Thứ sáu, 21/09/2018 8:25 PM

Vector - Vật Trung Gian Truyền Bệnh

Chủ nhật, 13/03/2016 9:50 AM

Bệnh do véc tơ truyền gây nhiều ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe cũng như tính mạng con người, tuy nhiên cho đến nay nhiều bệnh vẫn nằm trong nhóm bệnh bị lãng quên.

Vector - Vật Trung Gian Truyền Bệnh

Theo ước tính của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) năm 2014, trên thế giới, mỗi năm có hơn 1 tỷ trường hợp mắc bệnh (chiếm hơn 17% tất cả các bệnh truyền nhiễm) và hơn 1 triệu ca tử vong từ các bệnh do véc tơ truyền như sốt xuất huyết Dengue, sốt rét, bệnh sán máng, bệnh ngủ châu Phi, bệnh Leishmania, bệnh Chagas, Chikungunya, sốt vàng, viêm não Nhật Bản, giun chỉ bạch huyết, giun chỉ Châu Phi Onchocerciasis, bệnh mù đường sông...

Các véc tơ truyền bệnh phổ biến gồm muỗi, ve, mò, mạt, bọ chét, ruồi, ruồi cát, bọ xít…; trong đó, muỗi là véc tơ truyền bệnh phổ biến nhất.

- Bệnh Sốt xuất huyết Dengue, trên thế giới đã có hơn 2,5 tỷ người sống tại 100 quốc gia có nguy cơ mắc bệnh, hàng năm có khoảng 50-100 triệu ca mắc sốt xuất huyết trên toàn thế giới. WHO đang tập trung vào các mối đe dọa của bệnh sốt xuất huyết vì cho rằng đó là bệnh truyền qua véc tơ lây lan nhanh nhất trên thế giới.

- Bệnh sốt rét là nguyên nhân gây ra hơn 600.000 ca tử vong mỗi năm trên toàn cầu, hầu hết là trẻ em dưới 5 tuổi. Trên thế giới, sốt rét lưu hành ở 97 quốc gia và có khoảng 3,4 tỷ người có nguy cơ mắc bệnh.

- Bệnh Leishmania có khoảng 200.000 - 400.000 trường hợp mới xảy ra mỗi năm trên toàn thế giới, trên 90% các trường hợp mới xảy ra tại 6 quốc gia Bangladesh, Brazil, Ethiopia, Ấn Độ, Nam Sudan và Sudan. Phòng, chống Leishmania đòi hỏi một sự kết hợp của chiến lược can thiệp liên quan đến vật chủ người, ký sinh trùng, véc tơ muỗi cát.

- Viêm não Nhật Bản (VNNB) là bệnh do nhiễm virus flavivirus - có liên quan với sốt xuất huyết Dengue, sốt vàng, virus Tây sông Nile và tất cả được lan truyền do muỗi đốt. Bệnh viêm não Nhật Bản lưu hành tại 24 quốc gia ở khu vực Đông Nam Á và Tây Thái Bình Dương, trong đó có hơn 3 tỷ người có nguy cơ lây nhiễm Bệnh, hàng năm có khoảng 68.000 ca mắc lâm sàng và 10.000 trường hợp tử vong. Hiện nay người ta đã phát hiện được virút VNNB ở 30 loài muỗi khác nhau thuộc các giống Culex, Anopheles, Aedes và Mansonia. Nhiều nghiên cứu đã khẳng định muỗi Culex Tritaeniorhynchus là véc tơ chính lan truyền virút VNNB tại VN.

Đáp ứng của WHO đối với bệnh VNNB là kiến nghị toàn cầu kiểm soát VNNB, bao gồm cả việc sử dụng vaccine. WHO khuyến cáo tiêm chủng VNNB ở tất cả các vùng mà bệnh này được công nhận là một vấn đề y tế cộng đồng và hỗ trợ thực hiện.

- Theo ước tính của Tổ chức Y tế thế giới (WHO, 2013), hiện có gần 1.4 tỷ người ở 73 quốc gia trên toàn cầu có nguy cơ nhiễm giun chỉ bạch huyết và có hơn 120 triệu người đang nhiễm bệnh trong đó có 40 triệu người bị biến dạng và mất khả năng do bệnh gây ra. Tại Việt Nam, có khoảng 700.000 người bị bệnh giun chỉ bạch huyết (theo Tổ chức Y thế Thế giới (WHO) công bố tháng 6-2006). Véc tơ truyền ký sinh trùng gây bệnh (Wuchereria bancrofti và Brugia malayi) là các loài muỗi Mansonia, Culex, Anopheles, Aedes.

- Ngoài ra các bệnh do véc tơ truyền khác như bệnh Chagas, bệnh sốt mò, bệnh sán máng ảnh hưởng đến hàng trăm triệu người trên toàn thế giới mỗi năm.

