Thứ tư, 12/12/2018 5:31 AM

Tô Tử

Thứ bảy, 07/05/2016 2:19 PM
Tên khác
Hạt tía tô
Tên khoa học
Fructus Perillae Frutescentis

Tô tử là hạt của cây Tía tô (Perilla Frutescens (L.) Britt) có vị cay tính ôn. Tô tử có tác dụng chỉ khái bình suyễn, lợi tiểu tiêu phù. Thường dùng trị các chứng đàm diên thịnh, khí nghịch ho suyễn, trường táo tiện bí (tiêu bón do đại trường táo).

Tô Tử - Fructus Perillae Frutescentis
Tô Tử - Fructus Perillae Frutescentis

Cây Tía tô được trồng khắp nơi ở nước ta để lấy lá ăn, làm rau sống và làm thuốc. Đến mùa thu quả chín hái về rửa sạch bỏ tạp chất phơi khô. Làm thuốc dùng Tô tử sống hoặc sao Tô tử, chích Tô tử.

Tính vị qui kinh:

Tô tử vị cay tính ôn, qui kinh Phế, Đại tràng.

Theo các sách thuốc cổ:

- Sách Danh y biệt lục: Vị cay ôn.

- Sách Dược tính bản thảo: Không độc.

- Sách Dược phẩm hóa nghĩa: Nhập phế kinh.

- Sách Bản thảo tái tân: Nhập 2 kinh Can thận.

Thành phần chủ yếu:

Hạt Tía tô có dầu lỏng 45 - 50% (gọi là dầu Tô tử), vitamin B1, amino acid.

Tác dụng dược lý:

A. Theo Y học cổ truyền:

Tô tử có tác dụng chỉ khái bình suyễn, lợi tiểu tiêu phù.

Chủ trị các chứng đàm diên thịnh, khí nghịch ho suyễn, trường táo tiện bí (tiêu bón do đại trường táo).

Trích đoạn Y văn cổ:

- Sách Danh y biệt lục: "Chủ hạ khí, trừ hàn ôn trung".

- Sách Dược tính bản thảo: "Trị thượng khí khái nghịch lãnh khí".

- Sách Bản thảo cương mục: "Trị phong thuận khí, lợi cách khoan trường".

- Sách Bản thảo bị yếu: " tác dụng giống lá tía tô, có tác dụng hạ khí định suyễn, chỉ khái tiêu đờm".

B. Kết quả nghiên cưú dược lý hiện đại:

Chưa thấy có tài liệu nào ghi nhận gì.

Ứng dụng lâm sàng:

1. Trị ho kéo dài khó khỏi do viêm họng, viêm phế quản mạn, hen phế quản:

Tô tử giáng khí thang (Hòa tễ cục phương): Tô tử, Trần bì, Tiền hồ, Chế Bán hạ, Hậu phác đều 6 - 9g, Đương quy 12g, Nhục quế 3g, Chích thảo 3g, Gừng tươi 3 lát, sắc uống.

Tam tử dưỡng thân thang: (Tô tử, La bạc tử đều 10g, Bạch giới tử 6g). Thẩm thuận Cầm đã dùng bài thuốc sắc cho uống trị 40 ca ho lâu không khỏi, thuốc cho vào ống 10ml/ống, ngày 2 lần, mỗi lần 1 ống, 7 ngày là một liệu trình, kết quả 37,5% (Thẩm thuận Cầm, tờ Thông báo Trung dược 1968,8:56).

2. Trị lãi đũa: Dùng hạt Tô tử giã nhỏ nhai uống, liều mỗi lần:

+ Trẻ từ 4 đến 10 tuổi: 20 - 50g/lần.

+ Người lớn: 50 - 70g, ngày 2 - 3 lần uống lúc đói, liên tục 3 ngày hoặc hơn.

Trị 100 ca kết quả ra giun 92 ca (Lưu thiên Vũ, Báo Trung y Tứ xuyên 1986,8:47).

Liều thường dùng và chú ý:

Liều: 5 - 10g.

