Thứ ba, 21/11/2017 3:36 AM

Tâm Sự Của Những Bà Mẹ Việt Sống Tại Nhật: Nền Giáo Dục Nhật Bản Không Tuyệt Vời Như Mọi Người Vẫn Nghĩ

Thứ bảy, 28/10/2017 7:51 AM

Mỗi khi nghe tôi than thở về vài chuyện khi gửi con ở Nhật, rồi những vấn đề mình lo ngại khi phải đối mặt, bạn bè ở Việt Nam thường ngạc nhiên: "Đang ở nơi nền giáo dục được coi là nhất thế giới, có gì mà phải kêu". Hàng ngày, người thân và bạn bè đọc được đủ những bài báo ca ngợi nền giáo dục Nhật, ngưỡng mộ không để đâu cho hết, họ khó có thể hình dung được những bà mẹ Việt ở đây khi thâm nhập vào thế giới ấy vất vả thế nào.

Tâm Sự Của Những Bà Mẹ Việt Sống Tại Nhật: Nền Giáo Dục Nhật Bản Không Tuyệt Vời Như Mọi Người Vẫn Nghĩ
Tâm Sự Của Những Bà Mẹ Việt Sống Tại Nhật:
Nền Giáo Dục Nhật Bản Không Tuyệt Vời Như Mọi Người Vẫn Nghĩ

Tôi từng viết bài báo: "Những điều tuyệt vời khi làm mẹ ở Nhật", nhưng vẫn có nhiều điều tôi chưa kể hết. Vâng, đằng sau những tuyệt vời, những trải nghiệm ngọt ngào ấy cũng không thiếu những giây phút đầy bối rối mà chỉ có làm mẹ ngoại quốc ở Nhật, các mẹ mới "thấm đòn" hết: Một mê cung giáo dục với hàng ngàn quy tắc đặc thù và các thủ tục rối rắm có thể khiến bất cứ bà mẹ nào cũng cảm thấy kiệt sức, bị đánh đố và đôi khi sụp đổ cái nhìn màu hồng về giáo dục Nhật.

Nhất là sau khi xảy ra câu chuyện rúng động về tội ác thương tâm với bé Lê Thị N.L, các mẹ Việt càng thêm hiểu ra nhiều điều: Có quá nhiều nỗi lo khi nuôi dạy một đứa trẻ tại Nhật. Không chỉ là nền tảng ngôn ngữ, văn hóa, mà còn là dành thời gian cho con, phương pháp giáo dục, và vấn đề an ninh cho trẻ…

Quá nhiều thứ không biết

Cộng đồng "các mẹ Việt tại Nhật" mới chỉ lớn lên thực sự trong vòng 5 - 10 năm trở lại đây. Họ là những người phụ nữ hoặc lấy chồng Nhật nên từ Việt Nam qua, hoặc sinh sống học tập, tạo lập sự nghiệp tại Nhật từ khi còn rất trẻ, kết hôn sinh con, hoặc theo chồng (là người Việt) sang lập nghiệp và nuôi con khi nước Nhật ngày càng trở thành miền đất hứa cho người Việt. Họ quyết tâm lựa chọn Nhật Bản là nơi gây dựng cuộc sống và nuôi dạy thế hệ thứ 2 trên đất Nhật. Thế hệ những người từng qua Nhật sau 75 gọi đây là "thế hệ Việt Nam mới" tại Nhật, số lượng ngày càng lớn mạnh (tới năm 2017 trên nước Nhật đã có gần 200.000 người Việt Nam).

Tuy vậy, vì cộng đồng mới lớn mạnh và đông thêm nên những người mẹ thực sự có kinh nghiệm nuôi dạy con cái trưởng thành trên đất Nhật không nhiều. Và với một nền giáo dục đầy đặc thù, vốn không cởi mở với người nước ngoài như nước Nhật, việc thiếu thốn các kinh nghiệm của thế hệ đi trước khiến cho các mẹ Việt ở thời điểm hiện tại gần như phải "tự tìm đường".

