Thứ ba, 20/02/2018 12:10 PM

Bạch Chỉ

Thứ hai, 09/10/2017 8:42 AM

Dược liệu Bạch Chỉ là rễ phơi khô của cây Bạch Chỉ (Angelica Dahurica) có tác dụng phát biểu giải cơ, tán phong, táo thấp, hưng phấn thần kinh trung khu, hành huyết. Dùng sống trị nóng rét, nhức đầu, cảm mạo; bôi chữa lở sơn (nước sắc 50%). Tẩm giấm sao trị lâm lậu. Sao cháy trị đại tiện ra máu.

Bạch Chỉ
Bạch Chỉ

Thành phần chủ yếu:

Có tinh dầu, Angelicotoxin 0,430%, Hydrocarotin, Angelic acid, chất byak- angelixin 0,20%, chất byak- angelicola.

Tác dụng dược lý:

- Giảm đau: Làm giảm đau đầu do cảm cúm, đau đầu sau đẻ, đau lợi răng, đau thần kinh mặt.

- Hưng phấn trung khu thần kinh: Với liều nhỏ angelicotoxin có tác dụng hưng phấn trung khu vận đông huyết quản, trung khu hô hấp, dây thần kin phế vị làm cho huyết áp tăng, mạch chậm, hơi thở kéo dài, chảy dãi và nôn mửa. Với liều lớn dẫn tới co giật và tê liệt toàn thân.

- Kháng khuẩn: Ức chế trực khuẩn lî, thương hàn, vi khuẩn Gram dương, đối với vi khuẩn lao ở người có tác dụng ức chế rõ rệt. Theo Đông y, Bạch chỉ có tác dụng tán hàn, giải biểu, khu phong, táo thấp, chỉ thống giải độc.

Ứng dụng lâm sàng:

1. Trị cảm mạo: Đau đầu (đau trước trán nhiều) thường phối hợp với Phòng phong, Khương hoạt, ở phụ nữ có thai và sau đẻ bị cảm, đau đầu dùng thuốc kết hợp với Xuyên khung (Khung chỉ hoàn) hoặc dùng bài: KHU PHONG THANH THƯƠNG ẨM gồm: Bạch chỉ 12g, Xuyên khung 4g, Phòng phong 12g, Khương hoạt 8g, Hoàng cầm 8g, Sài hồ 8g, Kinh giới 8g, Cam thảo 4g: sắc nước uống.

2. Trị các loại đau đầu khác: Như đau đầu do thần kinh (đau nửa đầu) do viêm mũi, viêm xoang, đau lợi răng, đau thần kinh mặt, đau dạ dày. dùng bài ĐÔ LƯƠNG HOÀN (Bạc chỉ tán bột làm hoàn, mỗi lần uống 6 -12g trị đau đầu trước trán nhiều) dùng: Bạch chỉ, Thương nhĩ, Tân di, mỗi thứ 12g, Bạc hà 6g, tán bột mịn, mỗi lần uống 4 -12g trị viêm mũi, đau đầu.

Hoặc bài: Kinh giới, Phòng phong, Bạch chỉ mỗi thứ 12g, Thạch cao sống 20g, sắc uống trị đau lợi răng.

3.Trị ung nhọt sưng tấy; rắn cắn: Có tác dụng giải độc tiêu sưng bài mủ. Dùng bài: Bạch chỉ, Tử hoa địa đinh, Liên kiều, Qua lâu, Bối mẫu mỗi thứ 12g, Bồ công anh, Kim ngân hoa mỗi thứ 16g, Cam thảo 4g, sắc nước uống chữa được ung nhọt và viêm tuyến vú.

Bài BẠCH CHỈ HỘ TÂM TÁN: Bạch chỉ, Hùng hoàng, Nhũ hương, lượng bằng nhau uống với rượu ấm chữa rắn độc, rết cắn.

4. Trị các chứng khác: Như dùng bột Bạch chỉ và Mai mực lượng bằng nhau mỗi lần uống 12g, trị chứng Bạch đới phụ nữ.

Chữa chứng hôi miệng dùng: Bạch chỉ, Xuyên khung mỗi thứ 30g tán bột mịn viên lại bằng hạt ngô, mỗi ngày ngậm 2 - 3 viên.

Liều thường dùng: 4 -12g.

Chế biến.

- Rễ củ thu hoạch vào tháng 7-8. Thu hoạch khi trời khô ráo, lúc đào tránh sây sát vỏ hoặc làm gãy. Sau khi rửa sạch thì để ráo nước, cho vào lò xông sinh 1 ngày đêm rồi đem phơi hoặc sấy. Khi khô, xông sinh 1 lần nữa. Dược liệu hình củ cà rốt, đầu trên to dưới nhỏ dần, dài trung bình 10-15cm, đường kính có thể đến 3cm hoặc hơn. Dược liệu thịt trắng, ít xơ, mùi thơm, vị đắng là loại tốt. Khi dùng thì rửa sạch, ủ cho mềm, thái lát.

- Vi phẫu: Vi phẫu cắt ngang rễ có các đặc điểm: mô mềm vỏ có khuyết, nhiều ống tiết nằm chủ yếu trong phần liber.

- Bột: Màu trắng ngà, thơm, vị hơi cay. Soi dưới kính hiễn vi thấy: Các mảnh mô mềm chứa tinh bột, nhiều hạt tinh bột được giải phóng ra ngoài tế bào, hạt tinh bột hình chuông, hình cầu có rốn hạt hình vạch, có nhiều hạt kép; các mảnh mạch; các mảnh bần gồm tế bào đa giác, màu vàng, thanh dày .

