Chủ nhật, 17/12/2017 4:36 PM

Luận Bàn Về Quân Tử Và Tiểu Nhân: Người Quân Tử Không Lo Không Sợ Còn Kẻ Tiểu Nhân Thì Luôn Thấp Thỏm Lo Âu?

Thứ tư, 09/08/2017 8:30 AM

Khổng Tử giảng: “Người quân tử không lo không sợ còn kẻ tiểu nhân thì luôn thấp thỏm lo âu.” Vậy vì sao con người có lo sợ và vì sao từ “lo lắng, sợ hãi” lại có thể nhìn ra người quân tử và kẻ tiểu nhân?

Thuận theo tự nhiên, không để ý đến Được và Mất, dùng thiện để đối nhân, lấy đức để xử thế,
 đó ắt là bậc quân tử.

Mỗi người trưởng thành đều mang trong mình những kỷ niệm về một thời thơ ấu ấm áp, khó quên. Khi sinh mệnh còn nhỏ, tâm người ta không chứa tạp niệm mà trắng trong, không tỳ vết, thuần tịnh và đơn giản. Bởi vậy vào thời thơ ấu, mỗi người đều có rất ít cảm giác sợ hãi và lo lắng.

Trẻ em sở dĩ có thể đối với cuộc sống mà “không lo không sợ”, không chỉ là bởi vì chúng chưa có nhận thức đầy đủ về cuộc sống mà điều quan trọng hơn là chúng không để tâm đến “được” và “mất” trong cuộc sống. Đối với “được” và “mất”, chúng chỉ đơn giản là vui và buồn thoảng qua trong chốc lát rồi rất nhanh chóng có những sự tò mò mới.

Khi con người trưởng thành, bị các loại quan niệm xã hội xâm nhập vào khiến con người ta bắt đầu lo và sợ. Bởi vì mỗi người đều có tâm ích kỷ cho nên sẽ nghĩ nhiều về “được” và “mất”, khi đó vô số những nỗi lo sợ được đưa tới như: Lo cơm áo, sợ đói khát, lo già yếu, sợ bệnh tật, lo mất đi tài sản, sợ chết…

Kỳ thực, suy cho cùng, nguyên nhân lớn nhất khiến con người ta phát sinh tâm lo sợ chính là sự ích kỷ và lòng tham. Khi chưa có được thì lo lắng làm sao để có được, được rồi lại lo cách để được nhiều hơn nữa và sợ sẽ bị mất đi… Bởi vậy, một người nếu như trong tâm không thể vứt bỏ hoàn toàn được “ích kỷ, chỉ lo bản thân mình” thì vĩnh viễn không thể thoát khỏi sự lo lắng và sợ hãi.

Chỉ cần không lo, không sợ thì đã là người quân tử rồi sao?”

Trong “Luận Ngữ”, Khổng Tử viết: “Người quân tử thì thản nhiên thư thái, kẻ tiểu nhân thường hay lo lắng, ưu sầu”. Hay cũng có thể nhận thấy rằng, người quân tử không lo không sợ còn kẻ tiểu nhân thì luôn thấp thỏm lo âu. Trong dòng chảy dài của lịch sử, “quân tử” và “tiểu nhân” là hai vấn đề chính vô cùng trọng yếu. Nó giống như hai phù hiệu vô cùng quan trọng, luôn được người đời sử dụng để đánh giá nhân phẩm của mọi người.

Người quân tử đại biểu cho những gì là chân thật, lương thiện và tốt đẹp nhất. Trong khi đó, kẻ tiểu nhân thì hoàn toàn trái lại, nó đại biểu cho những gì là giả tạo, độc ác và xấu xa nhất. Như thế nào được gọi là quân tử? Như thế nào được gọi là tiểu nhân? Thực sự, không thể dùng một hai câu để nói hết được định nghĩa về hai khái niệm này.

Trong “Luận Ngữ. Nhan Uyên” cũng viết rằng: Khi Tư Mã Ngưu hỏi Khổng Tử về tính cách của người quân tử, Khổng Tử trả lời rằng: “Người quân tử không lo, không sợ!”

Tư Mã Ngưu nghe xong câu trả lời của Khổng Tử thấy đạo lý này thật là quá đơn giản. Vì thế đã hỏi lại Khổng Tử rằng: “Chỉ cần không lo, không sợ thì đã là người quân tử rồi sao?” Câu hỏi của Tư Mã Ngưu ngụ ý rằng, làm người quân tử chỉ đơn giản vậy thôi sao?

Khổng Tử nói: “Làm người quân tử là không hề dễ dàng, phải luôn luôn tự xét lại bản thân mình, trong lòng phải hoàn toàn không có một chút thẹn và áy náy nào, chỉ có một nội tâm quang minh sáng tỏ, một tấm lòng thanh tịnh, tường hòa thì ấy mới là người quân tử.”

