Chủ nhật, 23/09/2018 3:25 PM

Thanh Hao

Thứ tư, 11/10/2017 3:29 PM
Tên khác
Thảo cao, Hương cao, Thanh cao

 Thanh Hao là phần trên mặt đất đã phơi hay sấy khô của cây Thanh Hao (Artemisia apiacea Hance) có tác dụng thanh nhiệt giải thử, lương huyết thoái hư nhiệt, trị sốt rét. Dùng chữa bệnh lao nhiệt, một số chứng sốt do phế lao, chữa sốt rột, chứng hàn nhiệt vãng lai, ra mồ hôi trộm, Trúng thử.

Thanh Hao
Thanh Hao

Mô tả dược liệu

Cành hình trụ, nhẵn, có rãnh dọc nông, màu vàng nâu, đường kính 0,2 - 0,6 cm, dài 40 - 60 cm, mang nhiều hoa và lá. Phần trên thân phân nhánh nhiều. Chất nhẹ, dễ bẻ gẫy, ruột trắng. Phiến lá và hoa hay bị rụng. Lá hoàn chỉnh có hình bầu dục dài, xẻ sâu dạng lông chim hai lần, phiến xẻ nhỏ hình bầu dục dài, hoặc dạng răng cưa, hình tam giác nhọn đầu. Cụm hoa đầu hình bán cầu, đường kính 0,3 - 0,4 cm màu vàng nhạt, gồm nhiều hoa nhỏ. Mùi thơm đặc biệt, vị hơi đắng.

Vi phẫu

Thân: Biểu bì. Lớp mô mềm vỏ tương đối hẹp. Nội bì có tế bào kéo dài theo hướng tiếp tuyến, thành hơi dày. Sợi mô cứng từng đám xếp thành một vòng. Phần gỗ ứng với đám mô cứng phát triển rộng hơn phía trong mạch gỗ nhiều và to hơn. Mô mềm ruột.

Bột

Mảnh lá bắc tế bào gần như hình chữ nhật. Mảnh lá đài tế bào dài. Sợi dài, thành khá dày, đứng riêng hoặc tụ thành đám. Mảnh mạch điểm, mạch vạch.

Độ ẩm

Không quá 13 %. Dùng 10 g dược liệu đã tán nhỏ để thử.

Tạp chất

Các bộ phận khác của cây: Không quá 2%.

Phần cụm hoa và lá: Không ít hơn 35%.

Tỷ lệ vụn nát

Hoa, lá rụng:  Không quá 10%.

Thanh Hao
Thanh Hao Tươi

Tính vị, quy kinh

Khổ, vi tân, hàn, Vào các kinh can, đởm.

Tác dụng dược lý

- Tác dụng chống sốt rét của Thanh hao tố rất rõ, giết nguyên trùng sốt rét trong hồng cầu, nhưng đối với thể ngoài hồng cầu thuốc không có tác dụng nên bệnh dễ tái phát.

- Có tác dụng hạ áp, hạ nhiệt và ức chế nấm ngoài da. Chất tinh dầu có tác dụng làm giảm ho, hóa đờm, hạ cơn hen.

- Thuốc có tác dụng lợi mật trên chuột trắng thực nghiệm.

- Có tác dụng bảo hộ và điều tiết khả năng miễn dịch của cơ thể. Cao nước Thanh hao bôi ngoài da chống được muỗi.

Chế biến

Chặt cả cây, bỏ rễ, loại bỏ tạp chất, chặt nhỏ, phơi khô (dùng sống) hoặc sao qua (dùng chín). Thường dùng cây có nhiều lá, hoa, cây khô chắc, có mùi thơm là tốt. Để tăng tính âm còn tẩm với miết huyết.

Bài thuốc từ Thanh Hao

- Chữa sốt rét: Dùng thanh hao tươi một nắm (khoảng 20g) giã vắt lấy nước, chia ra uống trong ngày hoặc trước khi lên cơn. Hoặc dùng thanh hao khô 12g, tán thành bột, chia ra 2-3 lần uống. Chú ý: Chất artemisinin (có tác dụng chữa sốt rét) bị phá hoại trong nước đun sôi, nên cần dùng dưới dạng nước cốt hoặc thuốc bột như trên.

- Chữa sốt âm trong bệnh lao, mồ hôi trộm, tiêu hóa kém: Dùng thanh hao 6-12g khô, sắc nước uống trong ngày.

- Chữa trẻ nhỏ ỉa chảy, phát sốt: Dùng thanh hao, cỏ phượng vĩ, rau sam - mỗi thứ 6-8g, sắc nước uống trong ngày.