Có tới hàng trăm ngàn câu hỏi mà người mẹ Việt Nam nào khi gửi con đi học tại Nhật cũng phải đau đầu lúng túng, từ những câu hỏi nhỏ như: Tại sao điều kiện gửi con lại ngặt nghèo thế, trường công khác gì trường tư, tại sao các trang bị quần áo, đồ dùng cho con lại phức tạp và đắt đỏ tới vậy, tôi biết làm thế nào khi có quá nhiều giấy tờ phải điền và theo dõi, quần áo mặc cho con và cha mẹ khi khai giảng thì phải thế nào mới đúng, tôi có nên tặng quà cảm ơn các cô đã chăm sóc con tôi trong năm qua… tới những câu hỏi lớn lao hơn: Làm thế nào để con không quên bản sắc Việt khi ở trong môi trường giáo dục có tính đồng hóa cao như Nhật Bản?

Mới sang, sốc ngay từ vòng gửi con

Tâm Sự Của Những Bà Mẹ Việt Sống Tại Nhật: Nền Giáo Dục Nhật Bản Không Tuyệt Vời Như Mọi Người Vẫn Nghĩ

Rất nhiều phụ nữ Việt khi tới sinh sống tại Nhật thời gian đầu khó có thể chấp nhận văn hóa có phần "nghiệt ngã" của xứ người - nhưng lại không phổ biến ở xứ mình: Người phụ nữ ở đây phải chấp nhận ở nhà sau khi có gia đình, không thể tự tạo lập sự nghiệp riêng khi đã có chồng có con. Điều này không loại trừ với các bà mẹ ngoại quốc khác. Vì sự khắc nghiệt này nên xu hướng sinh con tại Nhật ngày càng giảm, phụ nữ Nhật có xu hướng chọn độc thân và gây dựng sự nghiệp hơn là lấy chồng đẻ con.

Khi chưa có nhiều ưu thế trong xã hội bạn: Ngoại ngữ không/chưa mạnh, hiểu biết về văn hóa còn cần thời gian để trải nghiệm, việc làm sao để cân bằng cảm xúc của người chưa thể kiếm được việc làm, chấp nhận ở nhà chăm con với nhiều mẹ Việt là điều khó khăn.

Trong điều kiện kinh tế eo hẹp, một người cha đi làm khó có thể duy trì sinh kế gia đình trong điều kiện vật giá đắt đỏ, nhiều mẹ mong muốn được đi làm để đỡ đần chồng, lại phải đối mặt với cú sốc mới: Điều kiện cho trẻ đi học mẫu giáo rất khắc nghiệt. Để được chấp nhận gửi con với mức giá ưu đãi theo quy định của ngành giáo dục, các mẹ phải đi học hoặc đi làm - nhưng khi không giỏi ngoại ngữ lại khó kiếm việc - không kiếm được việc không được gửi con - lại quanh quẩn ở nhà không có lối thoát.

Ở Nhật, cả gia đình phải đi làm con mới được duyệt đi học trường công, trường tư thì phí đắt. Mà mẹ thì khó kiếm việc khi vẫn ôm con nhỏ không ai hỗ trợ. Ở các thành phố lớn đông đúc thì thậm chí mẹ phải làm full time mới được gửi con chứ làm part time vẫn trượt, list xếp hàng gửi con dài dằng dặc do số trường mầm non là có hạn.

Nhiều mẹ Việt khi nộp hồ sơ cho con đi học vì danh sách chờ quá dài bị đánh trượt, phải chấp nhận ở nhà thêm một thời gian để chờ đợi đợt nộp hồ sơ mới thường tâm sự cảm giác đau khổ còn "hơn trượt đại học". Cảm giác khi được gửi con sau mòn mỏi đợi chờ và tìm được chỗ làm thật tuyệt vời và nhiều mẹ có thể hạnh phúc tuyên bố "cuộc đời bỉm sữa vậy là chấm dứt".

Không khó để tìm ra những bài viết ca ngợi nền giáo dục số 1 thế giới của Nhật Bản nhưng với những mẹ Việt nuôi con ở Nhật, có hàng loạt thứ khiến họ "sốc lên sốc xuống".

