Thứ hai, 23/04/2018 8:23 PM

Trương Đăng Quế: Vị Lưỡng Triều Lương Thần, Là Đại Thần Có Công Lớn Nhất Trong Triều Đại Nhà Nguyễn

Thứ tư, 27/12/2017 4:44 AM

Làm quan thanh liêm, chính trực, siêng năng, nhiều mưu lược, dũng cảm và rất mực trung thành, có công phò tá nhiều đời vua Nguyễn, là thầy của nhiều hoàng tử, hoàng thân... Ông chính là Trương Đăng Quế.

Một vị quan thời nhà Nguyễn.

Trương Đăng Quế được xem là một trong những vị quan thanh liêm của nhà Nguyễn, góp công rất lớn trong việc xây dựng triều đại này. Ông sinh năm 1793 ở làng Mỹ Khê, huyện Bình Sơn (nay thuộc xã Tịnh Khê, huyện Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi), nhưng tổ tiên ông là người ở Thạch Hà, Hà Tĩnh.

Thuở nhỏ Trương Đăng Quế đã nổi tiếng là văn hay. Năm 1819, ông đỗ Hương tiến (tương đương cử nhân), học vị cao nhất thời bấy giờ, được bổ nhiệm làm quan.

Năm 1830 dưới thời vua Minh Mạng, Trương Đăng Quế được phong làm Tả thị lang bộ Công làm ở Nội các, hàng ngày gần gũi Vua, cùng tham gia bàn bạc các vấn đề của đất nước.

Năm 1832 ông được phong làm Thượng thư bộ Binh. Tuy nhiên để tận dụng hết tài năng của Trương Đăng Quế, vua Minh Mạng đã cử ông làm chủ sát hạch giáo chức các tỉnh, độc quyển điện thí, chủ khảo trường thi Hội và Độc quyển kỳ thi Đình.

Các việc này đều được làm tốt đến nỗi vua Minh Mạng phải khen Trương Đăng Quế rằng:

Nhìn việc thấu triệt, nói được rõ ràng, có thể đi đến chỗ thành công

Nói thì chính trực vô tư, làm thì quả quyết được việc, chặn được manh lưới kẻ gian, dứt được việc lừa dối trước đây.

Chân dung Trương Đăng Quế.

Trương Đăng Quế là thầy của hoàng tử Miên Tông. Khi hoàng tử lên ngôi Vua vào năm 1841 lấy hiệu là Thiệu Trị, ông được phong làm Văn Minh điện Đại học sĩ, gia hàm Thái bảo, quản lý bộ Binh kiêm Cơ mật viện.

Khi quân Pháp đánh Đại Nam vào năm 1858, nhiều quan lại lo sợ muốn đầu hàng, nhưng Trương Đăng Quế muốn chủ chiến. Sách lược của ông là “chiến không bằng hòa”, nhưng trước khi hòa “cần phải giữ vững đã”, như thế khi nghị nghị hòa sẽ không bị lép vế phải nhượng bộ quân Pháp. Sau đó ông đi Quảng Nam để xây dựng thành lũy chống Pháp.

Bị chặn ở Đà Nẵng, quân Pháp tiến vào Nam đánh chiếm thành Gia Định. Là người sống thanh bạch, thấy mình quá già yếu, không nghĩ được kế sách nào hay để chống Pháp, Trương Đăng Quế xin từ chức để người trẻ hơn lên thay.

Sách “Đại Nam thực lục” có ghi chép lại sớ tâu xin từ chức của ông như sau:

Từ khi Tây dương đến đây đã ba năm nay, mà ngồi trơ mặt ở triều ban, không vạch ra được một mưu chước gì để đánh lại được giặc Tây dương, tội ấy chối sao được. Lại bóng chiều đã xế, bệnh tật luôn luôn, gần tới cõi chết mà cố giữ địa vị, thực đáng hổ thẹn. Vậy xin cho về quê để nhường chỗ cho lớp trẻ.

Nhận sớ xong, vua vẫn quyết ý không cho từ quan, Trương Đăng Quế lại dâng sớ khác xin tự giáng chức, bỏ hẳn tước Quận công, xin giảm nửa lương.

Sách “Đại Nam chính biên liệt truyện” có ghi chép về Trương Đăng Quế như sau:

Quế lúc làm quan giữ mình khiêm tốn, chính trực, kiến văn nhiều, xử đoán khéo, làm quan hơn 40 năm, ngồi ở chức Tể tướng thế mà ăn mặc giản tiện sơ sài, không khác gì lúc còn chưa làm quan, và lại có tính siêng năng.

Các danh thần lúc bấy giờ như Tráng liệt bá Nguyễn Tri Phương, mà vua cũng bảo là phong độ không bằng Quế.

Sau khi Quế chết, Hoàng thượng thương nhớ, triều đình lấy làm tiếc. Các hoàng thân, công chúa và sĩ phu trong ngoài đều làm thơ văn, câu đối đem đến phúng.

