Thứ bảy, 21/07/2018 12:27 AM

Trương Đăng Quế: Vị Lưỡng Triều Lương Thần, Là Đại Thần Có Công Lớn Nhất Trong Triều Đại Nhà Nguyễn

Thứ tư, 27/12/2017 4:44 AM

Làm quan thanh liêm, chính trực, siêng năng, nhiều mưu lược, dũng cảm và rất mực trung thành, có công phò tá nhiều đời vua Nguyễn, là thầy của nhiều hoàng tử, hoàng thân... Ông chính là Trương Đăng Quế.

Một vị quan thời nhà Nguyễn.

Trương Đăng Quế được xem là một trong những vị quan thanh liêm của nhà Nguyễn, góp công rất lớn trong việc xây dựng triều đại này. Ông sinh năm 1793 ở làng Mỹ Khê, huyện Bình Sơn (nay thuộc xã Tịnh Khê, huyện Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi), nhưng tổ tiên ông là người ở Thạch Hà, Hà Tĩnh.

Thuở nhỏ Trương Đăng Quế đã nổi tiếng là văn hay. Năm 1819, ông đỗ Hương tiến (tương đương cử nhân), học vị cao nhất thời bấy giờ, được bổ nhiệm làm quan.

Năm 1830 dưới thời vua Minh Mạng, Trương Đăng Quế được phong làm Tả thị lang bộ Công làm ở Nội các, hàng ngày gần gũi Vua, cùng tham gia bàn bạc các vấn đề của đất nước.

Năm 1832 ông được phong làm Thượng thư bộ Binh. Tuy nhiên để tận dụng hết tài năng của Trương Đăng Quế, vua Minh Mạng đã cử ông làm chủ sát hạch giáo chức các tỉnh, độc quyển điện thí, chủ khảo trường thi Hội và Độc quyển kỳ thi Đình.

Các việc này đều được làm tốt đến nỗi vua Minh Mạng phải khen Trương Đăng Quế rằng:

Nhìn việc thấu triệt, nói được rõ ràng, có thể đi đến chỗ thành công

Nói thì chính trực vô tư, làm thì quả quyết được việc, chặn được manh lưới kẻ gian, dứt được việc lừa dối trước đây.

Chân dung Trương Đăng Quế.

Trương Đăng Quế là thầy của hoàng tử Miên Tông. Khi hoàng tử lên ngôi Vua vào năm 1841 lấy hiệu là Thiệu Trị, ông được phong làm Văn Minh điện Đại học sĩ, gia hàm Thái bảo, quản lý bộ Binh kiêm Cơ mật viện.

Khi quân Pháp đánh Đại Nam vào năm 1858, nhiều quan lại lo sợ muốn đầu hàng, nhưng Trương Đăng Quế muốn chủ chiến. Sách lược của ông là “chiến không bằng hòa”, nhưng trước khi hòa “cần phải giữ vững đã”, như thế khi nghị nghị hòa sẽ không bị lép vế phải nhượng bộ quân Pháp. Sau đó ông đi Quảng Nam để xây dựng thành lũy chống Pháp.

Bị chặn ở Đà Nẵng, quân Pháp tiến vào Nam đánh chiếm thành Gia Định. Là người sống thanh bạch, thấy mình quá già yếu, không nghĩ được kế sách nào hay để chống Pháp, Trương Đăng Quế xin từ chức để người trẻ hơn lên thay.

Sách “Đại Nam thực lục” có ghi chép lại sớ tâu xin từ chức của ông như sau:

Từ khi Tây dương đến đây đã ba năm nay, mà ngồi trơ mặt ở triều ban, không vạch ra được một mưu chước gì để đánh lại được giặc Tây dương, tội ấy chối sao được. Lại bóng chiều đã xế, bệnh tật luôn luôn, gần tới cõi chết mà cố giữ địa vị, thực đáng hổ thẹn. Vậy xin cho về quê để nhường chỗ cho lớp trẻ.

Nhận sớ xong, vua vẫn quyết ý không cho từ quan, Trương Đăng Quế lại dâng sớ khác xin tự giáng chức, bỏ hẳn tước Quận công, xin giảm nửa lương.

Sách “Đại Nam chính biên liệt truyện” có ghi chép về Trương Đăng Quế như sau:

Quế lúc làm quan giữ mình khiêm tốn, chính trực, kiến văn nhiều, xử đoán khéo, làm quan hơn 40 năm, ngồi ở chức Tể tướng thế mà ăn mặc giản tiện sơ sài, không khác gì lúc còn chưa làm quan, và lại có tính siêng năng.

Các danh thần lúc bấy giờ như Tráng liệt bá Nguyễn Tri Phương, mà vua cũng bảo là phong độ không bằng Quế.

Sau khi Quế chết, Hoàng thượng thương nhớ, triều đình lấy làm tiếc. Các hoàng thân, công chúa và sĩ phu trong ngoài đều làm thơ văn, câu đối đem đến phúng.

Lăng mộ Trương Đăng Quế.

