Thứ tư, 20/06/2018 4:28 PM

Luận Bàn Về Quân Tử Và Tiểu Nhân: Người Quân Tử Không Lo Không Sợ Còn Kẻ Tiểu Nhân Thì Luôn Thấp Thỏm Lo Âu?

Thứ tư, 09/08/2017 8:30 AM

Khổng Tử giảng: “Người quân tử không lo không sợ còn kẻ tiểu nhân thì luôn thấp thỏm lo âu.” Vậy vì sao con người có lo sợ và vì sao từ “lo lắng, sợ hãi” lại có thể nhìn ra người quân tử và kẻ tiểu nhân?

Thuận theo tự nhiên, không để ý đến Được và Mất, dùng thiện để đối nhân, lấy đức để xử thế,
 đó ắt là bậc quân tử.

Mỗi người trưởng thành đều mang trong mình những kỷ niệm về một thời thơ ấu ấm áp, khó quên. Khi sinh mệnh còn nhỏ, tâm người ta không chứa tạp niệm mà trắng trong, không tỳ vết, thuần tịnh và đơn giản. Bởi vậy vào thời thơ ấu, mỗi người đều có rất ít cảm giác sợ hãi và lo lắng.

Trẻ em sở dĩ có thể đối với cuộc sống mà “không lo không sợ”, không chỉ là bởi vì chúng chưa có nhận thức đầy đủ về cuộc sống mà điều quan trọng hơn là chúng không để tâm đến “được” và “mất” trong cuộc sống. Đối với “được” và “mất”, chúng chỉ đơn giản là vui và buồn thoảng qua trong chốc lát rồi rất nhanh chóng có những sự tò mò mới.

Khi con người trưởng thành, bị các loại quan niệm xã hội xâm nhập vào khiến con người ta bắt đầu lo và sợ. Bởi vì mỗi người đều có tâm ích kỷ cho nên sẽ nghĩ nhiều về “được” và “mất”, khi đó vô số những nỗi lo sợ được đưa tới như: Lo cơm áo, sợ đói khát, lo già yếu, sợ bệnh tật, lo mất đi tài sản, sợ chết…

Kỳ thực, suy cho cùng, nguyên nhân lớn nhất khiến con người ta phát sinh tâm lo sợ chính là sự ích kỷ và lòng tham. Khi chưa có được thì lo lắng làm sao để có được, được rồi lại lo cách để được nhiều hơn nữa và sợ sẽ bị mất đi… Bởi vậy, một người nếu như trong tâm không thể vứt bỏ hoàn toàn được “ích kỷ, chỉ lo bản thân mình” thì vĩnh viễn không thể thoát khỏi sự lo lắng và sợ hãi.

Chỉ cần không lo, không sợ thì đã là người quân tử rồi sao?”

Trong “Luận Ngữ”, Khổng Tử viết: “Người quân tử thì thản nhiên thư thái, kẻ tiểu nhân thường hay lo lắng, ưu sầu”. Hay cũng có thể nhận thấy rằng, người quân tử không lo không sợ còn kẻ tiểu nhân thì luôn thấp thỏm lo âu. Trong dòng chảy dài của lịch sử, “quân tử” và “tiểu nhân” là hai vấn đề chính vô cùng trọng yếu. Nó giống như hai phù hiệu vô cùng quan trọng, luôn được người đời sử dụng để đánh giá nhân phẩm của mọi người.

Người quân tử đại biểu cho những gì là chân thật, lương thiện và tốt đẹp nhất. Trong khi đó, kẻ tiểu nhân thì hoàn toàn trái lại, nó đại biểu cho những gì là giả tạo, độc ác và xấu xa nhất. Như thế nào được gọi là quân tử? Như thế nào được gọi là tiểu nhân? Thực sự, không thể dùng một hai câu để nói hết được định nghĩa về hai khái niệm này.

Trong “Luận Ngữ. Nhan Uyên” cũng viết rằng: Khi Tư Mã Ngưu hỏi Khổng Tử về tính cách của người quân tử, Khổng Tử trả lời rằng: “Người quân tử không lo, không sợ!”

Tư Mã Ngưu nghe xong câu trả lời của Khổng Tử thấy đạo lý này thật là quá đơn giản. Vì thế đã hỏi lại Khổng Tử rằng: “Chỉ cần không lo, không sợ thì đã là người quân tử rồi sao?” Câu hỏi của Tư Mã Ngưu ngụ ý rằng, làm người quân tử chỉ đơn giản vậy thôi sao?

Khổng Tử nói: “Làm người quân tử là không hề dễ dàng, phải luôn luôn tự xét lại bản thân mình, trong lòng phải hoàn toàn không có một chút thẹn và áy náy nào, chỉ có một nội tâm quang minh sáng tỏ, một tấm lòng thanh tịnh, tường hòa thì ấy mới là người quân tử.”

