Thứ hai, 21/05/2018 10:57 PM

Những Tinh Hoa Của Cổ Nhân Trong Việc Phân Biệt: Chính Tà, Thiện Ác

Thứ sáu, 14/07/2017 5:24 PM

Cổ nhân trong việc nhìn nhận về chính tà, thường dùng hình ảnh quân tử và tiểu nhân để phân chia đúng sai thị phi. Thuận theo thiên đạo, tôn kính nhân đạo chính là quân tử, phản lại thì chính là tiểu nhân.

Những Tinh Hoa Của Cổ Nhân Trong Việc Phân Biệt: Chính Tà, Thiện Ác.

Có câu: “Thiên thành kiện, quân tử dĩ tự cường, bất tức”, ý nói rằng, hành động của trời là rất mạnh mẽ; người quân tử, noi theo đó mà bất cứ hành vi nào cũng tự cường tự lực; “hậu đức tải vật”, con người phải cảm ngộ được đức mà tu chính mình; thừa hành “nhân, lễ, nghĩa, trí, tín”, kính trọng “thiên địa quân thân sư”, chính là thực hành đạo làm người.

Vậy cổ nhân nhìn nhận như thế nào về đối nhân xử thế, thiện ác chính tà? Dưới đây là những câu nói và cách làm tiêu biểu mà cổ nhân xưa để lại.

1. Lấy chỗ dư thừa để bổ sung cho chỗ thiếu khuyết là phù hợp với Thiên đạo

Nguyên văn trong “Đạo Đức Kinh” có viết: “Tổn hữu dư nhi bổ bất túc, thiên chi đạo dã. Nhân chi đạo, tắc bất nhiên, tổn bất túc dĩ phụng hữu dư. Thục năng hữu dư dĩ phụng thiên hạ? Duy hữu đạo giả”.

Tạm dịch:

Thiên đạo, là lấy chỗ dư thừa để bổ sung cho chỗ thiếu thốn; nhưng cách làm của con người trong thế tục lại là người nghèo khổ túng thiếu lại phải cung phụng người phú quý dư thừa. Ai có thể mang phần dư thừa của mình để cung phụng cho thiên hạ? Chỉ có thể là người có đạo.

Có chuyện kể rằng, Trung Thư Lệnh Bùi Giai năm nào cũng xin cầu viện Triệu Nhị Vương của nước Lương. Triệu Nhị Vương liền dùng tiền thu tô thuế, lấy ra mấy trăm vạn, ban cho Bùi Giai. Bùi Giai lại dùng số tiền này đi cứu tế tất cả những người nghèo khổ mà ông từng biết.

Có người mỉa mai Bùi Giai rằng: “Ngươi sao lại đến chỗ người khác (chỉ Triệu Nhị Vương, nước Lương) ăn xin tiền bạc mang về bố thí cho người nghèo như vậy?”

Bùi Giai nói: “Tôi lấy phần dư giả của họ mang về cứu tế cho những người cơm không đủ no, áo không đủ ấm, như thế gọi là phù hợp với thiên đạo vậy”.

2. Buông ‘ý khí’, bỏ ‘tao nhã’

Nhà thơ, nhà văn nổi tiếng nhà Minh Trần Mi Công đã nói: “Hậu sinh bối hung trung lạc ‘ý khí’ lưỡng tự, tắc giao du định bất đắc lực; lạc ‘tao nhã’ nhị tự, tắc độc thư định bất thâm tâm”

Tạm dịch:

Kẻ hậu sinh có mang hai chữ ‘ý khí’, thì khi hành sự, giao hữu ở bên ngoài, nhất định sẽ không được hài hòa; tâm lý có mang hai chữ “tao nhã”, thì học sẽ không thể chuyên tâm.

Nhìn một anh hùng, thì phải nhìn chỗ tiểu tiết của họ, xem có chỗ nào bỏ sót hay không.

3. Hợp đạo lý, suy nghĩ cẩn trọng

Trần Mi Công nói: “Khán trung nhân, khán kỳ đại xử bất tẩu tác; khán hào kiệt, khán kỳ tiểu xử bất sấm lậu”.

Tạm dịch:

Nhìn một người bình thường, phải nhìn những khi gặp việc lớn, họ có thể giữ mình được hay không; nhìn một anh hùng, thì phải nhìn chỗ tiểu tiết của họ, xem có chỗ nào bỏ sót hay không.

4. Sự khác biệt giữa quân tử và tiểu nhân

La Viễn Du nói: “Đại hào kiệt dụng tâm, ân xử nan tri, oán xử dịch chỉ; tỏa tỏa quân tử, hành tàng phản thị”.

Tạm dịch:

Đại hào kiệt (chỉ quân tử) dụng tâm, nằm ở chỗ thi ân với người khác thì ít người biết đến; nhưng khi bị oán trách thì người ta lại biết rõ. Quân tử hèn mọn (chỉ ngụy quân tử), mọi hành vi ứng xử của họ đều tương phản với hào kiệt.

5. Còn quyền nịnh nọt a dua, mất quyền khinh thị lạnh nhạt

Trần Kế Nho nói: “Khi quyền thế ở trong tay, người khác giống như là bầy kiến tụ tập ở trên thịt dê, vây quanh lấy mình, nịnh nọt a dua; khi quyền thế mất đi, họ giống như chim ưng đã ăn no bay lên bầu trời cao, rời đi một cách lạnh nhạt vô tình. Hạt bụi bơ vơ trong thế giới hỗn loạn, từ xưa đến nay thế sự đa phần vẫn là vậy”.

