, hình phạt nặng nhẹ cũng khác nhau. Đây là do sai lầm của thuộc hạ, không phải là tội lỗi của ngươi mà”.

Lý Ly nói: “Thần đảm đương chức quan lớn, chưa từng đem địa vị cao này tặng cho thuộc hạ, thần nhận bổng lộc rất nhiều, cũng chưa từng đem chỗ lương bổng đó phân phát cho cấp dưới. Hôm nay thần xem xét thấy vụ án có tình tiết oan sai, còn khiến một người phải uổng mạng, giờ thần lại đem tội lỗi này đẩy xuống cho cấp dưới, đâu có loại đạo lý như vậy chứ?”.

Lý Ly nhất quyết cự tuyệt mệnh lệnh của Tấn Văn Công. Văn Công nói: “Ngươi nhận định nhận mình có tội, như vậy ta chẳng phải cũng có tội sao?”

Lý Ly nói: “Quan tòa xử án có pháp quy, hình phạt sai thì phải tự mình chịu hình, giết nhầm người thì phải lấy thân đền mạng. Hiện tại thần xem xét vụ án có oan sai mà giết nhầm người tốt, vậy nên cần phải phán tử tội”. Cuối cùng Lý Ly không tiếp nhận lệnh ân xá của Tấn Văn Công mà rút kiếm tự vận.

Những danh sĩ trọng nghĩa trọng danh thời Xuân Thu nhiều vô số, Lý Ly vào thời đó cũng không phải là quá nổi danh, ông cũng chỉ là một vị quan nhỏ của nước Tấn. Nhưng mỗi khi chúng ta nghĩ đến những án oan thời hiện đại mà nhớ đến chuyện xưa của Lý Ly, thì không thể không thổn thức trong lòng.

Người quân tử dám làm dám chịu.

Cổ nhân coi trọng người biết sửa sai

Cổ nhân cho rằng, dù là bậc thánh hiền đi nữa thì cũng khó có thể không mắc lỗi lầm. Điều quan trọng nhất là biết sai mà dũng cảm sửa chữa. Người biết sai mà dũng cảm sửa chữa là người đáng trân quý.

Trong “Tả truyện” viết: “Nhân thùy vô quá. Quá nhi năng cải, thiện mạc đại yên”, tức là con người ai không có lỗi lầm? Có lỗi mà có thể sửa thì chẳng gì tốt đẹp bằng. Còn nếu có lỗi mà không muốn sửa thì chính là phạm thêm một tầng sai lầm trầm trọng. Đúng như lời Khổng Tử nói: “Quá nhi bất cải, thị vị quá hĩ”, đã sai mà không chịu sửa, vậy mới gọi là sai.

“Cải sửa” là tích cực tu chỉnh lại hành vi sai trái của bản thân cho nên rất đáng được khen ngợi. Học trò của Khổng Tử là Tử Lộ từng nói: “Vui mừng được nghe lời góp ý của mọi người!”. Người có tâm muốn cải sửa lỗi lầm thì nên là giống như thế. Một người chỉ có dũng cảm sửa sai mới có thể không ngừng tu chỉnh lời nói và hành vi của bản thân mình và cuối cùng trở thành một người có đạo đức cao thượng.

Học trò Tử Trương của Khổng Tử nói: “Quân tử chi quá dã, như nhật nguyệt chi thực yên: quá dã, nhân giai kiến chi; canh dã, nhân giai ngưỡng chi”. Ý nói rằng, con người khó tránh khỏi phạm phải lỗi lầm, nhất là lỗi của người quân tử thì càng giống như nhật thực, nguyệt thực, người khác dễ dàng thấy rõ.

Đối với khuyết điểm, sai trái của bản thân mà người quân tử có thể sửa chữa được thì mọi người sẽ vẫn ngưỡng mộ họ như trước. Một người nếu biết sai trái mà không sửa, còn cố tình che giấu thì không chỉ không bảo vệ được sự tôn nghiêm của bản thân mà còn khiến người khác xem thường.

