Thứ năm, 22/02/2018 1:48 AM

Vương Bất Lưu Hành

Thứ hai, 25/04/2016 10:33 AM
Tên khoa học
Semen Vaccaria Segetalis

Vương bất lưu hành là quả của một loài cây Xộp Vaccaria segetalis (Neck) Garcke, dùng làm thuốc được ghi đầu tiên trong sách Bản kinh. Ở nước ta có loại cây Xộp cũng gọi là Xộp xộp, Trâu cổ, Bị lệ, Vẩy ốc có tên khoa học là Ficus pumila L. thuộc họ Dâu tằm (Moraceae). Cây Xộp Việt nam mọc hoang khắp vùng đồng bằng và miền núi. Do tên khoa học có khác nhau nên cần nghiên cứu thêm. Trong tài liệu này chủ yếu giới thiệu quả của cây Vaccaria segetalis (Neck) Garcke.

Vương Bất Lưu Hành
Vương Bất Lưu Hành là quả của cây Trâu Cổ

Tính vị qui kinh:

Vị đắng, tính bình.

Qui kinh Can Vị.

Sách Bản kinh: "Vị khổ bình".

- Sách Danh y biệt lục; "Ngọt bình không độc".

- Sách Bản thảo canh độc: "Đắng cay, bình".

- Sách Bản thảo cương mục: "Dương minh, xung nhâm".

- Sách Lôi công bào chế dược tính giải: "Nhập 2 kinh tâm can".

Thành phần chủ yếu:

Vacsegoside, gypsogenin, glucironic acid, glucose, arabinose, xylose, fucose, rhamnose, Isosaponarin, saponaretin, vitexin.

Tác dụng dược lý:

A. Theo Y học cổ truyền:

Hoạt huyết thông kinh, làm tăng sữa. Chủ trị chứng đau kinh, kinh bế, áp xe vú (nhũ ung) không có sữa hoặc ít sữa.

Trích đoạn Y văn cổ:

- Sách Bản kinh: "Chú kim sang, chỉ huyết, trục thống, trừ phong tý nội hàn".

- Sách Nhật hoa tử bản thảo: "Trị phát bối, du phong, phong chẩn, đàn bà rối loạn kinh nguyệt và sinh khó".

- Sách Bản thảo cương mục: "Vương bất lưu hành đi vào phần huyết là thuốc của kinh dương minh và 2 mạch xung nhâm, tục có câu: " Xuyên sơn giáp, Vương bất lưu hành phụ nhân uống sữa chảy nhiều, lợi tiểu tiện".

B. Kết quả nghiên cứu dược lý hiện đại:

Thực nghiệm trên súc vật chứng minh: Nước sắc của Vương bất lưu hành bỏ kali có tác dụng hưng phấn cổ tử cung rõ rệt, cồn ngâm kiệt tác dụng còn rõ mạnh. Thuốc còn có tác dụng ức chế sự phát triển của ung thư phổi".

Ứng dụng lâm sàng:

1. Dùng làm thuốc bổ trị đau xương, nhức mình mẩy:

Cao quả Xộp: Quả Xộp thái nhỏ nấu với nước bỏ bã cô đặc thành cao, ngày uống 5 - 10g, trị các chứng đau xương ở người già, còn có tác dụng điều kinh giúp tiêu hóa.

2. Trị di tinh liệt dương:

Rượu cây Xộp: Cành lá phơi khô 100g, Đậu đen 50g, cho vào 250ml trong 10 ngày lọc rượu uống. Khi uống có thể pha thêm đường làm thuốc bổ. Đối với người di tinh liệt dương uống mỗi ngày 10 - 30ml rượu.

3. Dùng làm thuốc dục sản:

Tác giả Phương Vân Hà dùng Vương bất lưu hành và Cấp tính tử liều cao sắc nước uống dùng cho 4 ca đều thành công. Chú ý cho thuốc có theo dõi, sanh được là ngưng ngay thuốc để tránh tử cung co bóp quá nhiều ảnh hưởng về sau (Học báo Trung y học viện An huy 1986,5(3):33).

4. Trị sỏi tiết niệu:

Trung Học Năng dùng bài Nhị tử hóa ứ bài Thạch thang ( Vương bất lưu hành, Cấp tính tử, Xuyên ngưu tất, Chỉ xác, Sinh Kê nội kim, Thạch vỹ, Biển súc) trị 95 ca sỏi tiết niệu ( Sỏi thận 32 ca, sỏi đa phát 10 ca, sỏi niệu quản phần trên 19 ca, phần giữa 12 ca, phần dưới 21 ca, sỏi bàng quang 1 ca. Chụp kiểm tra 122 ca, trong đó sỏi đường kính trên 0,6cm 34 hòn, trên 1cm 10 hòn. Trị hết 65 ca, có kết quả 19 ca, tỷ lệ có kết quả 88,4%, không kết quả 11 ca. Trong 65 ca khỏi, bình quân uống thuốc 89 thang, hòn sỏi tống ra to nhất là 2,0 x 1,0 cm. Tác giả có nhận xét là dùng thuốc hóa ứ đối với sỏi là có lợi. Trong bài Vương bất lưu hành, Xuyên Ngưu tất có tác dụng điều chỉnh pH của nước tiểu ở mức 6,5 - 7,0, có thể làm mòn và tan sỏi ( Tạp chí Trung y 1986,27(11):36). Theo kinh nghiệm, trị sỏi kết hợp với Kim tiền thảo.