Thanh Hao

- Chảy máu cam: Dùng thanh hao tươi, giã vắt lấy một chén con nước cốt, chia ra uống dần, bã nhét vào lỗ mũi đang chảy máu.

- Răng sưng đau: Dùng thanh hao 1 nắm, nấu lấy nước ngậm.

- Trị sốt rét: Các học giả Trung quốc đã nghiên cứu các chế phẩm của Thanh hao trị sốt rét đạt kết quả cao. Có báo cáo của Vương thị dùng chế phẩm Thanh hao uống trị 488 ca các loại sốt rét, kết quả khỏi lâm sàng 100% (Tạp chí Y học Quảng tây 1984,3:117). Một báo cáo của một tác giả khác dùng Thanh hao tươi sắc uống, lượng thuốc phải từ 120g trở lên, sắc không quá 15 phút, hoặc thái nhỏ pha nước sôi hoặc ngâm nước sôi 60 độ 24 giờ uống, cho bệnh nhân uống trước lên cơn 3 giờ. Trị 125 ca có kết quả trên dưới 80% (Tạp chí Thiểm tây Tân y dược 1975,3:19). Có tác giả dùng thuốc tiêm Thanh hao tố tiêm bắp ngày 1 lần 0,3g, bệnh nặng lượng gấp đôi, liệu trình 3 ngày, tổng liều 0,9 - 1,2g ( Tổ nghiên cứu Thanh hao tố Trung quốc: Báo cáo về nghiên cứu Thanh hao tố, Dược học thông báo 1979,2:49).

- Trị viêm phế quản mạn tính: Dùng tinh dầu Thanh hao trị 1584 ca, nhận thấy thuốc có tác dụng long đờm, giảm ho, bình suyễn (Báo cáo của Ngô Thương Nghĩa và cộng sự, báo Trung thảo dược 1980,12:576). Trương Côn Chiêu dùng nang dầu Thanh hao, mỗi nang có 20mg tinh dầu, mỗi lần uống 3 nang, ngày 3 lần, một liệu trình 10 ngày, dùng liên tục 3 liệu trình. Điều trị 330 ca viêm phế quản mạn tính thể hen, tỷ lệ có kết quả 91,97%, thuốc có tác dụng hạ cơn hen tốt (Giang tây Trung y dược 1983,2:59).

- Trị luput ban đỏ: Trang quốc Khang dùng Thanh hao tán bột chế mật làm hoàn mỗi ngày uống 36 - 54g, hoặc dùng Thanh hao tố mỗi ngày 0,3 - 0,6g, uống liền trong 2 - 3 tháng. Trị 21 ca, kết quả bệnh ổn định và cơ bản ổn định 12 ca, có kế quả 6 ca, không kết quả 3 ca (Tạp chí Tân y dược học 1979,6:39).

- Tác dụng hạ sốt: Chu Xương Hán chế dịch tiêm Thanh hao 200%, mỗi lần tiêm bắp 2 - 4ml, ngày 1 - 2 lần, dùng trị các chứng sốt cao 126 ca, kết quả tỷ lệ hạ sốt 68,25% (Tạp chí Trung y Hồ bắc 1983,2:17). Diệp quyết Tuyền dùng bài thuốc sau trị bệnh Thương hàn, sốt do bệnh phổi, ra mồ hôi trộm: Thanh hao 20g, Mạch môn 15g, Đảng sâm 12g, Sinh địa 15g, Gạo sống 15g, nước 800ml, sắc còn 300ml chia 3 lần uống trong ngày.

- Trị viêm niêm mạc mồm do nấm: Trị 30 ca, trong đó 10 ca dùng viên mật Thanh hao, 20 ca dùng ether Thanh hao đều có kết quả nhất định (Báo cáo của Long Kinh Phàn - Tạp chí Trung y dược Thượng hải 1982,5:30).

- Trị bí đái: Dùng Thanh hao tươi 200 - 300g giã nát (chú ý đừng để mất nước) đắp lên rốn. Nhiếp chiêu Nghĩa theo dõi 45 ca đều có kết quả (Tạp chí Trung y 1982,4:64).

- Trị ngứa ngoài da: Nấu nước tắm xông rửa.

- Trị ban chẩn, chảy máu cam: Do thuốc có tác dụng thanh nhiệt lương huyết.

- Trị chảy máu cam dùng Thanh hao tươi vắt nước gia nước nguội uống.

- Trị ban chẩn ngoài da nên kết hợp với Miết giáp, Xuyên sơn giáp, Đương qui, Thăng ma, Sinh địa, Xích thược có kết quả tốt.

- Trị mệt nhọc kém ăn: Lấy một phần lá, 3 phần nước đun và cô đặc, viên bằng hạt ngô, uống trước khi đi ngủ hoặc lúc đói uống 10 - 20 viên, có thể dùng rượu nóng chiêu uống.

