Thứ hai, 23/04/2018 8:24 PM

Gia Trưởng Mang Hàm Nghĩa Gì? Có Phải Là Độc Đoán Chuyên Quyền Hay Không?

Chủ nhật, 17/12/2017 12:02 PM

Ngày nay mọi người thường hay gán câu "gia trưởng" cho những kẻ vũ phu, coi thường phụ nữ hay những người có thói áp đặt người khác theo ý mình. Vậy hàm ý sâu xa của từ "gia trưởng" có phải mang nghĩa đó chăng?

Gia trưởng có nghĩa là người chủ của gia đình vậy mà rất nhiều người đã hiểu lạc ý.

“Gia trưởng” thực sự là gì ?

Bản thân “gia trưởng” chỉ có nghĩa là “người chủ gia đình”. Vì sao một gia đình lại cần có chủ? Trong thế giới quan của Nho gia, gia đình là tế bào của xã hội, gia đình hài hòa yên ấm thì xã hội mới thái bình thịnh trị. Ngược lại, gia đình lục đục thì xã hội cũng rối loạn. “Tề gia” và “trị quốc” có mối quan hệ khăng khít.

Đức Khổng Tử nói: “Phải làm sao cho mọi người làm tròn chức vụ của mình. Vua ở cho hết phận vua, tôi ở cho hết phận tôi, cha ở cho hết phận cha, con ở cho hết phận con”.

Vua Cảnh Công khen rằng: “Ngài nói phải thay! Nghĩ như vua chẳng ra vua, tôi chẳng ra tôi, cha chẳng ra cha, con chẳng ra con, ở trong tình cảnh hỗn loạn như thế, dẫu là ta có lúa thóc đầy kho, có chắc được ngồi yên mà ăn được không?”.

“Tề gia” và “trị quốc” ấy lại bắt đầu từ “tu thân”. “Tu thân” là tu dưỡng đạo đức. Sách Đại Học có câu: “Làm vua thì hết mình thực hiện đức nhân. Làm bề tôi thì hết mình thực hiện đức kính. Làm con thì hết mình thực hiện đức hiếu. Làm cha thì hết mình thực hiện đức từ. Cùng người trong nước quan hệ với nhau phải hết mình thực hiện đức tín”.

Bậc gia trưởng muốn giáo dưỡng được con trẻ, duy trì được gia quy, thì trước tiên phải có đạo đức, vì “tự bản thân mình không tu dưỡng tốt thì không lấy gì chỉnh đốn tốt gia đình, gia tộc được“.

Như vậy có thể thấy, hai chữ “gia trưởng” vốn mang hàm nghĩa tốt đẹp, hài hòa. Bản thân chữ “Nho” trong Nho giáo là chữ “Nhân” đứng cạnh chữ “Nhu” mà thành, chỉ người vừa nhân đức vừa nhu thuận. Điều này chẳng trái ngược với quan điểm hiện nay cho nhà Nho là độc đoán, chuyên quyền hay sao? Nhà Nho là người học sách thánh hiền, dạy bảo người đời ăn ở hợp luân thường, đạo lý. Chẳng thế mà người nào có phong thái thanh cao cũng được khen là “nho nhã”.

Gia trưởng phải chăng là “chà đạp coi thường phụ nữ”?

Dẫu vậy, không ít người hiện nay do hiểu lầm mà đả kích Nho giáo là “chà đạp phụ nữ”. Thật vậy chăng? Thực tế là, Nho giáo đề cao tình nghĩa vợ chồng, không cho phép ngoại tình sau khi kết hôn. Đàn ông không được ngoại tình, đánh mắng vợ vì đó là hành vi “bất nhân, bất nghĩa”, sẽ bị các bậc trưởng thượng và gia tộc phê phán.

Mẹ già không lo bị con cái bỏ rơi. Phụ nữ tu dưỡng công-dung-ngôn-hạnh, khiến cho gia đình được yên ấm. Nho giáo cũng coi trọng trinh tiết, phê phán quan hệ tình dục trước hôn nhân và sống thử, coi đó là hành vi bại hoại đạo đức và gia quy.

Muốn giáo dưỡng được con cái thì phải có gia quy, gia quy chỉ tồn tại khi đức độ của gia trưởng được
 duy trì.