Lăng mộ Trương Đăng Quế.

Tháng 2/1865, Trương Đăng Quế qua đời ở tuổi 72. Vua truy tặng ông hàm Thái Sư, nghỉ thiết triều 3 ngày liền. Trương Đăng Quế được ban tên thụy là Văn Lượng. Vua cho khắc trên bia mộ của ông: “Lưỡng triều cố mệnh lương thần Trương Văn Lượng chi mộ”, nghĩa là mộ của bề tôi giỏi chịu mệnh tiên đế phó thác qua hai triều là Trương Văn Lượng.

Năm 1876, vua Tự Đức cho đặt bàn thờ của Trương Đăng Quế ở Thế Miếu, là nơi thờ các Vua nhà Nguyễn, phối thờ các đại công thần.

 

Nguồn tham khảo

Trithucvn

Quan tâm  
3

Bài viết liên quan

Ý kiến bạn đọc

Bài viết cùng chuyên mục

 
Lời Nói Có Thể Giết Người và Cũng Có Thể Cứu Người, Vì Thế Hãy Uốn Lưỡi 7 Lần Trước Khi Nói
Đôi khi chỉ một lời thôi cũng đủ đưa 1 người xuống địa ngục và cũng 1 lời ấy lại giúp một kẻ bần hàn vươn tới tột đỉnh vinh quang. Nếu có tu dưỡng, lời nói sẽ thơm tựa hương hoa, ngược lại sẽ như bùn ung trứng thối.
Biển Mặn: Truyện Ngắn Thổi Vào Hồn Độc Giả Nhiều Suy Tư
Từng con sóng bạc đầu chạy vào bờ, lớp lớp sóng sau xô lên sóng trước, biển rì rào mênh mông, những cơn gió mang vị mặn thổi qua khóe mắt, qua mái tóc, để rồi đôi mắt mẹ ngày càng nhăn nheo, mái tóc mẹ ngày càng bạc…
Ai Là Người Phụ Nữ Đẹp Nhất Quốc Gia Bạn?
Cái đẹp ai mà chả thích, phụ nữ cũng mê mệt, đàn ông thì dán mắt vào. Cái đẹp ấy được đại diện bởi một nửa ấy của loài người và có thể trong những gương mặt này nó không thật hoàn hảo đối với bạn nhưng dẫu sao nó...
Lilicia - Cô Chó Hoang Đi Tìm Thức Ăn Về Nuôi Con Và Các Bạn Trong Bãi Rác
Cứ vào mỗi đêm, Lilica lại rời tổ ấm nhỏ thân yêu, băng qua mấy xa lộ mà xe khách lao nhanh như vút, xen qua mấy con đường mòn đã trở nên thân thuộc tới nơi có nhà dân để xin chút thức ăn về cho những người bạn của mình và mấy...
Hồ Tuyết Nham: Phương Pháp Kinh Doanh Lạ Đời Của Một Thương Gia Nổi Tiếng Lịch Sử
Tha cho kẻ thù chính là hành động tự sát, trên thương trường cũng vậy, bởi thương trường như chiến trường, thế nhưng những câu chuyện sau của một thương nhân nổi tiếng thời nhà Thanh lại cho ta thấy một cái "ĐẠO" khác về kinh...
Làm Người Phải Biết Dừng Lại Đúng Lúc, Đối Với Người Khác Là Một Sự Khoan Dung, Đối Với Chính Mình Là Trừ Lại Con Đường Để Thoái Lui Vậy
Làm người phải biết dừng lại đúng lúc, đối với người khác là một sự khoan dung, đối với chính mình là trừ lại con đường để thoái lui vậy. Đời người cần phải học tiết chế, biết dừng lại đúng lúc, biết đủ. Như thế...
Câu Chuyện Về Con Đường Tu Hành Của Công Chúa Từ Thục, Từ Huy và Giai Thoại Về Chùa Đền
Hai con quyết chí tu hành, giúp đỡ dân chúng khai khẩn đất hoang, dạy dân cách canh tác và các nghề thủ công, vua cha thấy vậy giận lắm nên đã lệnh đốt chùa. Nhị vị công chúa vì được dân chúng kính thương nên cứu đã thoát khỏi...
Sự Tích Hoa Lưu Ly - Xin Đừng Quên Tôi
Khi biết đến tên loài hoa Lưu ly này rồi thì không một ai là không chú ý đến. Nó mang ý nghĩa như câu nói "Xin đừng quên tôi". Hoa đã trở thành nguồn thơ, nguồn gợi cảm của bao người về tình bạn, tình yêu nam nữ, tình cảm của anh em....
7 Gợi Ý Ăn Chơi Quanh Năm
Cuộc sống nếu cứ quanh năm suốt tháng sống trong ánh điện văn phòng hay bán mặt cho đất, bán lưng cho trời thì cho đến khi giã từ gác trọ, bạn cũng không biết được rằng: Cuộc đời vẫn đẹp sao... 7 bài thơ này tuy cũng chẳng thuộc...