Một người mẹ Việt từng sống ở Nhật hơn 20 năm, nền tảng ngôn ngữ không thua kém người bản địa tâm sự với tôi: Trong một thời gian dài nuôi dạy con tại Nhật, thời điểm chị cảm thấy làm mẹ ở đây khó khăn nhất là khi con mới vào mẫu giáo. Chị không thể tưởng tượng tại sao lại lắm thứ phải chuẩn bị đến thế.

Với một người mẹ khác từng ở Nhật hơn 10 năm, có ba con ở ba cấp học khác nhau tại Nhật, điều chị cảm thấy vẫn chưa quen nổi, đó là khi các con bước vào các buổi học ngoại khóa dày đặc thì viễn cảnh "gia đình đoàn t" mỗi cuối tuần tan thành mây khói, khi hầu như không có cuối tuần nào cả gia đình được tụ họp trọn vẹn. Trẻ em học ở Nhật khi vào trung học có vô số các hoạt động ngoại khóa, học thêm… cần kèm cặp, theo dõi và đồng hành, điều này cần rất nhiều "khổ công" của người mẹ để đồng hành cùng con.

Mỗi cấp học một bỡ ngỡ

Với cường độ và áp lực công việc tại Nhật khiến người cha khó có thời gian và sức lực để dành cho con cái, gánh nặng nuôi dạy con gần như sẽ phải dồn hết lên vai các bà mẹ. Nhiều mẹ Việt không có lợi thế về ngôn ngữ sẽ gặp rất nhiều khó khăn khi phải tìm hiểu gần như một nền giáo dục hoàn toàn khác biệt so với nền giáo dục họ từng được thừa hưởng, từ nếp nghĩ tới cách làm.

Ngay từ thời điểm con đi học mẫu giáo, các mẹ phải làm quen với việc chuẩn bị muôn ngàn đồ đạc lỉnh kỉnh, cần ghi chú cẩn thận… lẫn nhận các bảng báo cáo dày đặc chữ Hán mỗi tuần của con. Nhiều mẹ coi thời điểm con đi học mẫu giáo là thời điểm cha mẹ thực sự vất vả vì có nhiều trường thường xuyên tổ chức event yêu cầu phụ huynh có mặt đồng hành, hoặc yêu cầu mẹ phải dậy sớm làm cơm hộp cho bé hàng tuần, thậm chí theo ngày. Cha mẹ Việt nhiều người còn lúng túng với các lễ nghi tại trường học cho con, các quy tắc bất thành văn mà các mẹ cần thời gian để thấu hiểu và tích lũy kinh nghiệm.

Tới bậc tiểu học, việc chấp nhận cú sốc phải "thả" con ra đường để tự đi học mỗi ngày cũng khiến nhiều mẹ sửng sốt và cần thời gian làm quen về vật chất lẫn tinh thần. Và cũng từ đây, những khó khăn sẽ dần tăng khi bài vở tăng dần và bố mẹ cần dành nhiều thời gian để dạy bảo, chỉ dẫn để bé không bị đuối khi tham gia vào hệ thống giáo dục của xứ người.

Nhiều gia đình người Việt sẽ phải đấu tranh giữa việc lựa chọn một ngôn ngữ chính cho con để trẻ có khả năng tư duy thống nhất khi học tập. Khi sử dụng quá nhiều tiếng Việt tại gia, trẻ dễ thiếu hụt vốn từ tiếng Nhật, đuối hơn các bạn trong các môn như ngữ văn, quốc ngữ... Các nhà trường Nhật tuy có rất nhiều chương trình hỗ trợ trẻ học tập dưới hình thức giáo viên support, nhân viên hỗ trợ riêng… nhưng vẫn cần rất nhiều nỗ lực của cha mẹ khi giúp con học tập.

Khi con lên tới cấp 2, 3, nhiều bậc phụ huynh Việt lại phải đối mặt với các vấn đề nhức nhối của chính học đường Nhật Bản: Nạn bắt nạt, cô lập, bạo hành học đường, nơi những đứa trẻ có xu hướng khác biệt là mục tiêu bắt nạt của bạn bè. Nếu tìm hiểu, chuẩn bị tinh thần đối mặt và phương hướng xử lý, bố mẹ Việt có thể giúp con cái mình vượt qua những chướng ngại này - khi bản thân là người ngoại quốc, các em dễ có nguy cơ trở thành đối tượng bị bắt nạt. Không phải ngẫu nhiên mà nhiều cha mẹ Việt phải trăn trở việc có nên nhập quốc tịch để con em mình không bị tách biệt so với bạn học.