Nếu so với “giải phóng tình dục” hiện nay và “chà đạp phụ nữ” thì cái nào hơn? Ngày nay, người ta dường như rất coi trọng bình đẳng giới: em rửa bát thì anh phải quét nhà. Song “em rửa bát anh quét nhà” có đủ là tôn trọng phụ nữ không?

Khi ngày nay dục vọng và tà dâm lại được coi là “bản lĩnh đàn ông”, “tình một đêm” lại chứng tỏ “tư tưởng thông thoáng”, “ông ăn chả, bà ăn nem” thì các bậc tiền bối trong gia đình cũng không thể can thiệp vào. Điều này trực tiếp và gián tiếp dẫn đến bao chuyện đau lòng: nạo phá thai tuổi vị thành niên, bệnh lây qua đường tình dục, gia đình lục đục bất hòa… Người phụ nữ trong xã hội hiện nay, tuy trên bề mặt có luật pháp bảo vệ, nhưng thực tế đã không còn “tâm pháp” bảo hộ nữa.

“Nắm tay nhau cho tới bạc đầu” (Kinh Thi)

Vào thời Bắc Tống có một vị nho sinh tên Lưu Đình Thức, người Tề Châu (Sơn Đông ngày nay). Trước khi đỗ tiến sĩ, ông từng quen biết một người con gái tại quê nhà, đã xác định đi đến hôn nhân nhưng chỉ là chưa chính thức làm lễ ăn hỏi.

Về sau, Lưu Đình Thức đỗ tiến sĩ, làm quan nức tiếng một vùng. Trớ trêu thay, người con gái ấy lại lâm bệnh, đến nỗi mù cả hai mắt. Gia cảnh cô bần hàn, vì thế cũng không dám nhắc lại chuyện hôn nhân với nhà họ Lưu nữa.

Trong số các vị bằng hữu, có người khuyên Lưu Đình Thức: “Người con gái kia đã bị mù cả hai mắt, ông nên vì tiền đồ của bản thân và tương lai của gia đình mà chọn người khác để kết hôn. Nếu ông nhất định muốn cùng nhà ấy kết thân, thì hãy lấy em gái của cô ta mới tốt”.

Lưu Đình Thức đáp rằng: “Ta năm đó cùng cô ấy đính ước, đã hứa trao tấm lòng mình cho cô ấy rồi. Giờ đây nàng mắt đã bị mù, nhưng cái tâm của nàng vẫn còn nguyên tốt đẹp. Ta nếu làm trái tâm nguyện xưa, thì tâm ta đã điên đảo trở nên xấu xa rồi.

Mỗi người sớm muộn đều sẽ về già, lúc vợ đã già nhan sắc héo tàn, chúng ta cũng không thể thay thế một cô gái trẻ đẹp đúng không? Con người phải giữ được thành tín, bản thân không thể thay lòng”.

Và rồi hai người họ thành thân. Lưu Đình Thức hết lòng chăm lo cho người vợ mù, đôi vợ chồng chung sống hòa thuận, rất mực thương yêu nhau, trước sau nuôi dạy được mấy người con.

Lòng chung thủy và tín nghĩa của nho sinh Lưu Đình Thức thể hiện trọn vẹn nhân sinh quan của Nho gia về đạo phu thê, trong đó người phụ nữ được bảo vệ bằng chuẩn mực đạo đức rất cao. Lưu gia là một “gia trưởng” đúng nghĩa. Vậy “gia trưởng” đích thực có nội hàm như thế nào, “gia trưởng” rốt cuộc là tốt hay xấu, hẳn chúng ta đã đều phân biệt rõ.

Ngôn ngữ chuyên chở nội hàm văn hóa, bởi thế, sự hiểu lầm hay bóp méo ý nghĩa của từ ngữ có thể dẫn tới vô tình hoặc cố ý phủ định nét đẹp của văn hóa truyền thống. Nếu như mỗi người tự có thể ý thức được tư tưởng chân chính đằng sau mỗi câu chữ mình sử dụng, từ đó tìm về cội nguồn văn hóa tốt đẹp của dân tộc, thì đạo đức mới được đề cao trở lại, thì các mối quan hệ trong gia đình và ngoài xã hội mới trở nên hài hòa thực sự.