Tháng 2/1865, Trương Đăng Quế qua đời ở tuổi 72. Vua truy tặng ông hàm Thái Sư, nghỉ thiết triều 3 ngày liền. Trương Đăng Quế được ban tên thụy là Văn Lượng. Vua cho khắc trên bia mộ của ông: “Lưỡng triều cố mệnh lương thần Trương Văn Lượng chi mộ”, nghĩa là mộ của bề tôi giỏi chịu mệnh tiên đế phó thác qua hai triều là Trương Văn Lượng.

Năm 1876, vua Tự Đức cho đặt bàn thờ của Trương Đăng Quế ở Thế Miếu, là nơi thờ các Vua nhà Nguyễn, phối thờ các đại công thần.

 

Nguồn tham khảo

Trithucvn

Quan tâm  
3

Bài viết liên quan

Ý kiến bạn đọc

Bài viết cùng chuyên mục

 
Có Nên Học Quản Trị Kinh Doanh?
Nhiều bạn hỏi học xong cấp 3, có nên học quản trị kinh doanh (QTKD) không? Là cựu sinh viên kinh tế trường HBS, và là chủ doanh nghiệp từ năm 2004 đến nay, trước đó có 8 năm đi làm việc chân tay lẫn trí óc ở rất nhiều ngành nghề, câu...
Chuyện Thằng Nghĩa
Cách đây 4 năm, 1 bạn trẻ tên Nghĩa đến chào tạm biệt Tony để về quê. Tony đào tạo nó từ lúc năm cuối ra trường, chửi mắng quánh đập xài xể đủ kiểu, cái nó trưởng thành. Bữa nay mới gặp lại nó. Nhìn chững chạc lắm.
Mokhallad Habib Nghệ Sỹ Sáng Tạo Tài Ba Các Tác Phẩm Nghệ Thuật Kết Hợp Đời Sống Với Hoạt Hình Đầy Vui Tươi Và Sinh Động
Nghệ sỹ người I-rắc Mokhallad Habib có năng khiếu trong việc sáng tạo các tác phẩm nghệ thuật thú vị kết hợp giữa đời sống và hình ảnh hoạt hình. Những tác phẩm tranh vẽ của Habib luôn khiến người xem không khỏi phấn khích với...
Ai Đó Nói Tuổi Xế Chiều Là Tuổi Gió Heo May, Phiền Não Sầu Thương, Âu Cũng Là Do Con Người Nhận Thức Và Tổ Chức Cuộc Sống Của Họ Mà Ra
Ai đó nói tuổi xế chiều là tuổi “gió heo may”. Gió lành tươi mát hay gió phiền não sầu thương, âu cũng là do con người nhận thức và tổ chức cuộc sống của họ mà ra vậy.
Kêu Ca, Than Vãn Bí Quyết Thành Công Của Những Kẻ Nhàn Rỗi Và Tầm Thường
Kêu Ca, Than Vãn Bí Quyết Thành Công Của Những Kẻ Nhàn Rỗi Và Tầm Thường. Tại sao tôi lại dám nói như vậy? Bởi cuộc sống vốn dĩ công bằng hay không công bằng là do bản thân bạn quyết định, cách sống ra sao sẽ...
Lợn Đi Chợ: Than Thân Và Trách Phận Không Bao Giờ Thay Đổi Được Thời Cuộc
Khi tai hoạ tới, sợ hãi và than thân trách phận cũng không thể thay đổi được thực tế. Cách tốt nhất là cố gắng thay đổi vận mệnh của mình ngay từ đầu. Câu chuyện Lợn Đi Chợ hôm nay sẽ giúp bạn hiểu hơn về dụng ý này.
Người Nào Dám Lãng Phí Một Giờ Đồng Hồ Thì Người Đó Còn Chưa Phát Hiện Ra Giá Trị Của Cuộc Sống
Người Nào Dám Lãng Phí Một Giờ Đồng Hồ Thì Người Đó Còn Chưa Phát Hiện Ra Giá Trị Của Cuộc Sống, thật vậy cuộc sống này ngắn ngủi lắm bạn ơi, đừng chần chừ, đừng chờ đợi nữa. Hãy cam đảm sống đúng...
Các Vị Vua Triều Nguyễn Ăn Uống Như Thế Nào?
Thường nghe nói các vị đế vương ăn uống rất xa xỉ, mỗi bữa ăn đều có tay Gấu, Bào Ngư... nhưng xem ra đó chỉ là truyền thuyết mà thôi. Bài viết Các Vị Vua Triều Nguyễn Ăn Uống Như Thế Nào? sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về điều...
Sự Tích Hoa Chua Me Đất
Ngày nào cũng phải ăn một thứ cỏ ba lá và gặm nhấm mãi vỏ cây hồ đào, Thỏ Côxôi chán ngấy lên rồi. Nó bèn mò vào vườn bắp cải mới trồng của một bác nông dân. Nhiều bắp cải non đã bị thỏ xơi gọn. Bỗng bác nông dân xuất...
Nằm Ngủ Mơ Thấy Mình Đi Học Là Điềm Báo Gì?
Giấc mơ đi học có lẽ ai cũng đã từng trải qua khi ngủ, có thể bạn mơ thấy mình vui bước đến trường, đưa con đi học, làm bài tập về nhà, ngồi trong lớp nghe giảng, thi trượt...Vậy ý nghĩa của những giấc mơ...