Định tính:

Cho 0,5g bột dược liệu vào ống nghiệm thêm 3ml ether, lắc 5 phút, để yên 20 phút. Lấy 1ml dịch ether, thêm 2-3 dung dịch hydroxylamin hydrochlorid 7% trong methanol và 2-3 giọt potassium hydroxid 20% trong methanol. Lắc kỹ, đun nhẹ trên nồi cách thủy, làm nguội rồi điều chỉnh pH đến 3-4 với acid hydrochloric rồi thêm 1-2 giọt dung dịch sắt ba chlorid trong ethanol, sẽ thấy màu đỏ tím xuất hiện. Ngoài ra có thể tiến hành thêm các phản ứng khác như đã trình bày trong phần đại cương.

Cách bào chế:

Theo Trung y:

- Người xưa hái bạch chỉ về, cạo sạch vỏ, thái nhỏ, lấy hoàng tinh (số lượng bằng nhau) cùng bỏ vào nồi đồ một lúc lấy bạch chỉ phơi khô dùng.

- Ngày nay khi lấy về, rửa sạch, cắt ra từng khúc trộn vào vôi (để cho sắc trắng và khỏi mọt) phơi khô. Khi dùng cho vào thuốc thì sao qua. Có thể sao cháy, hoặc tâm giấm sao.

Theo kinh nghiệm Việt Nam:

- Rửa qua cho sạch, ủ 3 giờ cho mềm. Thái nhỏ phơi âm can cho khô. Không sao tẩm gì.

- Bảo quản: để nơi khô ráo, đậy kín, bảo quản bằng vôi sống, tránh nóng.

Ghi chú: Thứ bạch chỉ ta di được của Trung Quốc có vỏ màu nâu ruột thì gần giống độc hoạt, dẻo và xốp.

Bạch chỉ nam: có nhiều bột trắng, vị hơi the, chỉ dùng thay được bạch chỉ trong bệnh lở ngứa.

Kiêng k:

- Âm hưhỏa uất, không nên dùng.

- Không dùng đối với chứng đau đầu do huyết hư, ung nhọt đã vỡ mủ.

 
Quan tâm  
1

Bài viết liên quan

Ý kiến bạn đọc

Kỹ Năng Sơ Cứu Khi Bị Bỏng, Nghẹt Thở, Chảy Máu, Mất Nước, Ngất Xỉu, Hạ Thân Nhiệt Hoặc Bị Vật Sắc Nhọn Đâm
Những kỹ năng sơ cấp cứu cơ bản có thể cứu sống người khi cần thiết. Hô hấp nhân tạo, sơ cứu người bị chết đuối, sơ cứu người bị đau tim, bỏng, cháy máu nhiều, tắc thở vì dị vật, cách di chuyển nạn nhân là các kỹ năng...
6 Phép Ngoại Trị Về Thương Hàn Của Thần Y Hoa Đà
Để điều trị Thương hàn theo phương cách của thần y Hoa đà thì ngoài 32 bài thuốc với chứng bệnh khác nhau vị thầy thuốc tài ba này còn hướng các bạn tới 6 phép ngoại trị nữa. Rất công hiệu. Mời cả nhà...
Cây Nấm Phiến Đốm Chuông - Panaeolus Campanulatus
Nấm Phiến Đốm Chuông mọc trên phân hoại mục ở các bãi cỏ từ tháng giêng tới tháng 9, thường riêng lẻ hoặc họp thành nhóm nhỏ. Có gặp ở Hà Nội, Hải Hưng. Lớp thịt mỏng, màu da sơn dương. Thịt không mùi, chứa những chất...
Cây Mi Hồ Đào - Actinidia Pilosula
Theo Đông y, Mi Hồ Đào (Actinidia Pilosula) có vị ngọt, chua, tính hàn; tác dụng giải nhiệt, chỉ khát (làm hết khát nước), thông lâm (giúp thông tiểu tiện, ngừa sỏi niệu), tiêu viêm, lưu thông khí huyết. Thường dùng chữa sốt nóng,...
4 Bước Thải Độc Bằng Nước Lọc Của Người Nhật Giúp Da Đẹp, Dáng Thon Và Cơ Thể Căng Tràn Sức Sống
Gần đây bạn thấy cơ thể mệt mỏi, da xạm và bắt đầu mọc mụn... đó là một trong những dấu hiệu báo cơ thể bạn cần thải độc rồi đấy. Mà cách làm các loại nước Detox thì rất tốn kém và chiếm nhiều...
Cá Nheo - Parasilurus Asotus
Thịt cá nheo (niềm ngư nhục) Có vị ngọt, tính ấm, không độc, có tác dụng tư âm, bổ khí, mát máu, chỉ huyết, kiện tỳ, khai vị, thông kinh, lợi tiểu, tiêu thũng, chữa phù thũng, tiểu tiện bất lợi, chứng mắt miệng méo xệch, đau dạ...
Niềm Ngư Vĩ (Đuôi cá nheo) cắt lấy đoạn nhọn của đuôi cá, để tươi, dán ngay vào má và môi để chữa miệng mắt bị méo xệch.
7 Bài Thuốc Tự Nhiên Giúp Giải Độc Gan Vô Cùng Hiệu Quả Mà Bác Sĩ Khuyên Dùng
Việc uống nhiều rượu bia quá mức và có thói quen sinh hoạt không điều độ khiến gan của bạn luôn trong tình trạng quá tải. 7 bài thuốc từ tự nhiên dưới đây sẽ giúp bạn thải toàn bộ độc tố cho gan, duy trì...
Ngải Đen
Có 3 loại ngải đen: Ngải có hoa màu đen, lá màu đen và củ màu đen. Ngải đen là dòng ngải quý hiếm, không những có linh khí rất mạnh trong huyền môn mà nó còn là một loại dược thảo có khả năng trị được nhiều bệnh và bổ dưỡng.