Ngoài ra, theo cac tài liệu cổ và kinh nghiệm của nhân dân, quả Xộp là một vị thuốc bổ chữa được di tinh, liệt dương, đau lưng, lî lâu ngày, lòi dom, tắc tia sữa. Vương bất lưu hành có thể làm mức ăn được.

5. Trị kinh ít, kinh bế, đau kinh: Thường phối hợp với Đương qui, Hương phụ, Hồng hoa, Xuyên khung.

6. Trường hợp dùng thuốc trị tắc tia sữa, sữa ít: Thường phối hợp với Xuyên sơn giáp như bài Dũng tuyền tán ( Vệ sinh bảo giám tập 18) có Vương bất lưu hành, Bào sơn giáp, Long cốt, Cù mạch, Mạch môn.

Nếu do sau sanh khí huyết hư mà ít sữa dùng thêm Hoàng kỳ, Đương qui.

Nếu do tắt sữa phát triển thành áp xe vú, sưng đau dùng thêm thuốc tiêu viêm như Bồ công anh, Liên kiều, Hạ khô thảo, Qua lâu, thanh nhiệt giải độc.

Trị viêm tuyến tiền liệt kết hợp Hồng hoa, Đơn sâm, Trạch lan, Bại tương thảo.

Liều dùng và chú ý:

Dùng uống, cho vào thuốc thang: 6 - 10g.

Thận trọng đối với phụ nữ có thai.

theo Baophuyen.com.vn

 
Quan tâm  
3

Bài viết liên quan

Ý kiến bạn đọc

Kỹ Năng Sơ Cứu Khi Bị Bỏng, Nghẹt Thở, Chảy Máu, Mất Nước, Ngất Xỉu, Hạ Thân Nhiệt Hoặc Bị Vật Sắc Nhọn Đâm
Những kỹ năng sơ cấp cứu cơ bản có thể cứu sống người khi cần thiết. Hô hấp nhân tạo, sơ cứu người bị chết đuối, sơ cứu người bị đau tim, bỏng, cháy máu nhiều, tắc thở vì dị vật, cách di chuyển nạn nhân là các kỹ năng...
6 Phép Ngoại Trị Về Thương Hàn Của Thần Y Hoa Đà
Để điều trị Thương hàn theo phương cách của thần y Hoa đà thì ngoài 32 bài thuốc với chứng bệnh khác nhau vị thầy thuốc tài ba này còn hướng các bạn tới 6 phép ngoại trị nữa. Rất công hiệu. Mời cả nhà...
Cây Nấm Phiến Đốm Chuông - Panaeolus Campanulatus
Nấm Phiến Đốm Chuông mọc trên phân hoại mục ở các bãi cỏ từ tháng giêng tới tháng 9, thường riêng lẻ hoặc họp thành nhóm nhỏ. Có gặp ở Hà Nội, Hải Hưng. Lớp thịt mỏng, màu da sơn dương. Thịt không mùi, chứa những chất...
Cây Mi Hồ Đào - Actinidia Pilosula
Theo Đông y, Mi Hồ Đào (Actinidia Pilosula) có vị ngọt, chua, tính hàn; tác dụng giải nhiệt, chỉ khát (làm hết khát nước), thông lâm (giúp thông tiểu tiện, ngừa sỏi niệu), tiêu viêm, lưu thông khí huyết. Thường dùng chữa sốt nóng,...
4 Bước Thải Độc Bằng Nước Lọc Của Người Nhật Giúp Da Đẹp, Dáng Thon Và Cơ Thể Căng Tràn Sức Sống
Gần đây bạn thấy cơ thể mệt mỏi, da xạm và bắt đầu mọc mụn... đó là một trong những dấu hiệu báo cơ thể bạn cần thải độc rồi đấy. Mà cách làm các loại nước Detox thì rất tốn kém và chiếm nhiều...
Cá Nheo - Parasilurus Asotus
Thịt cá nheo (niềm ngư nhục) Có vị ngọt, tính ấm, không độc, có tác dụng tư âm, bổ khí, mát máu, chỉ huyết, kiện tỳ, khai vị, thông kinh, lợi tiểu, tiêu thũng, chữa phù thũng, tiểu tiện bất lợi, chứng mắt miệng méo xệch, đau dạ...
Niềm Ngư Vĩ (Đuôi cá nheo) cắt lấy đoạn nhọn của đuôi cá, để tươi, dán ngay vào má và môi để chữa miệng mắt bị méo xệch.
7 Bài Thuốc Tự Nhiên Giúp Giải Độc Gan Vô Cùng Hiệu Quả Mà Bác Sĩ Khuyên Dùng
Việc uống nhiều rượu bia quá mức và có thói quen sinh hoạt không điều độ khiến gan của bạn luôn trong tình trạng quá tải. 7 bài thuốc từ tự nhiên dưới đây sẽ giúp bạn thải toàn bộ độc tố cho gan, duy trì...
Ngải Đen
Có 3 loại ngải đen: Ngải có hoa màu đen, lá màu đen và củ màu đen. Ngải đen là dòng ngải quý hiếm, không những có linh khí rất mạnh trong huyền môn mà nó còn là một loại dược thảo có khả năng trị được nhiều bệnh và bổ dưỡng.