Thời cổ đại, các bậc chính nhân quân tử đều là có thái độ đúng mực, tận lực thuận theo mệnh trời, tận lực giải quyết mọi việc một cách thỏa đáng, những sự tình không giải quyết được thì sẽ thản nhiên đối mặt mà trong lòng không lo không sợ. Người quân tử luôn tự kiểm điểm, soi xét lại trong lòng mà không thẹn với Trời, Đất, không lo, không sợ. Đây thực sự là một cảnh giới tinh thần cao quý!

Người quân tử lòng dạ rộng lớn, không có sầu lo còn kẻ tiểu nhân thường xuyên sầu lo.

Về người quân tử và kẻ tiểu nhân, trong “Luận Ngữ” cũng có phân biệt rằng: “Quân tử thượng đạt, tiểu nhân hạ đạt.” Ý chỉ người quân tử hướng đến những điều cao cả, kẻ tiểu nhân lại hướng đến những điều thấp hèn. “Quân tử chu nhi bất bí, tiểu nhân bí nhi bất chu” , ý nói người quân tử hòa hợp mà không cấu kết bè phái, kẻ tiểu nhân cấu kết bè phái mà không hòa hợp. 

“Quân tử hoài đức, tiểu nhân hoài huệ”, ý nói người quân tử luôn nghĩ đến đạo đức còn kẻ tiểu nhân thì chỉ nhớ đến ân huệ mà mình đã giúp người khác. Hay “Quân tử dụ vu nghĩa, tiểu nhân dụ vu lợi.”: Quân tử hiểu rõ về nghĩa, tiểu nhân hiểu rõ về lợi.

“Quân tử thái nhi bất kiêu, tiểu nhân kiêu nhi bất thái.” Ý nói, người quân tử thư thái mà không kiêu, kẻ tiểu nhân kiêu mà không thư thái. Nhưng câu được truyền tụng rộng khắp nhất là: “Quân tử thản đãng đãng, tiểu nhân trường thích thích”, ý nói người quân tử lòng dạ rộng lớn, không có sầu lo còn kẻ tiểu nhân thường xuyên sầu lo.

Trong “Luận Ngữ”, Khổng Tử còn viết: “Quân tử đạo giả tam, ngã vô năng yên: nhân giả bất ưu, trí giả bất hoặc, dũng giả bất cụ.” (Tạm dịch: Người quân tử gồm có 3 đạo, mà ta chưa làm được đó là: Người nhân từ thì không lo, bậc trí giả thì không nghi ngờ, người dũng thì không sợ.)

Ngoài “không lo, không sợ” ra thì trong đạo của người quân tử còn tăng lên một bậc đó là biết rõ thị phi, chính tà. Người quân tử nhân từ mà không lo, chính là nói người quân tử thủ vững nhân nghĩa, làm việc gì cũng công chính vô tư, không thẹn với lương tâm, bằng lòng với mệnh trời, không so đo lợi hại được mất, vì thế mà không lo.

Người quân tử là bậc trí giả không có nghi ngờ, chính là nói rằng người quân tử thực sự có trí tuệ cao, bất luận sự việc gì đều hiểu rõ, có thể phân biệt đúng sai, thật giả, vì thế mà vô luận là đối mặt với sự tình gì họ cũng sẽ không nghi hoặc.

Người quân tử dũng cảm mà không sợ chính là nói rằng người quân tử có tấm lòng rộng rãi, sáng tỏ, ngửa mặt nhìn trời hay cúi xuống nhìn đất đều không thẹn, xét lại lòng mình mà không thấy cắn rứt, dũng cảm chịu trách nhiệm, làm việc trượng nghĩa, đúng lý hợp tình, nên gặp bất cứ chuyện gì cũng không sợ hãi. Một người “nhân, trí, dũng” không lo, không nghi ngờ, không sợ thì mới là chính nhân quân tử.

Không đau buồn chuyện quá khứ, không cầu chuyện tương lai ắt sẽ khoái hoạt, vui sướng.

Có người từng hỏi Phật Thích Ca Mâu Ni rằng: “Vì sao người đức hạnh cao thượng, tu thân dưỡng tính lại luôn tỏa ra tâm thái bình tĩnh mà một vầng hào quang tràn đầy sự vui sướng, khoái hoạt như vậy?”

Phật Thích Ca Mâu Ni trả lời: “Đó là bởi vì, họ không vì chuyện quá khứ mà đau buồn, không cầu những chuyện chưa tới của tương lai, họ luôn thấy đầy đủ, thỏa mãn, bởi vậy mà họ luôn lộ ra vẻ dạt dào vui sướng.”

Kỳ thực một người bình thường sẽ rất khó lý giải trạng thái tinh thần của người tu luyện bởi vì trình độ cảnh giới tinh thần họ hướng đến là khác nhau.

Cũng giống như người tu luyện, người quân tử không lo không sợ, thản nhiên với được và mất, tiêu diêu tự tại, đó phải là kẻ sĩ đắc đạo mới có thể đạt đến cảnh giới đó!