Bảo quản

Để nơi khô mát, tránh vụn nát và rụng lá, hoa.

Cách dùng, liều lượng

Ngày dựng 6 - 12 g, dạng thuốc sắc hoặc hoàn tán. Thường phối hợp với các loại thuốc khác.

Kiêng  kỵ

Người khí hư, ỉa lỏng không nên dùng. 

 
Quan tâm  
2

Bài viết liên quan

Ý kiến bạn đọc

4 Cách Sơ Cứu Nhanh Khi Bị Trúng Độc Bằng Trứng Gà
Trúng độc (thuốc sâu, thạch tín...) phải đi cấp cứu ở bệnh viện. Nếu giao thông ách tắc, không có cách nào đi viện ngày thì chọn mấy phương thuốc sau để sơ cứu rồi đưa đi bệnh viện sau:
Trị Ho, Viêm Họng, Nôn Mửa Và Nước Ăn Chân Bằng Quả Me Rừng
Quả me rừng có vị chua ngọt, hơi chát, tính mát. Có tác dụng hạ nhiệt, tiêu viêm, nhuận phế hoà đàm, sinh tân chỉ khát. Ở Ấn Ðộ người ta cũng dùng làm thuốc làm mát, lợi tiểu, nhuận tràng. Bài viết dưới đây sẽ giới thiệu...
Cây Chữa Rắn Cắn - Eupatorium Rugosum
Cây chữa rắn cắn hay White Snakeroot (Eupatorium rugosum) là một thành viên thuộc họ cúc ở Bắc Mỹ. Hoa White Snakeroot màu trắng rất đẹp, thoạt nhìn có phần vô hại và "mỏng manh" tuy nhiên đây lại là loài cây mang độc tính cực mạnh, lọt...
Cây Cà Ri Ấn Độ - Murraya Koenigii
Toàn bộ lá, thân, quả, hạt và rễ Cây Cà Ri Ấn Độ (Murraya Koenigii) đều được sử dụng làm gia vị và làm thuốc. Ở Ấn Độ, người ta trồng chủ yếu để lấy lá, phần lớn để chế bột cari và làm thuốc trị rối loạn tiêu...
Trị Rắn Độc Cắn Bằng Trứng Gà Cực Kỳ Hiệu Nghiệm
Khi bị rắn độc cắn bạn hãy buộc kỹ trên dưới chỗ cắn không cho nọc độc truyền đi khắp nơi. Dùng dao hoặc kim khử trùng chích chỗ bị cắn và nặn nọc độc ra hoặc dùng bình hút hút hết chất độc ra. Sau đó dùng các bài...
Phương Pháp Ngâm Rượu với Rễ Cây Nhàu Để Chữa Đau Lưng Nhức Mỏi và Tê Bại
Nhàu là một trong những cây thuốc quý với rất nhiều tác dụng, tất cả các bộ phận của cây Nhàu đều dùng làm thuốc được nhưng trong khuôn khổ bài viết này chúng tôi xin mạn phép chỉ hướng dẫn quý độc giả Phương Pháp Ngâm Rượu...
Cá Nheo - Parasilurus Asotus
Thịt cá nheo (niềm ngư nhục) Có vị ngọt, tính ấm, không độc, có tác dụng tư âm, bổ khí, mát máu, chỉ huyết, kiện tỳ, khai vị, thông kinh, lợi tiểu, tiêu thũng, chữa phù thũng, tiểu tiện bất lợi, chứng mắt miệng méo xệch, đau dạ...
Sữa Đậu Nành
Trong sữa đậu nành có vitamin A, B1, B2, D, PP, K, F và các men có ích cho tiêu hóa. Ngoài ra, đồ uống này còn chứa chất isoflavon bù lại tình trạng thiếu oestrogene của phụ nữ có tuổi, chống loãng xương, phòng trị ung thư vú. Nó cũng cải...
Thất Bảo Mỹ Nhiệm Đơn
Thất Bảo Mỹ Nhiệm Đơn là bài thuốc quý có tác dụng bổ thận tráng dương, ích tinh bổ khí huyết. Bài thuốc được dùng chữa các chứng khí huyết bất túc sau khi mắc bệnh lâu ngày. Trường hợp bệnh nhân bị tai biến mạch não,...
Ngải Đen
Có 3 loại ngải đen: Ngải có hoa màu đen, lá màu đen và củ màu đen. Ngải đen là dòng ngải quý hiếm, không những có linh khí rất mạnh trong huyền môn mà nó còn là một loại dược thảo có khả năng trị được nhiều bệnh và bổ dưỡng.