Thời cổ đại, các bậc chính nhân quân tử đều là có thái độ đúng mực, tận lực thuận theo mệnh trời, tận lực giải quyết mọi việc một cách thỏa đáng, những sự tình không giải quyết được thì sẽ thản nhiên đối mặt mà trong lòng không lo không sợ. Người quân tử luôn tự kiểm điểm, soi xét lại trong lòng mà không thẹn với Trời, Đất, không lo, không sợ. Đây thực sự là một cảnh giới tinh thần cao quý!

Người quân tử lòng dạ rộng lớn, không có sầu lo còn kẻ tiểu nhân thường xuyên sầu lo.

Về người quân tử và kẻ tiểu nhân, trong “Luận Ngữ” cũng có phân biệt rằng: “Quân tử thượng đạt, tiểu nhân hạ đạt.” Ý chỉ người quân tử hướng đến những điều cao cả, kẻ tiểu nhân lại hướng đến những điều thấp hèn. “Quân tử chu nhi bất bí, tiểu nhân bí nhi bất chu” , ý nói người quân tử hòa hợp mà không cấu kết bè phái, kẻ tiểu nhân cấu kết bè phái mà không hòa hợp. 

“Quân tử hoài đức, tiểu nhân hoài huệ”, ý nói người quân tử luôn nghĩ đến đạo đức còn kẻ tiểu nhân thì chỉ nhớ đến ân huệ mà mình đã giúp người khác. Hay “Quân tử dụ vu nghĩa, tiểu nhân dụ vu lợi.”: Quân tử hiểu rõ về nghĩa, tiểu nhân hiểu rõ về lợi.

“Quân tử thái nhi bất kiêu, tiểu nhân kiêu nhi bất thái.” Ý nói, người quân tử thư thái mà không kiêu, kẻ tiểu nhân kiêu mà không thư thái. Nhưng câu được truyền tụng rộng khắp nhất là: “Quân tử thản đãng đãng, tiểu nhân trường thích thích”, ý nói người quân tử lòng dạ rộng lớn, không có sầu lo còn kẻ tiểu nhân thường xuyên sầu lo.

Trong “Luận Ngữ”, Khổng Tử còn viết: “Quân tử đạo giả tam, ngã vô năng yên: nhân giả bất ưu, trí giả bất hoặc, dũng giả bất cụ.” (Tạm dịch: Người quân tử gồm có 3 đạo, mà ta chưa làm được đó là: Người nhân từ thì không lo, bậc trí giả thì không nghi ngờ, người dũng thì không sợ.)

Ngoài “không lo, không sợ” ra thì trong đạo của người quân tử còn tăng lên một bậc đó là biết rõ thị phi, chính tà. Người quân tử nhân từ mà không lo, chính là nói người quân tử thủ vững nhân nghĩa, làm việc gì cũng công chính vô tư, không thẹn với lương tâm, bằng lòng với mệnh trời, không so đo lợi hại được mất, vì thế mà không lo.

Người quân tử là bậc trí giả không có nghi ngờ, chính là nói rằng người quân tử thực sự có trí tuệ cao, bất luận sự việc gì đều hiểu rõ, có thể phân biệt đúng sai, thật giả, vì thế mà vô luận là đối mặt với sự tình gì họ cũng sẽ không nghi hoặc.

Người quân tử dũng cảm mà không sợ chính là nói rằng người quân tử có tấm lòng rộng rãi, sáng tỏ, ngửa mặt nhìn trời hay cúi xuống nhìn đất đều không thẹn, xét lại lòng mình mà không thấy cắn rứt, dũng cảm chịu trách nhiệm, làm việc trượng nghĩa, đúng lý hợp tình, nên gặp bất cứ chuyện gì cũng không sợ hãi. Một người “nhân, trí, dũng” không lo, không nghi ngờ, không sợ thì mới là chính nhân quân tử.

Không đau buồn chuyện quá khứ, không cầu chuyện tương lai ắt sẽ khoái hoạt, vui sướng.

Có người từng hỏi Phật Thích Ca Mâu Ni rằng: “Vì sao người đức hạnh cao thượng, tu thân dưỡng tính lại luôn tỏa ra tâm thái bình tĩnh mà một vầng hào quang tràn đầy sự vui sướng, khoái hoạt như vậy?”

Phật Thích Ca Mâu Ni trả lời: “Đó là bởi vì, họ không vì chuyện quá khứ mà đau buồn, không cầu những chuyện chưa tới của tương lai, họ luôn thấy đầy đủ, thỏa mãn, bởi vậy mà họ luôn lộ ra vẻ dạt dào vui sướng.”

Kỳ thực một người bình thường sẽ rất khó lý giải trạng thái tinh thần của người tu luyện bởi vì trình độ cảnh giới tinh thần họ hướng đến là khác nhau.

Cũng giống như người tu luyện, người quân tử không lo không sợ, thản nhiên với được và mất, tiêu diêu tự tại, đó phải là kẻ sĩ đắc đạo mới có thể đạt đến cảnh giới đó!