 

Nguồn tham khảo

http://trithucvn.net/van-hoa/long-tham-va-ich-ky-la-nguyen-nhan-lon-nhat-khien-con-nguoi-lo.html, Trithucvn
Quan tâm  
7

Bài viết liên quan

Ý kiến bạn đọc

Bài viết cùng chuyên mục

 
Người Gieo Nhân Lành Ắt Sẽ Trổ Quả Phúc Báo, Phong Thủy Sẽ Tự Chuyển Hung Thành Cát
Phong thủy luôn luân chuyển, người thường hay hành thiện tích âm đức, dương đức ắt sẽ được phúc âm dương hồi báo. Kẻ hành ác dẫu có thay đổi phong thủy gia trạch đến thế nào đi chăng nữa thì con cháu cũng không thể giàu sang...
Thấy Mới Tin, Không Thấy Không Tin và Câu Chuyện Nhan Hồi Ăn Vụng
Thầy trò Khổng Từ qua nước Tề du thuyết, qua nhiều ngày tháng trên đường, lương thảo cạn kiệt và cũng may khi vừa đến đất Tề thì có một vị hào phú biếu một ít gạo, Nhan Hồi được giao nhiệm vụ nấu cơm nhưng trong lúc ấy ông...
Ảo Thuật Là Phép Màu Huyền Năng Hay Chỉ Là Trò Bịp?
Ảo thuật đã từng xuất hiện trong xã hội loài người từ cách đấy hơn 5.000 năm, nó cũng trải qua nhiều giai đoạn thăng trầm. Bạn đã từng xem hay nghe nói đến ảo thuật rồi, vậy Ảo Thuật Là Phép Màu Huyền Năng Hay Chỉ Là Trò Bịp?
Bạn Sẽ Được, Mất Điều Gì Khi Tin hay Không Tin Vào Phật Pháp?
Bạn sẽ nhận được gì hay mất đi những gì khi tin hay không tin vào sự tồn tại của Phật. Đây cũng là thắc mắc của rất nhiều người. Nếu bạn cũng đang có tâm trạng như thế, bài viết này sẽ giúp bạn tỏ tường.
Hứa Phụ: Nữ Sỹ Thời Hán Có Tài Xem Tướng Đoán Mệnh Như Thần
Vận mệnh con người đã được sắp đặt từ trước vì thế mới có thể tiên đoán được. Nói về thuật xem tướng đoán mệnh thì không thể không nói đến Hứa Phụ, một nữ sỹ thời Hán được xem như thần nhân bởi những sấm ngôn...
Hạnh Phúc Được Mua Bằng Gì? Bất Hạnh Đến Từ Đâu?
Trên đời này cái gì cũng có giá của nó, hạnh phúc được mua bằng mồ hôi, nước mắt, máu và thiện nghiệp được gieo từ muôn vàn kiếp trước. Sự bần cùng, bất hạnh sẽ được trả cho những kẻ làm ăn hời hợt, lãng phí thời gian...
3 Cung Hoàng Đạo Có Tài Tranh Luận Cực Đỉnh Với Tư Duy Logic Và Khả Năng Lập Luận Chặt Chẽ
Nói thì ai chẳng nói được còn tư duy Logic, khả năng lập luận chặt chẽ với tài hùng biện cực đỉnh thì chỉ có 3 cung hoàng đạo này mới có thôi. Vậy những bạn nào nằm trong top này thì thật đáng ngưỡng mộ...
3 Con Giáp Cực Kỳ Giàu Có, Viên Mãn Và Hạnh Phúc Sau Khi Sinh Con Thứ 2
Bạn đã có gia đình và đã từng sinh con, có bao giờ bạn tò mò khi nào mình sẽ giàu có với tiền bạc rủng rỉnh không? Không phải ai cũng được ưu đãi nha hơm, chỉ có 3 con giáp tuyệt vời dưới đây mới cực kỳ...
Hãy Cân Nhắc Trước Khi Phát Lời Thề Độc: Câu Chuyện Báo Ứng Qua Lời Thề Của Vị Ni Cô Sẽ Giúp Ta Khai Tâm
Lời thề chính là cam kết với trời đất, với Thần Phật mặc dù chỉ là lời nói nhưng có giá trị thiên thu vì chúng đã được Đấng Tối Cao chứng giám, chỉ khi thực hiện xong lời thề ấy thì mới được tự do. Vậy nên hãy cân nhắc...
Giải Mã Giấc Mơ Thấy Lợn: Mơ Thấy Lợn Mẹ Là Tiền Tiêu Không Hết, Mơ Thấy Lợn Kêu Gào Là Sắp Có Tin Xấu
Bạn có bao giờ mơ thây lợn (heo) chưa? nếu có, hãy đọc bài viết này để giải mã mọi mộng mị liên quan đến lợn nhé. Trong mơ của bạn có lợn xuất hiện thì đôi khi là điềm báo tin tốt, nhưng cũng có những tín hiệu xấu được...