Tô tử sao dược tính hòa hoãn hơn. Chích Tô tử tác dụng nhuận phế tốt.

theo Baophuyen.com.vn

 
Quan tâm  
8

Bài viết liên quan

Ý kiến bạn đọc

Bệnh Nhiễm Khuẩn Giardia
Bệnh nhiễm khuẩn giardias là bệnh tiêu chảy do một loại ký sinh trùng có tên là Giardia gây ra. Ký sinh trùng Giardia sống trong ruột và được lây truyền qua phân của người bị nhiễm khuẩn.
Trị Ống Chân Sưng Tấy, Đau Nhức Và Lở Loét Sinh Dòi Bằng Rau Sam
Trị Ống Chân Sưng Tấy, Đau Nhức Và Lở Loét Sinh Dòi Bằng Rau Sam: Do thận bị hư hàn, khí độc phong tà ở ngoài tụ lại, công vào bên huyệt Tam lý, ngấm dần xuống bên huyệt Tam âm giao, khí độc phong nhiệt, chạy xuống hai bên...
Cá Nheo - Parasilurus Asotus
Thịt cá nheo (niềm ngư nhục) Có vị ngọt, tính ấm, không độc, có tác dụng tư âm, bổ khí, mát máu, chỉ huyết, kiện tỳ, khai vị, thông kinh, lợi tiểu, tiêu thũng, chữa phù thũng, tiểu tiện bất lợi, chứng mắt miệng méo xệch, đau dạ...
Cây Sồi Trắng - Quercus Alba
Cây Sồi Trắng hay còn gọi là Sồi Mỹ, có tên khoa học là Quercus alba, là loại cây rừng sống lâu năm, thường phân bố ở trung Bắc Mỹ như: Minnesota, Ontario, Quebec, Nam Maine, Bắc Florida, và Đông Taxas.
2 Bài Thuốc Trị Đau Đầu Kinh Niên Bằng Cải Cúc
Theo Y học cổ truyền, rau cải cúc có vị ngọt, hơi đắng, the, thơm, tính hơi mát, lành không độc, có tính năng tiêu thực, lợi trường vị, thanh đàm hỏa, yên tâm khí. Vì rất mát nên đây là vị thuốc giúp trị chứng đau đầu kinh...
Phương Pháp Cho Ra Đời Những Loại Rượu Trứ Danh Từ Thùng Gỗ Sồi
Có rất nhiều loại gỗ sồi khác nhau nhưng trong đó phổ biến nhất là Quercus robur, Quercus petraea, Pendunculate (châu Âu), Quercus alba (Mỹ) và Sessile oak (Hungary). Ứng dụng của chúng cũng nhiều nhưng bài này chỉ bàn về cách sử dụng gỗ làm...
Cách Làm Bột Lá Tía Tô Giúp Làm Đẹp Da, Dưỡng Thai, Trị Gout, Ho, Hen Suyễn Và Rối Loạn Tiêu Hóa
Bột lá tía tô có tác dụng rất tốt đối với làn da và sức khỏe. Nếu bạn đang đau khổ vì tình hình mụn, da xỉn màu và bị bệnh gout, ho, hen suyễn, cảm cúm tác oai tác quái thì bột lá tía tô là lựa chọn an...
Trứng Bắc Thảo
Trứng Bắc Thảo hay còn có các tên khác như Trứng vịt Bắc Thảo, Trứng Bách Thảo, Bách Nhật Trứng, Thiên niên bách nhật trứng,... là món khoái khẩu của nhiều người, đây là món được làm từ trứng, có nguồn gốc Trung Hoa, tại Việt...
Thất Bảo Mỹ Nhiệm Đơn
Thất Bảo Mỹ Nhiệm Đơn là bài thuốc quý có tác dụng bổ thận tráng dương, ích tinh bổ khí huyết. Bài thuốc được dùng chữa các chứng khí huyết bất túc sau khi mắc bệnh lâu ngày. Trường hợp bệnh nhân bị tai biến mạch não,...
Cây Hoàng Ngải
Cây Hoàng Ngải, còn gọi là Ngải Ma Lai Lùn hay Hành Biển, Đông y dùng làm thuốc thông tiểu, trị ho gà và viêm phế quản (dùng quá liều chết người), trong huyền môn thì coi đây là một loại ngải dữ.