Bệnh do véc tơ truyền ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe cộng đồng trên toàn thế giới. Véc tơ là những sinh vật sống, chúng có thể truyền nhiều bệnh từ người sang người hoặc từ động vật sang người; nhiều véc tơ là côn trùng hút máu, vì vậy, khi chúng hút máu vật chủ bị bệnh (người và động vật), khi đó véc tơ sẽ mang ký sinh trùng, vi khuẩn, vi rút truyền sang cơ thể không mang bệnh (người và động vật). Vì vậy, Tổ chức Y tế Thế giới lấy chủ đề Ngày Sức khỏe Thế giới năm 2014 là các bệnh do véc tơ truyền.

Một yếu tố rất quan trọng trong các bệnh do véc tơ truyền là thay đổi hành vi. Theo tổ chức Y tế thế giới, hiện có hơn một nửa dân số thế giới có nguy cơ mắc các bệnh do véc tơ truyền như bệnh sốt rét và sốt xuất huyết Dengue - chính là hai căn bệnh đang gây nguy hiểm đến tính mạng con người. Vì vậy, Tổ chức Y tế Thế giới làm việc với các đối tác để cung cấp thông tin giáo dục và nâng cao nhận thức để mọi người biết làm thế nào để bảo vệ bản thân và cộng đồng tránh muỗi, ve, bọ xít, ruồi và vectơ khác…

Biên dịch: BS. Trần Huy Kính (Bệnh Viện Hữu Nghị Đa Khoa Nghệ An)

 
Quan tâm  
8

Bài viết liên quan

Ý kiến bạn đọc

Hệ Thống Lọc Nước Từ Lõi Ngô
Nước bẩn nhiều hơn nước sạch là thực trạng của thế giới hiện nay, trước vấn đề này, cô bé Lalita Prasida đã phát minh ra một hệ thống lọc nước "kỳ cục" nhưng hữu ích vô cùng...
Không Khí Ô Nhiễm Tước Đi Của Mỗi Người 2 Năm Tuổi Thọ
Con người sẽ bị không khí ô nhiễm tước đi từ 1.5 - 2 năm tuổi thọ, trước thực trạng này nhiều quốc gia đã có kế hoạch giảm ô nhiễm không khí nhưng vẫn chưa tỏ ra khả quan mấy.
Tạo Pin Sinh Học Từ Vi Khuẩn Gây Bệnh
Dùng các loại vi khuẩn và trực khuẩn gây bệnh tiêu chảy để tạo ra điện, nghe có vẻ vô lý nhưng đó là sự thật, bởi các nhà khoa học thuộc đại học California, Mỹ đang tiến hành nghiên cứu và cho đời một loại Pin sinh học từ các...
Đánh Thức Loài Giun Tròn Đã Ngủ Đông 42.000 Năm
Bạn đã bao giờ ngủ li bì cả tuần chưa? khi tỉnh dậy bạn có thấy mọi thứ xung quanh mình thật lạ lẫm không? Ấy vậy mà loài giun tròn đã ngủ đông suốt 42.000 năm nhưng khi được con người đánh thức, chúng vẫn tỉnh dậy và tỏ ra...
Tại Sao Lại Gọi Là Hồ Con Rùa? Hồ Con Rùa Xây Để Làm Gì?
Nhắc đến Sài Gòn thì người ta thường liên tưởng đến một số công trình đặc trưng như: Nhà thờ Đức Bà, dinh Độc Lập hay hồ Con Rùa. Vậy tại sao lại gọi là hồ Con Rùa? Hồ này được xây dựng từ bao giờ, mục đích và vị trí...
Trực Thăng Có Thể Hoạt Động Trên Sao Hỏa Được Không?
Con người đang dần bước sang một kỷ nguyên mới trong công cuộc khám phá vũ trụ khi NASA tuyên bố sẽ đưa trực thăng lên sao Hỏa vào năm 2020. Đây là một bước tiến cực lớn, chưa có tiền lệ.
Khirbet Qana: Nơi Chúa Jesu Thực Hiện Phép Lạ Biến Nước Thành Rượu Vang
Theo sách Phúc Âm Gioan, Chúa Jesu đã thực hiện phép lạ đầu tiên khi biến nước thành rượu vang trong một lễ cưới. Giờ đây, các nhà khảo cổ học đã tìm ra địa danh ấy, đó chính là khu đường hầm phức hợp Khirbet Qana.
10 Loài Chim Đẹp Mê Hồn Đang Có Nguy Cơ Biến Mất Khỏi Trái Đất
Trong tự nhiên có nhiều loài chim đẹp đến mê hồn thế nhưng chúng đang bị đe dọa một cách nghiêm trọng do môi trường sống bị thu hẹp, dưới đây là 10 loài đang có nguy cơ biến mất khỏi trái đất.