Thứ sáu, 22/02/2019 10:57 AM

Khám Hội Chứng Màng Não

Thứ bảy, 21/05/2016 1:24 PM

1. Một số đặc điểm về cấu tạo và chức năng của màng não.

+ Cấu tạo màng não: Màng não (meninx) gồm có 3 lớp:

- Màng cứng (dura mater): Là một màng xơ dày, dính chặt vào mặt trong xương sọ và gồm có hai lá. Trong khoang sọ hai lá này dính với nhau, chúng chỉ tách ra ở những chỗ tạo thành xoang tĩnh mạch.

- Màng nhện (arachnoidea): Là một màng mỏng, gồm những sợi lỏng lẻo. Màng nhện nằm sát mặt trong của màng cứng.

- Màng nuôi, hay còn gọi là màng mềm (pia mater): Dính sát tổ chức não, có nhiều mạch máu. Giữa màng nhện và màng nuôi có khoang dưới nhện chứa dịch não tủy.

+ Chức năng của màng não là bao quanh và bảo vệ não bộ, tủy sống và phần đầu của các dây thần kinh sọ não. Khi màng não bị tổn thương do nhiều nguyên nhân khác nhau, trên lâm sàng sẽ thấy biểu hiện của hội chứng màng não (meningismus). Cần chú ý phân biệt với triệu chứng của đau cột sống cổ; ở người già, trẻ em và bệnh nhân hôn mê mặc dù có kích thích màng não nhưng các dấu hiệu thường biểu hiện không rõ hoặc thậm chí không có.

Khám Hội Chứng Màng Não
Người bệnh mệt mỏi, bơ phờ.

2. Phương pháp khám hội chứng màng não.

2.1. Triệu chứng chức năng:

+ Người bệnh mệt mỏi, vẻ mặt bơ phờ, môi khô, lưỡi bẩn, tăng cảm toàn thân, khát nước, đái ít.

+ Thân nhiệt thay đổi, mạch chậm, không đều, da và niêm mạc khô nóng, ăn uống kém.

+ Quan sát: Các trường hợp có hội chứng màng não điển hình sẽ thấy bệnh nhân nằm “tư thế cò súng” (nằm nghiêng, đầu ngửa ra sau, hai tay co, hai đầu gối co sát bụng, lưng cong ra sau).

+ Đau đầu là triệu chứng hay gặp nhất, thường đau ở trán và sau gáy, đau tăng khi có tiếng động và ánh sáng, có lúc đau dữ dội. Đôi khi người bệnh hôn mê nhưng vẫn rên rỉ vì nhức đầu, trẻ em đang ngủ bỗng kêu thét lên.

+ Nôn dễ dàng, nôn vọt đột ngột không liên quan tới bữa ăn. + Táo bón thường xuất hiện từ ngày thứ 3-4 trở đi.

2.2. Triệu chứng thực thể:

+ Dấu hiệu cứng gáy:

- Người bệnh nằm ngửa.

- Thầy thuốc đặt tay vào vùng chẩm của người bệnh và gấp đầu bệnh nhân về phía trước.

- Bình thường cằm của bệnh nhân đưa sát được vào ngực, dấu hiệu dương tính khi cằm bệnh nhân không đưa sát được vào ngực, do các cơ ở gáy bị cứng nên gấp cổ hạn chế và gây đau.

Chú ý: Ở trẻ nhỏ bình thường trương lực cơ cüng tăng nên khi khám cứng gáy, dấu hiệu cứng gáy ít có giá trị; mà người ta nhấc bổng đứa b lên, bình thường trẻ co hai chân và đạp chân tay nhưng trẻ viêm màng não thì cứ co chân mãi.

+ Dấu hiệu Kernig:

- Người bệnh nằm ngửa, đặt cẳng chân vuông góc với đùi, đùi vuông góc với thân mình.

- Thầy thuốc nâng từ từ cẳng chân bệnh nhân lên thẳng trục với đùi.

- Trường hợp tổn thương màng não, các cơ sau đùi và cẳng chân co cứng, không nâng cẳng chân lên được hoặc nâng lên được rất ít, hay bệnh nhân nhăn mặt kêu đau. Đó là dấu hiệu Kerrnig dương tính, được tính bằng góc tạo bởi cẳng chân và đùi.

+ Dấu hiệu Brudzinski trên hay Brudzinski chẩm:

- Bệnh nhân nằm ngửa, hai chân duỗi thẳng.

- Thầy thuốc đặt tay trái vào ngực bệnh nhân, tay phải nâng đầu bệnh nhân.

- Dấu hiệu dương tính khi bệnh nhân đau gáy và hai chân co lại.

+ Dấu hiệu Brudzinski đối bên:

- Bệnh nhân nằm ngửa, hai chân duỗi thẳng.

- Thầy thuốc gấp cẳng chân một bên của bệnh nhân vào đùi, gấp đùi vào bụng.

- Bình thường chân duỗi thẳng vẫn giữ nguyên tư thế, dấu hiệu dương tính khi chân đó cüng co lại.

+ Dấu hiệu Brudzinski mu:

- Bệnh nhân nằm ngửa, hai chân duỗi thẳng.

- Thầy thuốc ấn mạnh lên bờ trên xương mu của bệnh nhân.

- Dấu hiệu dương tính khi bệnh nhân kh p và co chi dưới vào bụng.

