Thứ sáu, 22/02/2019 10:55 AM

Vương Bất Lưu Hành

Thứ hai, 25/04/2016 10:33 AM
Tên khoa học
Semen Vaccaria Segetalis

Vương bất lưu hành là quả của một loài cây Xộp Vaccaria segetalis (Neck) Garcke, dùng làm thuốc được ghi đầu tiên trong sách Bản kinh. Ở nước ta có loại cây Xộp cũng gọi là Xộp xộp, Trâu cổ, Bị lệ, Vẩy ốc có tên khoa học là Ficus pumila L. thuộc họ Dâu tằm (Moraceae). Cây Xộp Việt nam mọc hoang khắp vùng đồng bằng và miền núi. Do tên khoa học có khác nhau nên cần nghiên cứu thêm. Trong tài liệu này chủ yếu giới thiệu quả của cây Vaccaria segetalis (Neck) Garcke.

Vương Bất Lưu Hành
Vương Bất Lưu Hành là quả của cây Trâu Cổ

Tính vị qui kinh:

Vị đắng, tính bình.

Qui kinh Can Vị.

Sách Bản kinh: "Vị khổ bình".

- Sách Danh y biệt lục; "Ngọt bình không độc".

- Sách Bản thảo canh độc: "Đắng cay, bình".

- Sách Bản thảo cương mục: "Dương minh, xung nhâm".

- Sách Lôi công bào chế dược tính giải: "Nhập 2 kinh tâm can".

Thành phần chủ yếu:

Vacsegoside, gypsogenin, glucironic acid, glucose, arabinose, xylose, fucose, rhamnose, Isosaponarin, saponaretin, vitexin.

Tác dụng dược lý:

A. Theo Y học cổ truyền:

Hoạt huyết thông kinh, làm tăng sữa. Chủ trị chứng đau kinh, kinh bế, áp xe vú (nhũ ung) không có sữa hoặc ít sữa.

Trích đoạn Y văn cổ:

- Sách Bản kinh: "Chú kim sang, chỉ huyết, trục thống, trừ phong tý nội hàn".

- Sách Nhật hoa tử bản thảo: "Trị phát bối, du phong, phong chẩn, đàn bà rối loạn kinh nguyệt và sinh khó".

- Sách Bản thảo cương mục: "Vương bất lưu hành đi vào phần huyết là thuốc của kinh dương minh và 2 mạch xung nhâm, tục có câu: " Xuyên sơn giáp, Vương bất lưu hành phụ nhân uống sữa chảy nhiều, lợi tiểu tiện".

B. Kết quả nghiên cứu dược lý hiện đại:

Thực nghiệm trên súc vật chứng minh: Nước sắc của Vương bất lưu hành bỏ kali có tác dụng hưng phấn cổ tử cung rõ rệt, cồn ngâm kiệt tác dụng còn rõ mạnh. Thuốc còn có tác dụng ức chế sự phát triển của ung thư phổi".

Ứng dụng lâm sàng:

1. Dùng làm thuốc bổ trị đau xương, nhức mình mẩy:

Cao quả Xộp: Quả Xộp thái nhỏ nấu với nước bỏ bã cô đặc thành cao, ngày uống 5 - 10g, trị các chứng đau xương ở người già, còn có tác dụng điều kinh giúp tiêu hóa.

2. Trị di tinh liệt dương:

Rượu cây Xộp: Cành lá phơi khô 100g, Đậu đen 50g, cho vào 250ml trong 10 ngày lọc rượu uống. Khi uống có thể pha thêm đường làm thuốc bổ. Đối với người di tinh liệt dương uống mỗi ngày 10 - 30ml rượu.

3. Dùng làm thuốc dục sản:

Tác giả Phương Vân Hà dùng Vương bất lưu hành và Cấp tính tử liều cao sắc nước uống dùng cho 4 ca đều thành công. Chú ý cho thuốc có theo dõi, sanh được là ngưng ngay thuốc để tránh tử cung co bóp quá nhiều ảnh hưởng về sau (Học báo Trung y học viện An huy 1986,5(3):33).

4. Trị sỏi tiết niệu:

Trung Học Năng dùng bài Nhị tử hóa ứ bài Thạch thang ( Vương bất lưu hành, Cấp tính tử, Xuyên ngưu tất, Chỉ xác, Sinh Kê nội kim, Thạch vỹ, Biển súc) trị 95 ca sỏi tiết niệu ( Sỏi thận 32 ca, sỏi đa phát 10 ca, sỏi niệu quản phần trên 19 ca, phần giữa 12 ca, phần dưới 21 ca, sỏi bàng quang 1 ca. Chụp kiểm tra 122 ca, trong đó sỏi đường kính trên 0,6cm 34 hòn, trên 1cm 10 hòn. Trị hết 65 ca, có kết quả 19 ca, tỷ lệ có kết quả 88,4%, không kết quả 11 ca. Trong 65 ca khỏi, bình quân uống thuốc 89 thang, hòn sỏi tống ra to nhất là 2,0 x 1,0 cm. Tác giả có nhận xét là dùng thuốc hóa ứ đối với sỏi là có lợi. Trong bài Vương bất lưu hành, Xuyên Ngưu tất có tác dụng điều chỉnh pH của nước tiểu ở mức 6,5 - 7,0, có thể làm mòn và tan sỏi ( Tạp chí Trung y 1986,27(11):36). Theo kinh nghiệm, trị sỏi kết hợp với Kim tiền thảo.