 

Nguồn tham khảo

Tinhhoa

Quan tâm  
3

Bài viết liên quan

Ý kiến bạn đọc

Bài viết cùng chuyên mục

 
Từ Nhân Vượng Dâng Biểu Lên Đinh Tấn Công Xin Di Dời Thành Kim Lăng
Phong thủy hay tướng số đời người, nói là đã được thần linh an bài thì nghe có vẻ hoang đường và khó tin nhưng những ghi chép trong lịch sử và những giai thoại trong dân gian về đề tài này thì rất nhiều, cầu chuyện Từ Nhân Vượng...
9 Phẩm Chất Nền Tảng Đưa Bạn Đến Bến Bờ Vinh Quang
Trên đời có rất nhiều kiến thức, kỹ năng cũng như những chuẩn mực của xã hội cần phải học tập và tôi rèn nhưng cho dù thế nào đi chăng nữa thì 9 phẩm chất này nhất định bạn phải có. Bởi nó chính là nền tảng đưa bạn đến...
5 Màn Ảo Thuật Có Cái Kết Kinh Hoàng Nhất Trong Lịch Sử
Những màn trình diễn ảo thuật thành công có thể khiến công chúng ngẩn ngơ. Tuy nhiên, không phải ảo thuật gia nào cũng hoàn thành màndiễn kịch tính của mình mà không hề hấn gì, một số ảo thuật gia do không gặp may nên đã bị tử...
Trần Thập Nương Và Những Giai Thoại Về Sự Ra Đời Của Từ Cảm Miếu
Một đời hành thiện hướng Phật, cứu vật vật trả ơn, cứu người người tôn kính, phúc đức vô lượng cuối cùng đã đắc đạo thành tiên, việc làm của cô được ngàn đời hậu thế ghi tạc, đó là một số điều nói về người con...
Cách Đây 1400 Năm Lý Thuần Phong Thời Nhà Đường Đã Tiên Đoán Được Nhật Thực Sẽ Xảy Ra
Cách đây khoảng 1400 năm trước, một người tên là Lý Thuần Phong sống tại thời nhà Đường, đã dự đoán chính xác về sự xuất hiện của nhật thực, cho thấy khả năng dự đoán phi thường của người xưa.
Tình Yêu Thực Sự Của 12 Cung Hoàng Đạo Sẽ Xuất Hiện Sau Khi Trải Qua Mấy Mối Tình?
Bạn sẽ trải qua bao nhiêu mỗi tình rồi và liệu đâu sẽ là tình cuối, là người sẽ cùng bạn sánh bước trăm năm? Hãy xem quan điểm yêu của 12 cung hoàng đạo dưới đây đểbiết sau khi trải qua bao nhiêu mỗi tình thì...
Xem Vận Cát Hung Qua Vị Trí Nốt Ruồi Trên Khuôn Mặt
Theo nhân tướng học và mệnh lý thì vị trí nốt ruồi trên khuôn mặt là cực kỳ quan trọng, nó quyết định tài vận, hạnh phúc và công danh của mỗi người. Vì thế trước khi quyết định tẩy nó, hãy xem qua bài viết này nhé!
Chế Giễu Người Khác Là Khỉ Bản Thân Mình Sẽ Chuyển Sinh Thành Khỉ
Nhân quả vốn vô tình, không khoan nhượng, không bỏ sót và không bao giờ rơi vào quên lãng, nó như là một "nguyên tử" bất biến trong vũ trụ và khi nhân duyên đến nó sẽ ứng nghiệm ngay. Vì thế, sống trên đời đừng nên buông lời thị...
Giải Mã Giấc Mơ Thấy Lợn: Mơ Thấy Lợn Mẹ Là Tiền Tiêu Không Hết, Mơ Thấy Lợn Kêu Gào Là Sắp Có Tin Xấu
Bạn có bao giờ mơ thây lợn (heo) chưa? nếu có, hãy đọc bài viết này để giải mã mọi mộng mị liên quan đến lợn nhé. Trong mơ của bạn có lợn xuất hiện thì đôi khi là điềm báo tin tốt, nhưng cũng có những tín hiệu xấu được...