+ Tăng cảm giác đau: Gãi vào da hay châm nhẹ kim vào da, người bệnh kêu đau và phản ứng lại rất mạnh. Ấn vào các điểm xuất chiếu của dây thần kinh V, dây thần kinh chẩm bệnh nhân đau tăng lên.

+ Sợ ánh sáng nên người bệnh thích quay mặt vào phía tối, tiếng động mạnh làm bệnh nhân khó chịu.

+ Khám phản xạ gân xương: Tăng đều ở tứ chi.

+ Rối loạn thần kinh giao cảm: Mặt khi đỏ, khi tái, đôi khi vã mồ hôi lạnh.

+ Dấu hiệu vạch màng não (dấu hiệu Trousseau):

- Bệnh nhân nằm ngửa, hai chân duỗi thẳng, bộc lộ vùng ngực, bụng.

- Thầy thuốc dùng kim đầu tù vạch các đường trên da ngực, bụng bệnh nhân ở cả hai bên.

- Dấu hiệu dương tính khi khi vạch đỏ thẫm hơn, thời gian tồn tại lâu hơn so với người bình thường. Cần chú ý phân biệt với những người có tạng dị ứng, có “dấu hiệu vẽ da nổi” gần tương tự như dấu hiệu vạch màng não. Ở giai đoạn cuối các triệu chứng kích thích sẽ giảm đi, bệnh nhân đi vào trạng thái vật vã, co giật, rối loạn thần kinh thực vật và hôn mê.

Trích: Bách Khoa Y Học 2010

Biên soạn ebook: Lê Đình Sáng

ĐẠI HỌC Y KHOA HÀ NỘI

 
Quan tâm  
6

Bài viết liên quan

Ý kiến bạn đọc

Relaxin là một hoóc môn giúp các dây chằng ở tử cung được thư giãn. Cũng dễ hiểu thôi, việc có một em bé đang lớn lên trong bụng không khác gì việc người ta cố nhét một con sư tử núi vào trong một cái hộp nhỏ hơn kích thước của...
Viêm Não Và Viêm Màng Não Có Phải Là Một Bệnh?
Viêm não và viêm màng não có triệu chứng ban đầu khá giống với các bệnh khác, bệnh được chẩn đoán xác định nhờ các xét nghiệm. Và bạn nên nhớ rằng viêm não và viêm màng não là hai bệnh khác nhau chứ không phải là một...
Kỹ Thuật Thở Mím Môi Cho Bệnh Nhân COPD
Thở Mím Môi là một phương thức trị liệu ở bệnh nhân bị COPD để giảm bớt khó thở. Nó giúp giảm nhịp thở và tăng thể tích khí lưu thông và độ bão hoà oxy.
Bộ Y Tế và 75 Bệnh Viện Trên Địa Bàn Hà Nội Mở Đường Dây Nóng Để Tiếp Nhận, Xử Lý Kịp Thời Phản Ánh Của Người Dân Về Các Dịch Vụ Y Tế
Chất lượng khám chữa bệnh của các bệnh viện ngày càng được cải thiện nhưng vẫn còn tồn động nhiều vấn đề khiến dư luận rất bức xúc. Trước vấn đề trên, Bộ Y Tế mở đường dây nóng 0973.306.306 để tiếp nhận phản ánh...
Nhất Dạ Ngũ Giao Tam Hữu Dựng: Phương Dược Tửu Thần Hiệu Hay Chỉ Là Giai Thoại Do Người Đời Thêu Dệt
Nhất dạ ngũ giao tam hữu dựng là câu thơ được vua Minh Mạng khai bút nhân kỷ niệm đứa con thứ 100 của vị đế vương này chào đời, 'có lẽ' cũng chính vì câu thơ này mà người đời suy diễn và sáng tạo ra rất nhiều di bản của Minh...
Nghiệm Pháp Bàn Tay Ngửa
Nghiệm Pháp Bàn Tay Ngửa là một kỹ thuật dùng để chẩn đoán và xác định bệnh viêm gân nhị đầu, trật khớp nhẹ, tổn tương cơ dưới vai, cơ vùng chóp xoay. Vậy cách thực hiện phương pháp này ra sao thì mời bạn...
Rượu Kế
Rượu Kế hay còn gọi là Tửu Kế, Cồn Kế, là dụng cụ được dùng để xác định độ rượu, độ chìm của Rượu Kế trong dung dịch càng nhiều thì rượu càng nặng.
Cerevit Fort: Giúp Trị Nhức Đầu, Ù Tai, Chóng Mặt, Suy Giảm Trí Nhớ, Khí Huyết Ứ Trệ, Tê Bì Chân Tay
Cerevit Fort hỗ trợ tăng tuần hoàn não, tăng cường trí nhớ, cải thiện các bệnh lý liên quan đến thiểu năng tuần hoàn não, hoa mắt, chóng mặt, ù tai, mất ngủ, tê bì chân tay và suy nhược thần kinh. Chống gốc tự do và bảo vệ tăng...
Khoát Tay
Khoát tay là gì? 1 khoát tay là bề ngang ngón tay cái. Dùng để xác định chiều dài của khoảng cách ngắn: 1 – 2 khoát…
Bí Ẩn Xác Ướp Không Đầu Đã Được Giải Mã
Trong một ngôi mộ cổ ở Ai Cập, các nhà khảo cổ đã tìm thấy một cái đầu và một thân hình mất tứ chi. Trong hơn 100 năm qua, người ta đã tranh luận rất nhiều về xác ướp không đầu này nhưng vẫn chưa ngã ngũ ra là cái đầu ấy...