Ngoài ra, theo cac tài liệu cổ và kinh nghiệm của nhân dân, quả Xộp là một vị thuốc bổ chữa được di tinh, liệt dương, đau lưng, lî lâu ngày, lòi dom, tắc tia sữa. Vương bất lưu hành có thể làm mức ăn được.

5. Trị kinh ít, kinh bế, đau kinh: Thường phối hợp với Đương qui, Hương phụ, Hồng hoa, Xuyên khung.

6. Trường hợp dùng thuốc trị tắc tia sữa, sữa ít: Thường phối hợp với Xuyên sơn giáp như bài Dũng tuyền tán ( Vệ sinh bảo giám tập 18) có Vương bất lưu hành, Bào sơn giáp, Long cốt, Cù mạch, Mạch môn.

Nếu do sau sanh khí huyết hư mà ít sữa dùng thêm Hoàng kỳ, Đương qui.

Nếu do tắt sữa phát triển thành áp xe vú, sưng đau dùng thêm thuốc tiêu viêm như Bồ công anh, Liên kiều, Hạ khô thảo, Qua lâu, thanh nhiệt giải độc.

Trị viêm tuyến tiền liệt kết hợp Hồng hoa, Đơn sâm, Trạch lan, Bại tương thảo.

Liều dùng và chú ý:

Dùng uống, cho vào thuốc thang: 6 - 10g.

Thận trọng đối với phụ nữ có thai.

theo Baophuyen.com.vn

 
Quan tâm  
4

Bài viết liên quan

Ý kiến bạn đọc

Tiếng Cọ Màng Phổi
Tiếng Cọ Màng Phổi là tiếng chà xát, sột soạt, tanh tách nghe được trên mô phổi khi thính chẩn, chủ yếu xảy ra trong thì thở ra.
Những Bài Thuốc Cổ Phương Chuyên Trị Nám, Tàn Nhang, Trứng Cá
Nám da thường do rất nhiều nguyên nhân, đa phần chị em sau khi mắc bệnh thường tìm đến các thẩm mỹ viện để "trùng tu" nhưng cách đó chỉ trị được bề nổi, còn phần gốc rễ căn nguyên của nám vẫn còn đó. Để trị nám một cách...
Con Sá Sùng - Sipunculus Nudus
Bạn có biết con sá sùng không? Bạn có từng nghe phong phanh ở đâu đó rằng: Đây là một loại dược liệu quý, rất đắt tiền giúp cường dương, tăng sinh lực cho các quý ông chứ? Wao! bây giờ bạn sẽ được mục sở...
Cây Tầm Xuân - Rosa Canina
Trong Ðông y, Cây Tầm Xuân - Rosa Canina là một vị thuốc. Người ta thường thu hái hoa, quả, cành và rễ để làm thuốc. Theo quan niệm của Đông y, tầm xuân có công dụng thanh nhiệt, lợi thấp, trừ phong, hoạt huyết, chỉ huyết, giải độc,...
Toàn Tập Về Cách Trị Bệnh Vô Sinh Hiếm Muộn Ở Nam Giới Bằng Đông Y
Bệnh vô sinh hiếm muộn là căn bệnh khá phổ biến, nó có thể xẩy ra ở cả 2 giới. Trong khuôn khổ bài viết này xin giới thiệu toàn tập cách trị bệnh vô sinh nam bằng Đông y. Bạn hãy căn cứ vào các chứng trạng được mô tả và tìm ra...
Nhất Dạ Tứ Tử Thang: Trị Yếu Sinh Lý Vô Cùng Hiệu Quả, Giúp 1 Đêm Sinh Liền 4 Con
Nhất Dạ Tứ Tử Thang là phương rượu thuốc giúp sinh tinh, ích tủy, mạnh gân cốt, bổ thận tráng dương, mạnh sinh lý. Có tác dụng với người cơ thể yếu mệt, mỏi gối, đau lưng, di tinh, hoạt tinh, dương suy...
Cách Làm Bột Lá Tía Tô Giúp Làm Đẹp Da, Dưỡng Thai, Trị Gout, Ho, Hen Suyễn Và Rối Loạn Tiêu Hóa
Bột lá tía tô có tác dụng rất tốt đối với làn da và sức khỏe. Nếu bạn đang đau khổ vì tình hình mụn, da xỉn màu và bị bệnh gout, ho, hen suyễn, cảm cúm tác oai tác quái thì bột lá tía tô là lựa chọn an...
Bạch Đinh Hương
Bạch Đinh Hương hay còn gọi là Phân khô của chim sẻ, nó cũng có một vài tên khác như Ma tước phần, Hùng tước xí.
Ôn Dương Chỉ Tả Thang - Trị Viêm Loét Đại Tràng Mạn Tính Trong 1 Tháng
Ôn dương chỉ tả thang là bài thuốc đông y dùng trị viêm loét đại tràng mạn tính vô cùng hiệu quả. Bài thuốc này đã giúp giảm triệu chứng bệnh của bệnh nhân chỉ trong vòng một tháng sử dụng.
Cây Hoàng Ngải
Cây Hoàng Ngải, còn gọi là Ngải Ma Lai Lùn hay Hành Biển, Đông y dùng làm thuốc thông tiểu, trị ho gà và viêm phế quản (dùng quá liều chết người), trong huyền môn thì coi đây là một loại ngải dữ.