 

Nguồn tham khảo

http://trithucvn.net/van-hoa/long-tham-va-ich-ky-la-nguyen-nhan-lon-nhat-khien-con-nguoi-lo.html, Trithucvn
Quan tâm  
5

Bài viết liên quan

Ý kiến bạn đọc

Bài viết cùng chuyên mục

 
Nếu Thông Tường Và Làm Theo 9 Định Luật Này, Vận Mệnh Của Bạn Chắc Chắn Sẽ Sang Chương Mới Cực Kỳ Tốt Đẹp Và Viên Mãn
Con người ai cũng mong muốn có được cuộc sống tốt đẹp, viên mãn và hạnh phúc nhưng để đạt được cảnh giới đó thì bạn phải có vận mệnh tốt. Nếu không may có mệnh xấu thì bạn cũng đừng quá lo lắng. Bởi Mệnh là do trời...
Gia Trưởng Mang Hàm Nghĩa Gì? Có Phải Là Độc Đoán Chuyên Quyền Hay Không?
Ngày nay mọi người thường hay gán câu "gia trưởng" cho những kẻ vũ phu, coi thường phụ nữ hay những người có thói áp đặt người khác theo ý mình. Vậy hàm ý sâu xa của từ "gia trưởng" có phải mang nghĩa đó chăng?
5 Màn Ảo Thuật Có Cái Kết Kinh Hoàng Nhất Trong Lịch Sử
Những màn trình diễn ảo thuật thành công có thể khiến công chúng ngẩn ngơ. Tuy nhiên, không phải ảo thuật gia nào cũng hoàn thành màndiễn kịch tính của mình mà không hề hấn gì, một số ảo thuật gia do không gặp may nên đã bị tử...
Linh Hồn Là Gì? Linh Hồn Có Thực Sự Tồn Tại?
Mỗi người đều có 2 phần: Thể xác và Linh hồn. Nhục thân thì chỉ tồn tại trong một khoảng thời gian nhất định nhưng linh hồn thì tồn tại vĩnh cửu? Vậy, theo bạn: Linh Hồn Là Gì? Linh Hồn Có Thực Sự Tồn Tại?
Cách Đây 1400 Năm Lý Thuần Phong Thời Nhà Đường Đã Tiên Đoán Được Nhật Thực Sẽ Xảy Ra
Cách đây khoảng 1400 năm trước, một người tên là Lý Thuần Phong sống tại thời nhà Đường, đã dự đoán chính xác về sự xuất hiện của nhật thực, cho thấy khả năng dự đoán phi thường của người xưa.
Thân Nghiệp Và Khẩu Nghiệp Đều Bị Quyết Định Bởi Ý Niệm Đừng Để Những Suy Nghĩ Bất Lương Khiến Bạn Bị Đày Xuống Địa Ngục
Một khi ý niệm không khởi thì lời sẽ không nói ra, thân thể cũng không thể đơn độc hành động. Cho nên mới nói thân nghiệp và khẩu nghiệp đều bị quyết định bởi ý niệm”. Cho nên đừng để những suy nghĩ bất lương khiến...
Tính Cách - Hôn Nhân - Sự Nghiệp - Tài Vận Của Bạch Dương Nhóm Máu B
Bạch Dương nhóm máu B là những người suy nghĩ linh hoạt, làm việc nhanh nhẹn, lý trí. Bạn ghét người lôi thôi dài dòng, thích nhanh gọn dứt khoát, bất mãn hay phẫn nộ thường lộ rõ ra ngoài. Năng lực quyết đoán đi kèm với hành động...
Vận Mệnh Là Gì? Có Thay Đổi Được Vận Mệnh Hay Không? Thuật Xem Bói Là Khoa Học May Mê Tín?
Để có thể phán xét xem bói là khoa học hay mê tín thì chúng ta cần phải hiểu rõ về nó, muốn thông tường thì đầu tiên bạn phải hiểu được Vận Mệnh là gì? Vận Mệnh là do trời định hay do con người tự kiến tạo cho bản thân?
Câu Chuyện Luân Hồi Chuyển Thế Của Nhà Triết Học Lừng Danh Thời Minh Triều Vương Dương Minh
Luân hồi chuyển thế có hay không thì chả ai biết được nhưng trong dân gian cũng như truyền thuyết và sử học thì có ghi chép lại rất nhiều điều ly kỳ về chủ đề này. Câu Chuyện Luân Hồi Chuyển Thế Của Nhà Triết Học Lừng Danh...
Mơ Rụng Răng: Lời Cảnh Báo Về Sức Khỏe, Sự Bế Tắc Và Tình Dục
Thỉnh thoảng người ta thường có những giấc mơ tiên tri như bắt được cá lóc, hoặc răng tự nhiên rụng vài ba cái, miệng đầy máu hay có hàm răng trắng xinh sáng chói. Mơ thấy rụng răng đó cũng là lời cảnh báo...