6. Không nhờ vả thì không tạ ơn

Dương Phổ khi còn nhậm chức trong triều đình, rất nhiều người đều muốn nịnh bợ ông. Thế nên, khi con trai của Dương Phổ đến kinh thành vấn an cha, trên đường có đi qua huyện châu, ai ai cũng gửi quà biếu, chỉ có huyện lệnh Gian Lăng – Phạm Lý là không.

Dương Phổ hết sức tán dương Phạm Lý, tiến cử Phạm Lý làm thái thú Đức Nữ.

Có người khuyên Phạm Lý viết thư gửi Dương Phổ, để biểu thị lòng biết ơn. Phạm Lý nói: “Tể tướng tiến cử ta, là tuyển dụng nhân tài cho triều đình; ta nhận chức Thái thú, là vì hiến thân cho triều đình, mà phụng mệnh nhậm chức. Một Dương một Phạm chưa từng biết nhau. Ta tại sao lại phải cảm tạ ông ta?”

theo Tinhhoa

 
Quan tâm  
7

Bài viết liên quan

Ý kiến bạn đọc

Bài viết cùng chuyên mục

 
Cuộc Chiến Bằng Bùa Chú và Trấn Yểm Phong Thủy Giữa 2 Dòng Họ Xứ Mường Suốt Hơn 700 Năm
Chỉ vì tranh đoạt quyền vị và đố kỵ lẫn nhau mà 2 dòng họ Quách Công và Quách Ngọc ở xứ Mường Rụng đã trấn yểm nhau bằng bùa chú, giếng độc và trâu trắng suốt hơn 700 năm qua.
Dấu Hiệu Nhận Dạng Kẻ Tiểu Nhân và Cách Hành Xử Với Những Kẻ Lòng Lang Dạ Sói Này
Kẻ tiểu nhân thì đời nào cũng có, họ len lỏi, đan xen trong xã hội loài người và họ chính là nguyên nhân làm cho xã hôi suy tàn, đạo đức xuống cấp. Dưới đây là những dấu hiệu nhận biết họ và cách mà người xưa khuyên nên đối...
5 Màn Ảo Thuật Có Cái Kết Kinh Hoàng Nhất Trong Lịch Sử
Những màn trình diễn ảo thuật thành công có thể khiến công chúng ngẩn ngơ. Tuy nhiên, không phải ảo thuật gia nào cũng hoàn thành màndiễn kịch tính của mình mà không hề hấn gì, một số ảo thuật gia do không gặp may nên đã bị tử...
Bí Mật Kinh Thánh: Chương 1 - Sáng Thế Ký
Kinh Thánh là một trong những tác phẩm vĩ đại nhất của nhân loại, tùy theo thế giới quan, nhân sinh quan và khả năng cảm thụ của mỗi người mà nó hiển lộ ra những ý nghĩa khác nhau. Chúng ta hãy cùng khám phá những điều tuyệt vời về...
Cách Đây 1400 Năm Lý Thuần Phong Thời Nhà Đường Đã Tiên Đoán Được Nhật Thực Sẽ Xảy Ra
Cách đây khoảng 1400 năm trước, một người tên là Lý Thuần Phong sống tại thời nhà Đường, đã dự đoán chính xác về sự xuất hiện của nhật thực, cho thấy khả năng dự đoán phi thường của người xưa.
6 Cảnh Giới Đối Nhân Xử Thế Của Người Cao Minh
Đời người có vô vàn khó khắn trắc trở, sang hèn, vinh nhục lẫn lôn nhưng nếu tâm luôn chính trực đoan chính, hanh sự thì nhân từ, bao dung, khí phách thì mọi nghịch cảnh sẽ mau qua, mọi tai vạ sẽ được hóa giải và con đường thành...
Tình Yêu Thực Sự Của 12 Cung Hoàng Đạo Sẽ Xuất Hiện Sau Khi Trải Qua Mấy Mối Tình?
Bạn sẽ trải qua bao nhiêu mỗi tình rồi và liệu đâu sẽ là tình cuối, là người sẽ cùng bạn sánh bước trăm năm? Hãy xem quan điểm yêu của 12 cung hoàng đạo dưới đây đểbiết sau khi trải qua bao nhiêu mỗi tình thì...
7 Đặc Điểm Tướng Mạo Của Kẻ Ngốc Có Phúc Báo
Người xưa nói "có xả bỏ thì mới có đắc được", có cho đi thì mới có hồi báo thế nhưng thế tục thường thì chỉ thích nhận hơn là cho. Nếu đắc được điều này hẳn phúc báo sẽ vô lượng nhưng chắc chắn bạn sẽ bị người...
Chế Giễu Người Khác Là Khỉ Bản Thân Mình Sẽ Chuyển Sinh Thành Khỉ
Nhân quả vốn vô tình, không khoan nhượng, không bỏ sót và không bao giờ rơi vào quên lãng, nó như là một "nguyên tử" bất biến trong vũ trụ và khi nhân duyên đến nó sẽ ứng nghiệm ngay. Vì thế, sống trên đời đừng nên buông lời thị...
Giải Mã Giấc Mơ Thấy Lợn: Mơ Thấy Lợn Mẹ Là Tiền Tiêu Không Hết, Mơ Thấy Lợn Kêu Gào Là Sắp Có Tin Xấu
Bạn có bao giờ mơ thây lợn (heo) chưa? nếu có, hãy đọc bài viết này để giải mã mọi mộng mị liên quan đến lợn nhé. Trong mơ của bạn có lợn xuất hiện thì đôi khi là điềm báo tin tốt, nhưng cũng có những tín hiệu xấu được...