 

Nguồn tham khảo

Tinhhoa

Quan tâm  
2

Bài viết liên quan

Ý kiến bạn đọc

Bài viết cùng chuyên mục

 
Từ Nhân Vượng Dâng Biểu Lên Đinh Tấn Công Xin Di Dời Thành Kim Lăng
Phong thủy hay tướng số đời người, nói là đã được thần linh an bài thì nghe có vẻ hoang đường và khó tin nhưng những ghi chép trong lịch sử và những giai thoại trong dân gian về đề tài này thì rất nhiều, cầu chuyện Từ Nhân Vượng...
9 Phẩm Chất Nền Tảng Đưa Bạn Đến Bến Bờ Vinh Quang
Trên đời có rất nhiều kiến thức, kỹ năng cũng như những chuẩn mực của xã hội cần phải học tập và tôi rèn nhưng cho dù thế nào đi chăng nữa thì 9 phẩm chất này nhất định bạn phải có. Bởi nó chính là nền tảng đưa bạn đến...
5 Màn Ảo Thuật Có Cái Kết Kinh Hoàng Nhất Trong Lịch Sử
Những màn trình diễn ảo thuật thành công có thể khiến công chúng ngẩn ngơ. Tuy nhiên, không phải ảo thuật gia nào cũng hoàn thành màndiễn kịch tính của mình mà không hề hấn gì, một số ảo thuật gia do không gặp may nên đã bị tử...
Trần Thập Nương Và Những Giai Thoại Về Sự Ra Đời Của Từ Cảm Miếu
Một đời hành thiện hướng Phật, cứu vật vật trả ơn, cứu người người tôn kính, phúc đức vô lượng cuối cùng đã đắc đạo thành tiên, việc làm của cô được ngàn đời hậu thế ghi tạc, đó là một số điều nói về người con...
Cách Đây 1400 Năm Lý Thuần Phong Thời Nhà Đường Đã Tiên Đoán Được Nhật Thực Sẽ Xảy Ra
Cách đây khoảng 1400 năm trước, một người tên là Lý Thuần Phong sống tại thời nhà Đường, đã dự đoán chính xác về sự xuất hiện của nhật thực, cho thấy khả năng dự đoán phi thường của người xưa.
Tình Yêu Thực Sự Của 12 Cung Hoàng Đạo Sẽ Xuất Hiện Sau Khi Trải Qua Mấy Mối Tình?
Bạn sẽ trải qua bao nhiêu mỗi tình rồi và liệu đâu sẽ là tình cuối, là người sẽ cùng bạn sánh bước trăm năm? Hãy xem quan điểm yêu của 12 cung hoàng đạo dưới đây đểbiết sau khi trải qua bao nhiêu mỗi tình thì...
Xem Vận Cát Hung Qua Vị Trí Nốt Ruồi Trên Khuôn Mặt
Theo nhân tướng học và mệnh lý thì vị trí nốt ruồi trên khuôn mặt là cực kỳ quan trọng, nó quyết định tài vận, hạnh phúc và công danh của mỗi người. Vì thế trước khi quyết định tẩy nó, hãy xem qua bài viết này nhé!
Chế Giễu Người Khác Là Khỉ Bản Thân Mình Sẽ Chuyển Sinh Thành Khỉ
Nhân quả vốn vô tình, không khoan nhượng, không bỏ sót và không bao giờ rơi vào quên lãng, nó như là một "nguyên tử" bất biến trong vũ trụ và khi nhân duyên đến nó sẽ ứng nghiệm ngay. Vì thế, sống trên đời đừng nên buông lời thị...
Giải Mã Giấc Mơ Thấy Lợn: Mơ Thấy Lợn Mẹ Là Tiền Tiêu Không Hết, Mơ Thấy Lợn Kêu Gào Là Sắp Có Tin Xấu
Bạn có bao giờ mơ thây lợn (heo) chưa? nếu có, hãy đọc bài viết này để giải mã mọi mộng mị liên quan đến lợn nhé. Trong mơ của bạn có lợn xuất hiện thì đôi khi là điềm báo tin tốt, nhưng cũng có những tín hiệu xấu được...