Áp lực học tập và thi cử tại Nhật hầu như không có ở cấp một, nhưng khi lên cấp bậc trung học, học sinh phải đối mặt với chúng không thua kém gì so với các nước Châu Á coi trọng bằng cấp khác, đâu cũng là lúc các bậc cha mẹ phải đau đầu với các chương trình học thêm, chạy đua cùng các khóa ôn thi cho trẻ.

Tâm Sự Của Những Bà Mẹ Việt Sống Tại Nhật: Nền Giáo Dục Nhật Bản Không Tuyệt Vời Như Mọi Người Vẫn Nghĩ

Những vấn đề xã hội chỉ mơ hồ

Theo thống kê của báo chí Nhật Bản, rất nhiều vấn nạn xã hội và vấn nạn học đường xảy ra với trẻ em như bạo lực, tự tử, trầm cảm, lạm dụng tình dục, mua bán dâm trẻ vị thành niên, nạn nhân của xã hội đen… đều đến với các gia đình cha mẹ ly hôn, cha mẹ quá mệt nhọc với công việc mà ít quan tâm kết nối với con cái. Có nhiều sa ngã, cám dỗ và những hiểm nguy trong xã hội Nhật mà người ngoại quốc vẫn còn mơ hồ. Phải sống thật lâu và đủ tích lũy kinh nghiệm, kiến thức, cha mẹ mới có thể có những hiểu biết sâu sắc để lý giải các hiện tượng này dưới dạng bản chất để tránh ngừa cho con cái của mình.

Một bà mẹ Việt sống tại Nhật có con trai 22 tuổi nói, thời điểm "kinh dị" trong việc nuôi dạy con tại Nhật với chị là khi bé trai tới tuổi vị thành niên. Những ẩm ương tuổi mới lớn của con cái luôn khiến các bậc cha mẹ đau đầu, nhưng ở một xã hội hoàn toàn xa lạ với các vấn đề xa lạ, điều này còn khiến người mẹ cảm thấy khó khăn gấp bội. Những lý thuyết đồng hành cùng con, làm bạn với con… đôi khi không thể áp dụng được triệt để khi trẻ có xu hướng xa lánh cha mẹ, đòi hỏi không gian riêng tư và sự tự do nhiều hơn.

Trong cộng đồng người Việt sinh sống tại Nhật, cũng không thiếu những gia đình cha mẹ vì áp lực kiếm tiền mà sức lực và thời gian cho con cái bị cắt giảm. Khi không có lựa chọn, trẻ em sẽ không thể được quan tâm đầy đủ như những gia đình có mẹ ở nhà chăm con - đây chính là bài toán khắc nghiệt và cũng là vấn đề lớn mà các bậc phụ huynh Việt cần suy nghĩ để cân bằng lợi ích cho con cái mình.

Ngoài ra hệ thống giáo dục Nhật Bản không phải không có điểm bảo thủ, mà những người ngoại quốc thường than phiền rằng mục tiêu duy nhất của nền giáo dục này là đào tạo tất cả học sinh thành người Nhật. Với các học sinh nằm trong hệ thống này, có thể các em không cảm nhận được điều đó, nhưng với các bậc cha mẹ của các em - là người Việt, việc cân bằng được văn hóa, cách nghĩ đồng nhất trong đời sống gia đình sẽ khó khăn gấp bội so với các gia đình nuôi dạy con tại những nơi văn hóa cởi mở hơn và chấp nhận tính đa dạng hơn như các nước Âu Mỹ.

Nhưng cũng thật may, ngoài những khó khăn kể trên, hệ thống giáo dục Nhật có điểm ưu việt là sự hỗ trợ tối đa và làm việc trách nhiệm của các nhà trường sẽ giúp phụ huynh ngoại quốc dần tháo gỡ các thắc mắc và khó khăn của mình. Cộng đồng người Việt đang tăng lên nhanh chóng về số lượng và lớn mạnh về quy mô, cởi mở và chan hòa về tinh thần cũng sẽ là điểm tựa để các bậc cha mẹ Việt tương trợ, trao đổi thông tin, giúp đỡ lẫn nhau trên bước đường nuôi dạy con cái một cách lành mạnh. Hơn ai hết, các bậc cha mẹ Việt cũng hiểu, làm cha mẹ ở bất cứ nơi đâu cũng đòi hỏi những nỗ lực và kiên nhẫn phi thường.

Mọi chuyện tuy mệt, nhưng rồi cũng sẽ ổn thỏa thôi.

 

Nguồn tham khảo

Afamily

Quan tâm  
1

Bài viết liên quan

Ý kiến bạn đọc

Bài viết cùng chuyên mục

 
Hãy Tránh Xa 12 Sai Lầm Nghiêm Trọng Khi Làm Lông Mày
Lông mày là một phần không thể thiếu cho sự quyến rũ của gương mặt, vì thế mà chị em tiêu tốn rất nhiều thời gian với nó. Nhưng Hãy Tránh Xa 12 Sai Lầm Nghiêm Trọng Khi Làm Lông Mày này nhé!
Cách Giải Rượu Bia Bằng Cây Lá Đắng
Cây Lá Đắng hay còn gọi là Cây Mật Gấu Miền Nam, nó có rất nhiều tác dụng quý trong trị bệnh như: Tiểu đường, tăng cường chất lượng tinh trùng, chống xuất tinh sớm... và giải rượu bia cực hiệu quả.
Lớp Yoga Miễn Phí Cho Người Khuyết Tật Tại TP.HCM
Chị Cúc bị liệt một chân và nhiều bệnh khác như mỡ trong máu, gan nhiễm mỡ, sỏi thận..., sau một thời gian kiên trì luyện tập yoga, các chỉ số sức khỏe của chị đã cải thiện rõ rệt.
Cha Mẹ Càng Lười Con Cái Càng Tự Lập, Chăm Chỉ Và Nỗ Lực Hơn
Cha mẹ giúp con trẻ làm mọi việc, sẽ khiến trẻ sinh ra tâm thái ỷ lại và bị động, do đó không thể bồi dưỡng được ý thức trách nhiệm. Bởi vậy, cha mẹ càng “lười” thì con lại càng phải chăm chỉ và nỗ lực nhiều hơn.. Ở...
Thắt Ống Dẫn Tinh Đã 3 Tháng, Vợ Báo Có Thai
Tôi đi triệt sản bằng cách thắt ống dẫn tinh đã 3 tháng trước, sau đó "kiêng" hẳn 1 tháng mới quan hệ vợ chồng trở lại. Thế nhưng vừa qua, vợ tôi cho biết mình đã có thai được hơn 1 tháng.
Để Cuộc Đời An Nhàn Tươi Vui Người Phụ Nữ Nên Phát Huy 4 Điểm Này
Là phụ nữ nếu muốn cuộc đời an nhàn tươi vui thì phải biết dung hòa giữa công việc và cuộc sống, học cách quên đi những điều không hay và suy nghĩ tích cực hơn, đừng phụ thuộc vào một ai cả, hãy độc lập tự tin vào chính mình.
Cách Sử Dụng 10 Câu Khen Ngợi Tài Năng Bằng Tiếng Anh
Những lời khen ngợi thường dễ tiêu hóa hơn chê bai. Vậy sao không "tâng" nhiều chút để khích lệ tinh thần. Nói lời tán dương bằng tiếng Việt thì dễ. Nói câu khen ngợi bằng tiếng Anh khó không? Bài này mách bạn Cách Sử Dụng 10 Câu...
4 Phút 4  Động Tác Tabata Giúp Giảm Cân Thần Tốc Người Bận Rộn Nên Thử Ngay
Chỉ với 4 phút 4 bài tập mỗi ngày sẽ giúp bạn giảm cân thần tốc, đặc biệt là những người bận rộn không có thời gian thì càng nên tập bài Tabata này. Trung bình 4 phút tập Tabata có hiệu quả hơn 1 giờ đạp xe trong...